ดาว ความหมายโดยนัย คืออะไร ต่างจากความหมายโดยตรงอย่างไร พร้อมตัวอย่าง

ดาวมีความหมายโดยนัยว่า บุคคลที่เด่นในทางใดทางหนึ่ง ซึ่งเป็นความหมายที่ (๓) ของคำว่า ดาว ในพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๕๔ พร้อมตัวอย่าง ดาวตลก และ ดาวมหาวิทยาลัย ขณะที่ความหมายโดยตรงคือ สิ่งที่เห็นเป็นดวงเล็ก ๆ มีแสงในท้องฟ้าเวลามืด ใบความรู้ภาษาไทยของ DLTV ทั้งชั้น ป.5 และ ม.1 ต่างก็ใช้คำว่า ดาว เป็นตัวอย่างของเรื่องนี้

เรียบเรียงโดย ทีมบรรณาธิการ Empirememes · ตรวจสอบข้อมูลล่าสุด 11 กันยายน 2569

ดาวมีความหมายโดยนัยว่าอะไร?

คำตอบมาตรฐานที่ครูภาษาไทยใช้คือ ดาว หมายถึง บุคคลที่เด่นในทางใดทางหนึ่ง ข้อความนี้ตรงกับที่พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๕๔ เขียนไว้ในความหมายที่ (๓) ว่า “เรียกบุคคลที่เด่นในทางใดทางหนึ่ง เช่น ดาวตลก ดาวมหาวิทยาลัย” และตรงกับใบความรู้ของ DLTV วิชาภาษาไทย ท๒๑๑๐๒ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ที่ให้ความหมายโดยนัยของดาวไว้ด้วยถ้อยคำเดียวกันทุกตัวอักษร

ลองเทียบสองประโยคที่ใบความรู้ชุดเดียวกันยกไว้ ประโยคแรกคือ “คืนนี้มีดาวเต็มฟ้าเลย” ดาวในที่นี้คือดวงที่มีแสงบนท้องฟ้าจริง ๆ จึงเป็นความหมายโดยตรง ประโยคที่สองคือ “เธอเป็นดาวตั้งแต่ยังเด็ก” ไม่มีใครเข้าใจว่าเด็กคนนั้นลอยอยู่บนฟ้า ผู้อ่านรู้ทันทีว่าหมายถึงคนที่โดดเด่น เป็นที่รู้จัก นี่คือความหมายโดยนัย

ในบทร้อยกรอง ดาวอาจมีความหมายโดยนัยที่กว้างกว่าคนเด่น แบบฝึกทักษะการอ่านตีความ วิชาภาษาไทย ท๒๑๑๐๒ ชั้น ม.1 ที่โรงเรียนแห่งหนึ่งเผยแพร่บนเว็บไซต์ ยกกลอน “สองคนยลตามช่อง คนหนึ่งมองเห็นโคลนตม อีกคนตาแหลมคม มองเห็นดาวอยู่พราวแพรว” แล้วเฉลยว่า ดาวในข้อความนี้หมายถึง คุณค่า คุณความดี ส่วนโคลนตมหมายถึงสิ่งที่ไม่ดี สิ่งไม่มีประโยชน์ แปลว่าความหมายโดยนัยของคำเดียวกันขยับได้ตามบริบท

ความหมายโดยตรงกับความหมายโดยนัยต่างกันอย่างไร?

ต่างกันที่ต้องตีความหรือไม่ ใบความรู้ของ DLTV ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 วิชาภาษาไทย ท๑๕๑๐๑ อธิบายว่า คำที่มีความหมายโดยตรงคือคำที่มีความหมายตรงไปตรงมาตามตัวหนังสือ ตรงตามความหมายที่ปรากฏในพจนานุกรม ใช้ทั่วไปทั้งการพูดและการเขียน ฟังหรืออ่านแล้วเข้าใจได้ทันทีโดยไม่ต้องแปลความ ส่วนคำที่มีความหมายโดยนัยคือคำที่มีความหมายแฝงหรือความหมายโดยอ้อม ไม่ตรงตามตัวหนังสือ ต้องตีความ อาจเป็นเชิงเปรียบเทียบ มีความเกี่ยวโยงกับสิ่งอื่น หรือมีความหมายซ่อนอยู่ในคำ

ทรูปลูกปัญญาสรุปไว้สั้นกว่านั้นในบทความวันที่ 6 สิงหาคม 2564 ว่า ความหมายนัยตรงคือ “ความหมายที่ใช้อย่างตรงตัว” ส่วนความหมายโดยนัยคือความหมายของคำที่ไม่ตรงตัว แต่แฝงไว้ภายใต้ตัวอักษร และต้องอาศัยการตีความจากผู้รับสาร ใบความรู้ชั้น ม.1 เพิ่มอีกมุมหนึ่งว่า ความหมายโดยนัยก่อให้เกิดความรู้สึกต่าง ๆ กันไป อาจเป็นทางดีหรือไม่ดีก็ได้

ชื่อเรียกอื่นที่อาจเจอในหนังสือเรียนมีดังนี้

• ความหมายโดยตรง: ความหมายนัยตรง ความหมายตรงตัว
• ความหมายโดยนัย: ความหมายนัยประหวัด ความหมายแฝง ความหมายเปรียบเทียบ ใบความรู้ ป.5 ของ DLTV ระบุว่าอาจเรียกว่าความหมายเปรียบเทียบหรือความหมายแฝงก็ได้

วิกิพีเดียภาษาไทยอธิบายว่า คำว่า นัย มีความหมายว่า ข้อสำคัญ ความ ความหมาย แนว ทาง หรือแง่ ความหมายโดยนัยจึงคือความหมายจากแง่มุมอื่นของคำ

ข้อสังเกตของเราคือ นิยามในใบความรู้ที่ว่าความหมายโดยตรงคือ “ความหมายตามพจนานุกรม” ใช้ได้ดีในระดับประถม แต่ถ้าเปิดพจนานุกรมจริงจะพบว่าความหมายโดยนัยหลายคำก็อยู่ในพจนานุกรมด้วย ดาวเป็นตัวอย่างชัดที่สุด เพราะความหมายเรื่องบุคคลที่เด่นถูกบันทึกเป็นความหมายที่ (๓) สิ่งที่แยกสองแบบออกจากกันจริง ๆ คือความหมายนั้นเป็นความหมายหลักตามตัวอักษร หรือเป็นความหมายที่ขยายออกไปโดยการเปรียบเทียบ

พจนานุกรมราชบัณฑิตยสถานให้ความหมายคำว่าดาวไว้กี่ความหมาย?

ถ้านับเฉพาะ ดาว ๑ ซึ่งเป็นคำที่เกี่ยวกับดวงดาว มีทั้งหมด 5 ความหมาย นอกจากนี้ยังมี ดาว ๒ หมายถึงเสือชนิด Panthera pardus ในวงศ์ Felidae ที่มีขนาดใหญ่รองลงมาจากเสือโคร่ง และ ดาว ๓ หมายถึงกวางชนิด Axis axis ในวงศ์ Cervidae ที่มีจุดสีขาวกระจายทั่วตัว สองคำหลังเป็นคำพ้องรูปพ้องเสียงที่ไม่เกี่ยวกับความหมายโดยนัยของดาวที่เรากำลังพูดถึง

คอลัมน์สุดท้ายเป็นการจัดของกองบรรณาธิการ ไม่ใช่ของพจนานุกรม ความหมายที่ (๔) และ (๕) ตั้งชื่อตามรูปร่างที่คล้ายดาว ไม่ได้เปรียบคุณสมบัติของคน ความหมายที่บทเรียนยกมาสอนคู่กันคือ (๑) กับ (๓)

ใต้คำว่า ดาว ๑ พจนานุกรมยังระบุลูกคำไว้ 15 คำ ได้แก่ ดาวค้างฟ้า ดาวเคราะห์ ดาวตก ดาวเทียม ดาวนพเคราะห์ ดาวบริวาร ดาวประกายพรึก ดาวประจำเมือง ดาวพระเคราะห์ ดาวร่วง ดาวรุ่ง ดาวฤกษ์ ดาวล้อมเดือน ดาวหาง และดาวเหนือ ในจำนวนนี้มี 3 คำที่พจนานุกรมให้ความหมายเกี่ยวกับคนโดยตรง คือ ดาวรุ่ง ดาวร่วง และดาวค้างฟ้า

ดาวรุ่ง

พจนานุกรมให้ความหมายว่า ดาวพระศุกร์ที่เห็นในเวลาเช้ามืด ดาวประกายพรึก ก็เรียก และเขียนต่อว่า “โดยปริยายหมายถึง ผู้ที่มีชื่อเสียงเด่นขึ้นมาใหม่” พร้อมประโยคตัวอย่าง “ดาราคนนี้เป็นดาวรุ่งของวงการบันเทิง” คำว่า โดยปริยาย ในพจนานุกรมคือสัญญาณบอกว่าต่อจากนี้เป็นความหมายที่ขยายออกไปจากความหมายตรง ดาวรุ่งจึงเป็นตัวอย่างที่ดีมาก เพราะคำเดียวมีทั้งสองความหมายอยู่ในรายการเดียวกัน

บทความของไทยพีบีเอสเรื่อง “เพียงคำเดียว ดาวรุ่ง ดาวร่วง” เมื่อวันที่ 7 สิงหาคม 2562 อธิบายที่มาว่า ดาวศุกร์อยู่ใกล้โลกและขึ้นสูงจากขอบฟ้าไม่มาก ที่เรียกว่าดาวรุ่งเพราะขึ้นตอนรุ่งอรุณ ภาพของดาวที่ปรากฏขึ้นพร้อมวันใหม่จึงถูกยืมมาใช้กับคนที่เพิ่งเริ่มมีชื่อเสียง

ดาวร่วง และดาวค้างฟ้า

ดาวร่วงมีป้าย (สำ) กำกับในพจนานุกรม ให้ความหมายว่า ผู้เคยมีชื่อเสียงแล้วตกต่ำลง ส่วนดาวค้างฟ้าหมายถึง ผู้ที่มีชื่อเสียงนานเกินปรกติ ทั้งสองคำแทบไม่ใช้ในความหมายตรงเลย เจอเมื่อไหร่ก็เกือบแน่นอนว่ากำลังพูดถึงคน โดยเฉพาะคนในวงการบันเทิง กีฬา และการเมือง

ดาวเด่น ดาวสภา และดาวตลก

สามคำนี้ไม่ได้เป็นคำตั้งแยกในพจนานุกรม เมื่อค้นในเว็บไซต์พจนานุกรมของสำนักงานราชบัณฑิตยสภา ระบบแจ้งว่าไม่พบคำ แต่ดาวตลกปรากฏเป็นตัวอย่างในความหมายที่ (๓) ของดาว จึงยืนยันได้ว่าเป็นการใช้ดาวในความหมายโดยนัย ส่วนบทความของไทยพีบีเอสยกตัวอย่างการใช้ ดาวตลก ดาวร้าย ดาวซัลโว และดาวสภา ซึ่งบทความนิยามว่าคือนักการเมืองที่พูดเก่ง พูดดี มีเนื้อหาสาระ การผสมคำแบบนี้ทำได้เรื่อย ๆ ตามวงการ เพราะแก่นความหมายคือ ดาว เท่ากับคนเด่นในเรื่องนั้น

ตัวอย่างคำที่มีความหมายโดยนัยมีคำใดบ้าง?

ตารางด้านล่างรวบรวม 15 คำที่พบบ่อยในบทเรียนและข้อสอบ ความหมายโดยตรงและโดยนัยของแต่ละคำตรวจกับพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๕๔ ก่อน ถ้าพจนานุกรมไม่ได้บันทึกความหมายโดยนัยไว้ เราใช้ใบความรู้ของ DLTV แทนและระบุไว้ในคอลัมน์ที่มา

มีสองเรื่องที่ควรสังเกตจากตาราง เรื่องแรกคือ เก้าอี้ เรือจ้าง และนกขมิ้น ความหมายโดยนัยไม่ได้บันทึกไว้ในพจนานุกรม เมื่อค้นคำว่าเก้าอี้ พจนานุกรมให้แค่ความหมายเรื่องที่นั่ง ส่วนเรือจ้างมีแค่ความหมายเรื่องเรือรับจ้างข้ามฟาก และค้นคำว่านกขมิ้นแล้วไม่พบเป็นคำตั้ง แต่ทั้งสามคำถูกใช้ในบทเรียนและในภาษาทั่วไปจนเป็นที่เข้าใจตรงกัน ความหมายโดยนัยจึงไม่จำเป็นต้องมีในพจนานุกรมเสมอไป

เรื่องที่สองคือ ความหมายโดยนัยของบางคำไม่นิ่ง ตัวอย่างคือ งูเห่า ใบความรู้ ป.5 ของ DLTV ให้ความหมายว่าคนที่เลี้ยงไม่เชื่อง ชอบแว้งกัด แต่เอกสารตัวอย่างคำที่เผยแพร่บนบล็อกส่วนตัวแห่งหนึ่งให้ความหมายว่าผู้มีอำนาจ เมื่อแหล่งข้อมูลให้ความหมายไม่ตรงกัน เราแนะนำให้ใช้ความหมายตามบริบทของประโยคในข้อสอบ และอย่าท่องคำแปลเดียวแบบตายตัว

ดูอย่างไรว่าคำในประโยคใช้ความหมายโดยตรงหรือโดยนัย?

ใบความรู้ของ DLTV ชั้น ป.5 วางหลักไว้ว่า การจะบอกว่าคำหนึ่งมีความหมายโดยตรงหรือโดยนัย ต้องพิจารณาจากคำอื่น ๆ ในประโยคหรือข้อความที่อยู่ใกล้เคียง อีกใบความรู้หนึ่งในชั้นเดียวกันแนะนำสองวิธีคู่กัน คือเปิดดูความหมายในพจนานุกรม และสังเกตบริบทในประโยค จากหลักนี้ เราสรุปเป็นคำถาม 3 ข้อที่ใช้ตรวจได้เร็ว

1. ถ้าอ่านตามตัวอักษร ประโยคยังเป็นไปได้ไหม? “คืนนี้มีดาวเต็มฟ้า” เป็นไปได้จริง จึงเป็นความหมายโดยตรง ส่วน “เขาเป็นดาวของห้อง” ถ้าอ่านตามตัวอักษรจะแปลก เพราะคนไม่ใช่ดวงไฟบนฟ้า จึงต้องตีความ
2. คำนั้นกำลังพูดถึงสิ่งที่เป็นตัวมันเอง หรือพูดถึงสิ่งอื่น? ดาวที่พูดถึงดาวคือความหมายตรง ดาวที่พูดถึงคนหรือพูดถึงคุณค่าคือความหมายโดยนัย
3. คำแวดล้อมบอกอะไร? ใบความรู้ ป.5 ยกประโยค “เขาขว้างก้อนหิน” เทียบกับ “แบบฝึกหัดที่โรงเรียนวันนี้หินจริง ๆ” คำว่าแบบฝึกหัดทำให้รู้ว่าหินในประโยคหลังหมายถึงยาก ไม่ใช่ก้อนหิน

กรณีที่ต้องระวัง: ดาวในประโยคเปรียบเทียบ

ประโยคอย่าง “เธอสวยเหมือนดาวบนท้องฟ้า” เป็นกรณีที่คนเถียงกันได้ แบบทดสอบออนไลน์ชั้น ป.5 บนแพลตฟอร์ม ZEP QUIZ ใช้ประโยคนี้เป็นข้อแรก และกำหนดคำตอบว่าดาวในที่นี้หมายถึง “สิ่งที่เจิดจรัส สวยงาม โดดเด่น” คือให้ตีความไปทางความหมายโดยนัย แต่ถ้าวิเคราะห์ทางไวยากรณ์ คำว่า เหมือน บอกว่าประโยคนี้เป็นอุปมา ดาวบนท้องฟ้าในประโยคยังหมายถึงดวงดาวจริงที่ถูกยกมาเทียบ

ใบความรู้ ม.1 ของ DLTV เองก็เรียกประโยคอย่าง “เธอเป็นดาวตั้งแต่ยังเด็ก” ว่า ตัวอย่างความหมายโดยนัย (อุปมา) หรือความหมายเปรียบเทียบของคำนั้น แปลว่าในบทเรียนระดับโรงเรียน การเปรียบเทียบกับความหมายโดยนัยถูกสอนคู่กัน ถ้าเจอข้อสอบแบบนี้ ให้ดูว่าตัวเลือกถามถึงอะไร ถ้าถามว่าผู้พูดต้องการสื่ออะไร คำตอบที่ปลอดภัยคือความหมายโดยนัย

ข้อสอบเรื่องความหมายโดยนัยมักถามแบบไหน?

เรื่องนี้อยู่ในตัวชี้วัด ท ๑.๑ ม.๑/๔ ของหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. ๒๕๕๑ ซึ่งแบบฝึกทักษะการอ่านตีความชั้น ม.1 อ้างถึงว่า “ระบุและอธิบายคำเปรียบเทียบและคำที่มีหลายความหมายในบริบทต่าง ๆ จากการอ่าน” ส่วนในชั้นประถม ใบความรู้ของ DLTV ชั้น ป.5 วางเรื่องนี้ไว้ในหน่วยการเรียนรู้ที่ 4 และหน่วยที่ 5 ของวิชาภาษาไทยพื้นฐาน ท๑๕๑๐๑ จากเอกสารที่เราเปิดดู รูปแบบคำถามที่เจอบ่อยมี 4 แบบ

แบบที่ 1 เลือกประโยคที่ใช้คำในความหมายโดยนัย

แบบทดสอบก่อนเรียนและหลังเรียนของแบบฝึกทักษะชั้น ม.1 มีข้อ “ข้อใดปรากฏคำที่มีความหมายโดยนัย” โดยให้ 4 ตัวเลือกที่ใช้คำว่า เตะ ทุกข้อ ได้แก่ ลื่นล้มเตะแก้วแตก, กระโปรงตัวนี้ตัดเย็บสวยเตะตาฉันจริง ๆ, ซ้อมเตะฟุตบอล และเตะสุนัขที่กำลังจะเข้ามากัด เฉลยคือตัวเลือกที่ใช้ เตะตา เพราะไม่ได้มีการเตะจริง แต่หมายถึงสะดุดตา ข้อสอบแบบนี้วัดว่านักเรียนแยกได้หรือไม่เมื่อคำเดียวกันปรากฏในทุกตัวเลือก

แบบที่ 2 บอกความหมายของคำที่ขีดเส้นใต้

แบบฝึกทักษะที่ 2 ของเอกสารชุดเดียวกันให้บอกความหมายของคำในประโยค เช่น ทุกคนต้องช่วยกันรัดเข็มขัด เฉลยว่าหมายถึงการประหยัดค่าใช้จ่าย, นักมวยอายุมากจึงแขวนนวม เฉลยว่าเลิกชกมวย และระวังมีการหมกเม็ดในสัญญา เฉลยว่ามีการซ่อนประเด็นที่ไม่ดีไว้ในสัญญา

แบบที่ 3 ตีความคำในบทร้อยกรอง

แบบนี้คือกลอน “สองคนยลตามช่อง” ที่ยกไปข้างต้น คำถามให้เขียนว่าโคลนตมและดาวหมายถึงอะไร นักเรียนที่จำแค่ว่าดาวแปลว่าคนเด่นจะตอบพลาด เพราะเฉลยคือคุณค่า คุณความดี ข้อสอบแบบนี้ไม่ได้วัดการท่องคำแปล แต่วัดการอ่านบริบท

แบบที่ 4 จับคู่คำกับความหมาย

ครูมักให้รายการคำอย่าง กล้วย หิน เก้าอี้ หัวโขน แล้วให้จับคู่กับ ง่าย ยาก ตำแหน่ง บทบาทหน้าที่ ทรูปลูกปัญญาก็ใช้ตารางคำแบบนี้ 12 คำในบทความเรื่องเดียวกัน ถ้ากำลังทบทวนหลักภาษาหลายเรื่องพร้อมกัน เรื่อง คำอุทานเสริมบท เป็นอีกหัวข้อที่มักออกคู่กันในหน่วยการใช้คำ

ลองทำแบบฝึกหัด ดาว ความหมายโดยนัย ได้กี่ข้อ?

แบบฝึกหัดชุดนี้กองบรรณาธิการเขียนขึ้นเอง ประโยคบางข้อยกมาจากใบความรู้และพจนานุกรมที่อ้างถึงในบทความ ให้ตอบว่าคำที่อยู่ในเครื่องหมายคำพูดใช้ในความหมายโดยตรงหรือโดยนัย แล้วจึงดูเฉลยด้านล่าง

1. คืนนี้มี “ดาว” เต็มฟ้าเลย
2. เธอเป็น “ดาว” ตั้งแต่ยังเด็ก
3. ดาราคนนี้เป็น “ดาวรุ่ง” ของวงการบันเทิง
4. เช้ามืดวันนี้มองเห็น “ดาวรุ่ง” ได้ชัดมาก
5. ข้อสอบวิชานี้ “หิน” จริง ๆ
6. พ่อซื้อ “กล้วย” น้ำว้ามาหนึ่งหวี
7. งานนี้เป็นงาน “กล้วย ๆ” สำหรับฉัน
8. เมื่อได้รับตำแหน่งแล้วอย่าลืมว่าวันหนึ่งต้อง “ถอดหัวโขน”

ข้อปรนัย: ข้อใดใช้คำว่า ดาว ในความหมายโดยนัย ก. คืนนี้มีดาวเต็มฟ้าเลย ข. เธอเป็นดาวตั้งแต่ยังเด็ก ค. ดาวลูกไก่เป็นกลุ่มดาว ง. ดาวเหนือเห็นได้ในเวลากลางคืน

เฉลย: ข้อ 1 โดยตรง ข้อ 2 โดยนัย (คนเด่น) ข้อ 3 โดยนัย (ผู้ที่มีชื่อเสียงเด่นขึ้นมาใหม่) ข้อ 4 โดยตรง (ดาวพระศุกร์ที่เห็นในเวลาเช้ามืด) ข้อ 5 โดยนัย (ยากมาก) ข้อ 6 โดยตรง ข้อ 7 โดยนัย (ง่ายมาก) ข้อ 8 โดยนัย (ละตำแหน่งหน้าที่) ส่วนข้อปรนัยตอบ ข. เพราะตัวเลือกอื่นพูดถึงดาวบนท้องฟ้าทั้งหมด

ข้อ 3 กับข้อ 4 ใช้คำเดียวกันทั้งสองแบบ ตัวช่วยคือคำแวดล้อม ข้อ 3 มีคำว่าดารากับวงการบันเทิง ข้อ 4 มีคำว่าเช้ามืด นิสัยเปิดพจนานุกรมเช็กคำที่ไม่แน่ใจยังช่วยเรื่องการสะกด เช่น คำที่มักสับสนอย่าง เท้าเอว หรือ ท้าวเอว

คำถามที่พบบ่อย

จำหลักเดียวให้แม่น แล้วใช้ได้กับทุกคำ

จำคู่นี้ไว้ ดาวบนฟ้าคือความหมายโดยตรง ดาวที่เป็นคนหรือเป็นคุณค่าคือความหมายโดยนัย แล้วใช้หลักเดียวกันกับทุกคำ คือถามว่าถ้าอ่านตามตัวอักษรประโยคยังเป็นไปได้ไหม และคำแวดล้อมพาไปทางไหน

ก่อนสอบ ลองทำแบบฝึกหัด 8 ข้อด้านบนอีกรอบโดยปิดเฉลย แล้วหยิบคำจากตาราง 15 คำมาแต่งประโยคคู่ละสองประโยค ใช้ความหมายตรงหนึ่งประโยค ความหมายโดยนัยอีกหนึ่งประโยค

แหล่งอ้างอิง

• สำนักงานราชบัณฑิตยสภา: พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๕๔ (ค้นคำ ดาว ดาวรุ่ง ดาวร่วง ดาวค้างฟ้า ดาวประกายพรึก หิน กล้วย ๆ หมู หัวโขน เพชร เส้นสาย ใต้ดิน แกะดำ ไก่อ่อน ผักชีโรยหน้า เก้าอี้ เรือจ้าง)
• DLTV: ใบความรู้ เรื่อง ความหมายโดยตรง และความหมายโดยนัย ภาษาไทย ท๒๑๑๐๒ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1
• DLTV: ใบความรู้ที่ ๙ เรื่อง การอธิบายความหมายโดยตรงและโดยนัย ภาษาไทย ท๑๕๑๐๑ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5
• DLTV: ใบความรู้ที่ 2 เรื่อง การอธิบายความหมายของคำ ประโยค และข้อความ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5
• mrws.ac.th: แบบฝึกทักษะการอ่านตีความ วิชาภาษาไทย ท๒๑๑๐๒ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 (พร้อมเฉลย)
• ทรูปลูกปัญญา: ความหมายนัยตรง ความหมายโดยนัย (6 สิงหาคม 2564)
• ไทยพีบีเอส: เพียงคำเดียว ดาวรุ่ง ดาวร่วง (7 สิงหาคม 2562)
• วิกิพีเดีย: ความหมายโดยนัย
• ZEP QUIZ: ความหมายโดยตรง ความหมายโดยนัย ภาษาไทย ชั้น ป.5
• hadeemah.wordpress.com: ตัวอย่างคำที่มีความหมายโดยนัย (เอกสาร PDF)