คปภ. ย่อมาจาก สำนักงานคณะกรรมการกำกับและส่งเสริมการประกอบธุรกิจประกันภัย (Office of Insurance Commission หรือ OIC) เป็นหน่วยงานของรัฐที่ไม่เป็นส่วนราชการและไม่เป็นรัฐวิสาหกิจ มีฐานะเป็นนิติบุคคล และอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง หน้าที่หลักคือกำกับ ส่งเสริม และพัฒนาธุรกิจประกันภัยตามพระราชบัญญัติคณะกรรมการกำกับและส่งเสริมการประกอบธุรกิจประกันภัย พ.ศ. 2550 โดยเริ่มทำงานในสถานะนี้ตั้งแต่วันที่ 1 กันยายน 2550
ประเด็นสำคัญ
- คปภ. สืบต่อมาจากกรมการประกันภัย กระทรวงพาณิชย์ และมีรากย้อนไปถึงกองควบคุมบริษัทประกันภัยที่ตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2472
- กฎหมายจัดตั้งลงวันที่ 28 สิงหาคม 2550 และย้ายงานกำกับประกันภัยจากกระทรวงพาณิชย์มาอยู่กับกระทรวงการคลัง
- คณะกรรมการ คปภ. มีปลัดกระทรวงการคลังเป็นประธาน และมีผู้ทรงคุณวุฒิ 6 ถึง 8 คน วาระคราวละ 3 ปี
- เช็กใบอนุญาตตัวแทนและนายหน้าได้ด้วยชื่อ นามสกุล เลขที่ใบอนุญาต หรือเลขบัตรประชาชน ในระบบ E-Service ของ คปภ.
- ร้องเรียนได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย ผ่านสายด่วน 1186 โทร 02-515-3999 ต่อ 1015 และ 1016 ระบบ PPMS ไปรษณีย์ หรือยื่นด้วยตนเอง
- ถ้าไกล่เกลี่ยไม่สำเร็จ ยังมีอนุญาโตตุลาการของ คปภ. ซึ่งมีผู้ขึ้นทะเบียนไว้ 108 คน และต้องทำคำชี้ขาดภายใน 90 วันหลังตั้งอนุญาโตตุลาการ
คปภ คืออะไร ย่อมาจากอะไร?
คปภ. เป็นตัวย่อของชื่อเต็มที่ยาวมาก คือ สำนักงานคณะกรรมการกำกับและส่งเสริมการประกอบธุรกิจประกันภัย ชื่อภาษาอังกฤษคือ Office of Insurance Commission ใช้ตัวย่อว่า OIC ทั้งสองชื่อหมายถึงหน่วยงานเดียวกัน คนทั่วไปมักเรียกสั้น ๆ ว่า คปภ. ทั้งในข่าวและบนเอกสารประกันภัย
ในทางกฎหมาย คำว่า คปภ. อาจหมายถึงสองส่วนที่ทำงานคู่กัน ส่วนแรกคือคณะกรรมการกำกับและส่งเสริมการประกอบธุรกิจประกันภัย ซึ่งเป็นผู้วางนโยบายและออกหลักเกณฑ์ ส่วนที่สองคือสำนักงาน ซึ่งเป็นองค์กรที่ลงมือทำงานประจำวัน เช่น ออกใบอนุญาต ตรวจสอบบริษัท และรับเรื่องร้องเรียน เวลาเราโทรหาสายด่วนหรือยื่นเรื่องร้องเรียน เรากำลังติดต่อกับส่วนสำนักงาน
สถานะที่ไม่ใช่ส่วนราชการมีผลในทางปฏิบัติ ตามมาตรา 22 รายได้ของสำนักงานไม่ต้องนำส่งคลังเป็นรายได้แผ่นดิน และตามมาตรา 43 เงินที่ใช้ดำเนินงานส่วนหนึ่งมาจากเงินสมทบที่บริษัทประกันภัยต้องจ่ายทุก 3 เดือน ในอัตราไม่เกินร้อยละ 0.5 ของเบี้ยประกันภัยที่บริษัทได้รับในแต่ละรอบ 3 เดือน บริษัทที่จ่ายช้าหรือจ่ายไม่ครบต้องเสียเงินเพิ่มร้อยละ 2 ต่อเดือนของยอดค้างตามมาตรา 44
สำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ที่ 22/79 ถนนรัชดาภิเษก แขวงจันทรเกษม เขตจตุจักร กรุงเทพมหานคร และมีสำนักงาน คปภ. ภาคและจังหวัดในต่างจังหวัด วิกิพีเดียระบุจำนวนบุคลากรไว้ราว 600 คน ตัวเลขนี้เป็นข้อมูลจากสารานุกรมออนไลน์ ไม่ใช่รายงานประจำปีของ คปภ. จึงควรถือเป็นค่าประมาณ
คปภ ตั้งขึ้นเมื่อไหร่ และใช้กฎหมายฉบับใด?
คปภ. ในรูปแบบปัจจุบันตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติคณะกรรมการกำกับและส่งเสริมการประกอบธุรกิจประกันภัย พ.ศ. 2550 ฉบับแปลภาษาอังกฤษที่ คปภ. เผยแพร่ใช้ชื่อว่า Insurance Commission Act, B.E. 2550 (2007) ระบุว่ากฎหมายลงวันที่ 28 สิงหาคม 2550 และมาตรา 2 ให้มีผลใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษา สำนักงานเริ่มทำงานในฐานะองค์กรใหม่เมื่อวันที่ 1 กันยายน 2550
ก่อนหน้านั้น งานกำกับประกันภัยเป็นของกรมการประกันภัย กระทรวงพาณิชย์ หมายเหตุท้ายกฎหมายอธิบายเหตุผลไว้ว่า ธุรกิจประกันภัยเติบโตเร็ว มีเงินหมุนเวียนปีละหลายพันล้านบาท และถือเป็นธุรกรรมทางการเงินที่กระทบระบบเศรษฐกิจโดยตรง การกำกับจึงควรอยู่กับกระทรวงการคลัง และควรทำโดยองค์กรที่คล่องตัวและเป็นอิสระมากกว่ากรมในระบบราชการ
เส้นทางจากกองควบคุมบริษัทประกันภัยถึง คปภ.
ตามข้อมูลประวัติที่วิกิพีเดียภาษาไทยอ้างอิงจากเว็บไซต์ คปภ. หน่วยงานนี้เปลี่ยนชื่อและสังกัดหลายครั้งในเวลาเกือบ 80 ปี ดังนี้
- พ.ศ. 2472: ตั้งกองควบคุมบริษัทประกันภัย ภายใต้กรมทะเบียนการค้า กระทรวงพาณิชย์และคมนาคม
- พ.ศ. 2484: เปลี่ยนเป็นแผนกควบคุมประกันภัย กองหุ้นส่วนบริษัท กรมทะเบียนการค้า กระทรวงเศรษฐการ
- พ.ศ. 2495: ยกฐานะเป็นกองประกันภัย กรมทะเบียนการค้า
- พ.ศ. 2511: ย้ายไปสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวง และเปลี่ยนชื่อเป็นสำนักงานประกันภัย
- พ.ศ. 2522: ยกฐานะเทียบเท่ากรมในกระทรวงพาณิชย์
- พ.ศ. 2533: เปลี่ยนชื่อเป็นกรมการประกันภัย กระทรวงพาณิชย์
- พ.ศ. 2550: เปลี่ยนสถานะเป็นองค์กรอิสระภายใต้ชื่อปัจจุบัน
มาตรา 49 ของกฎหมายปี 2550 โอนกิจการ ทรัพย์สิน และเงินกองทุนของกรมการประกันภัยที่เกี่ยวกับประกันวินาศภัย ประกันชีวิต และการคุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถมาเป็นของสำนักงาน รวมถึงเงินของกองทุนทดแทนผู้ประสบภัย ส่วนมาตรา 3 ให้กฎหมายหลักสามฉบับเดิมยังใช้ต่อไป ได้แก่ พ.ร.บ.ประกันวินาศภัย พ.ศ. 2535 พ.ร.บ.ประกันชีวิต พ.ศ. 2535 และ พ.ร.บ.คุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถ พ.ศ. 2535 เพียงแต่เปลี่ยนผู้มีอำนาจจากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์และอธิบดีกรมการประกันภัยมาเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง คณะกรรมการ คปภ. และเลขาธิการ คปภ.
คณะกรรมการ คปภ. ประกอบด้วยใครบ้าง
มาตรา 6 กำหนดให้ปลัดกระทรวงการคลังเป็นประธาน กรรมการโดยตำแหน่งได้แก่ ปลัดกระทรวงพาณิชย์ เลขาธิการคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค ผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย และเลขาธิการสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ นอกจากนี้ยังมีผู้ทรงคุณวุฒิอีกอย่างน้อย 6 คนแต่ไม่เกิน 8 คน จากด้านกฎหมาย บัญชี บริหารธุรกิจ การเงิน เศรษฐศาสตร์ หรือประกันภัย ด้านละไม่เกิน 2 คน โดยเลขาธิการ คปภ. เป็นกรรมการและเลขานุการ
กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิอยู่ในตำแหน่งวาระละ 3 ปี และเป็นติดต่อกันได้ไม่เกิน 2 วาระตามมาตรา 8 ส่วนเลขาธิการได้รับแต่งตั้งโดยรัฐมนตรีด้วยความเห็นชอบของคณะรัฐมนตรี จากผู้ที่คณะกรรมการคัดเลือก ต้องมีอายุไม่เกิน 65 ปี อยู่ในตำแหน่งวาระละ 4 ปี และดำรงตำแหน่งติดต่อกันได้ไม่เกิน 2 วาระ
ข้อที่น่าสนใจสำหรับผู้บริโภคคือกฎกันผลประโยชน์ทับซ้อน กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิและเลขาธิการต้องไม่เป็นกรรมการหรือผู้บริหารของบริษัทประกันภัย และตามมาตรา 38 เลขาธิการที่พ้นตำแหน่งแล้วจะไปรับตำแหน่งในบริษัทประกันภัยไม่ได้จนกว่าจะพ้นตำแหน่งมาอย่างน้อย 2 ปี ผู้ฝ่าฝืนมีโทษปรับไม่เกิน 1,000,000 บาทตามมาตรา 46
คปภ มีหน้าที่อะไรบ้าง?
ถ้าสรุปเป็นภาษาง่าย ๆ คปภ. ทำงานสี่ด้าน คือ ออกกติกาและอนุญาต ตรวจสอบกำกับ คุ้มครองผู้บริโภค และส่งเสริมพัฒนาธุรกิจประกันภัย อำนาจของคณะกรรมการอยู่ในมาตรา 12 ซึ่งมี 11 อนุมาตรา ส่วนอำนาจของสำนักงานอยู่ในมาตรา 20
ออกหลักเกณฑ์และให้ความเห็นเรื่องใบอนุญาต
คณะกรรมการมีหน้าที่กำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการประกอบธุรกิจประกันภัยให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากล กำหนดหลักเกณฑ์การให้ความเห็นชอบอัตราเบี้ยประกันภัย และให้ความเห็นประกอบการพิจารณาของรัฐมนตรีหรือคณะรัฐมนตรีเรื่องการออกหรือเพิกถอนใบอนุญาตบริษัทประกันภัย รวมถึงการออกกฎกระทรวงและประกาศตามกฎหมายประกันภัยทั้งสามฉบับ
กำกับและตรวจสอบบริษัท ตัวแทน และนายหน้า
วิกิพีเดียภาษาอังกฤษสรุปว่า คปภ. มีอำนาจกำกับบริษัทประกันภัย นายหน้า และตัวแทนประกันภัย ในทางปฏิบัติ งานส่วนนี้เห็นได้ชัดที่สุดจากระบบตรวจสอบใบอนุญาต ซึ่งแยกรายชื่อตัวแทนหรือนายหน้าที่มีใบอนุญาต กับรายชื่อที่ถูกเพิกถอนใบอนุญาตไว้ให้ประชาชนค้นได้เอง
คุ้มครองสิทธิของผู้เอาประกัน
งานที่ประชาชนสัมผัสโดยตรงคือการรับเรื่องร้องเรียน การไกล่เกลี่ยข้อพิพาท และการระงับข้อพิพาทด้วยวิธีอนุญาโตตุลาการ นอกจากนี้ คปภ. ยังจ่ายค่าเสียหายเบื้องต้นจากกองทุนทดแทนผู้ประสบภัยให้ผู้ประสบภัยจากรถในบางกรณี ตามคู่มือของ คปภ. เงินนี้จ่ายภายใน 7 วันนับจากได้รับเอกสารครบถ้วน และต้องยื่นคำขอภายใน 180 วันนับจากวันเกิดเหตุ โดยไม่มีค่าธรรมเนียม
ศึกษา วิจัย และส่งเสริมธุรกิจ
มาตรา 20 ให้สำนักงานศึกษา ค้นคว้า วิเคราะห์ และวิจัยเพื่อส่งเสริมและพัฒนาธุรกิจประกันภัย ทำความตกลงร่วมมือกับองค์กรในและต่างประเทศ และจัดทำรายงานประจำปีเสนอคณะรัฐมนตรี ส่วนรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังมีอำนาจกำกับดูแลทั่วไปตามมาตรา 45 และสั่งระงับการกระทำของสำนักงานที่ขัดต่อนโยบายรัฐบาลได้
ความเห็นของเราคือ ผู้บริโภคส่วนใหญ่รู้จัก คปภ. ในฐานะที่ร้องเรียน แต่ประโยชน์ที่คุ้มที่สุดมักเกิดก่อนมีปัญหา คือการเช็กว่าคนที่มาขายประกันมีใบอนุญาตจริงหรือไม่ เพราะการเช็กใช้เวลาไม่กี่นาที แต่ปัญหาจากการซื้อกับคนที่ไม่มีใบอนุญาตอาจตามแก้กันนานหลายเดือน
ตรวจสอบใบอนุญาตตัวแทนและนายหน้าประกันภัยได้อย่างไร?
เข้าเว็บไซต์ E-Service ของ คปภ. ที่ oiceservice.oic.or.th แล้วเลือกเมนูตรวจสอบทะเบียนใบอนุญาตตัวแทนหรือนายหน้า หน้าค้นหาให้กรอกข้อมูลอย่างใดอย่างหนึ่งจากสี่ช่อง คือ ชื่อ นามสกุล เลขที่ใบอนุญาต หรือเลขบัตรประชาชน และเลือกได้ว่าจะดูเฉพาะใบอนุญาตที่ยังมีผลบังคับ
ประเภทใบอนุญาตที่ค้นได้มี 4 แบบ ได้แก่ ตัวแทนประกันชีวิต ตัวแทนประกันวินาศภัย นายหน้าประกันชีวิต และนายหน้าประกันวินาศภัย ผลลัพธ์จะแสดงชื่อ บริษัทที่สังกัด เลขที่ใบอนุญาต ประเภทใบอนุญาต วันออกใบอนุญาต วันหมดอายุ และสถานะ
ขั้นตอนเช็กแบบง่าย
- ขั้นที่ 1: ขอดูบัตรตัวแทนหรือนายหน้าจากผู้ขาย แล้วจดชื่อ นามสกุล และเลขที่ใบอนุญาต
- ขั้นที่ 2: ค้นในเมนูตัวแทนหรือนายหน้าที่มีใบอนุญาต ดูว่าชื่อตรงกัน สถานะยังมีผล และวันหมดอายุยังไม่ผ่าน
- ขั้นที่ 3: ดูว่าบริษัทที่สังกัดตรงกับบริษัทที่ออกกรมธรรม์ที่เขากำลังเสนอขายหรือไม่
- ขั้นที่ 4: ถ้าไม่พบชื่อ ให้ค้นในเมนูตัวแทนหรือนายหน้าที่ถูกเพิกถอนใบอนุญาตด้วย
นอกจากเมนูหลัก ระบบยังแยกรายชื่อตัวแทนหรือนายหน้าที่ขายกรมธรรม์ผ่านทางโทรศัพท์ ขายยูนิเวอร์แซลไลฟ์ และขายยูนิตลิงค์ไว้ต่างหาก สำหรับนายหน้าที่เป็นบริษัท มีเมนูนิติบุคคลที่มีใบอนุญาตและนิติบุคคลที่ถูกเพิกถอนใบอนุญาต ถ้าถูกโทรมาเสนอขายประกัน หรือถูกชวนซื้อประกันควบการลงทุน ควรค้นในเมนูเฉพาะเหล่านี้ด้วย
ข้อควรรู้คือหน้าค้นหามีคำเตือนว่าเป็นข้อมูลทั่วไปที่เปิดเผยเพื่อบริการประชาชนเท่านั้น นำไปใช้อ้างอิงตามกฎหมายไม่ได้ ถ้าต้องใช้เป็นหลักฐาน เช่น ในข้อพิพาท ควรขอหนังสือรับรองจาก คปภ. โดยตรง และถ้าถูกหลอกโอนเงินให้คนแอบอ้างเป็นตัวแทน ควรแจ้งตำรวจควบคู่ไปด้วย ดูวิธีได้ที่ แจ้งความออนไลน์ทำอย่างไร
ร้องเรียน คปภ ยังไง มีขั้นตอนอะไรบ้าง?
ร้องเรียนได้ฟรีสี่ทาง คือ โทรสายด่วน 1186 ยื่นออนไลน์ผ่านระบบ PPMS ส่งหนังสือทางไปรษณีย์ลงทะเบียน หรือไปยื่นด้วยตนเองที่ศูนย์รับเรื่องร้องเรียนด้านการประกันภัย (Insurance Complaint Center หรือ ICC) ทั้งส่วนกลางและภูมิภาค มูลนิธิเพื่อผู้บริโภคย้ำไว้ในบทความเมื่อวันที่ 1 เมษายน 2567 ว่าบริการนี้ไม่มีค่าใช้จ่าย
ขั้นที่ 1 เตรียมเอกสาร
มูลนิธิเพื่อผู้บริโภคแนะนำให้เตรียมเล่มกรมธรรม์ ใบรับรองแพทย์ (กรณีประกันสุขภาพหรืออุบัติเหตุ) ต้นฉบับใบเสร็จรับเงิน สำเนาบัตรประชาชน และสำเนาหน้าสมุดบัญชีธนาคาร เราแนะนำเพิ่มว่าให้เก็บหนังสือปฏิเสธการจ่ายสินไหมจากบริษัท ข้อความแชต หรือเสียงบันทึกการสนทนากับตัวแทนไว้ด้วย เพราะเจ้าหน้าที่ต้องตรวจทั้งข้อเท็จจริงและหลักฐาน
ขั้นที่ 2 ยื่นเรื่องผ่านช่องทางที่สะดวก
ถ้ายื่นออนไลน์ ระบบ PPMS ที่ complaintportal.oic.or.th มีขั้นตอนลงทะเบียน 4 ขั้น คือ เข้าสู่ระบบด้วย ThaID ยืนยันตัวตนผ่าน LINE บัญชีทางการชื่อ คปภ. รอบรู้ กรอกข้อมูลเพิ่มเติมเมื่อได้รับอนุมัติ แล้วจึงเข้าใช้ระบบได้ ระบบแบ่งเรื่องร้องเรียนเป็น 3 หมวด ได้แก่ ประกันวินาศภัย ประกันชีวิต และตัวแทนหรือนายหน้า และติดตามสถานะเรื่องได้ ถ้าติดปัญหาทางเทคนิคให้อีเมลไปที่ ppd@oic.or.th
ขั้นที่ 3 เจ้าหน้าที่ประสานบริษัท
คู่มือปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่สายคุ้มครองสิทธิประโยชน์ที่ คปภ. เผยแพร่ ระบุว่าทีมประสานงานระบบทางด่วนประกันภัย (Complaint Unit) จะติดต่อบริษัทประกันภัยทางโทรศัพท์ภายใน 3 วันนับแต่ได้รับเรื่อง และออกหนังสือให้บริษัทตรวจสอบข้อมูล แก้ไขปัญหา และแจ้งผลภายใน 3 วัน เรื่องที่จบได้ในชั้นนี้มักเป็นเรื่องที่ข้อเท็จจริงชัดเจน
ขั้นที่ 4 ไกล่เกลี่ยโดยเจ้าหน้าที่
ถ้ายังไม่ยุติ เรื่องจะเข้าสู่การไกล่เกลี่ยในชั้นพนักงานเจ้าหน้าที่ บริษัทต้องมาชี้แจงข้อเท็จจริงภายใน 10 วัน เจ้าหน้าที่แจ้งผลการพิจารณาของบริษัทให้ผู้ร้องทราบภายใน 3 วันทำการ ถ้าต้องขอข้อมูลจากหน่วยงานภายนอก เช่น แพทย์ พนักงานสอบสวน หรือกรมการขนส่งทางบก คู่มือระบุว่ากำหนดเวลาไม่ได้ ภาพรวมของขั้นนี้ใช้เวลาประมาณ 30 วัน
ถ้าตกลงกันได้ จะทำสัญญาประนีประนอมยอมความเป็นลายลักษณ์อักษร และบริษัทต้องจ่ายค่าสินไหมทดแทนภายใน 7 วันสำหรับประกันภัยรถภาคบังคับ (พ.ร.บ.) หรือ 15 วันสำหรับประกันภาคสมัครใจและประกันชีวิต ถ้าตกลงไม่ได้ ผู้ร้องเลือกไปต่อได้สองทาง คือ ไกล่เกลี่ยโดยผู้ชำนาญการ หรืออนุญาโตตุลาการ
ถ้าเรื่องที่ร้องเกี่ยวกับอุบัติเหตุรถ ข้อมูลพื้นฐานเรื่องสาเหตุและการป้องกันอ่านต่อได้ที่ สาเหตุอุบัติเหตุทางถนนที่พบบ่อย
สายด่วน คปภ 1186 และช่องทางบริการอื่นมีอะไรบ้าง?
สายด่วน 1186 คือหมายเลขหลักของศูนย์รับเรื่องร้องเรียนด้านการประกันภัยของ คปภ. ใช้ได้ทั้งสอบถามและร้องเรียน หมายเลขนี้แสดงอยู่บนระบบ PPMS ของ คปภ. เอง ถ้าต้องการโทรเข้าสำนักงานโดยตรง มูลนิธิเพื่อผู้บริโภคให้หมายเลข 02-515-3999 ต่อ 1015 และ 1016
สายนี้เคยถูกใช้เป็นช่องทางหลักในช่วงวิกฤต ไทยรัฐรายงานเมื่อวันที่ 10 กันยายน 2564 ว่า คปภ. เปิดศูนย์รับเรื่องร้องเรียนประกันภัยโควิด 19 ที่สำนักงานบนถนนรัชดาภิเษก จัดทีมรับเรื่อง 4 ชุด และถึงวันที่ 3 กันยายน 2564 มีเรื่องร้องเรียนแล้ว 3,145 เรื่อง โดยให้ประชาชนติดต่อผ่านสายด่วน 1186 หรือที่ศูนย์โดยตรง
ตารางด้านล่างรวบรวมบริการของ คปภ. ที่ผู้บริโภคใช้บ่อย พร้อมช่องทางและเงื่อนไขที่ยืนยันได้จากเอกสารของ คปภ. และแหล่งที่อ้างอิงท้ายบทความ
| บริการ | ช่องทาง | ใช้ทำอะไร | กรอบเวลาหรือเงื่อนไขที่ควรรู้ |
|---|---|---|---|
| สายด่วน 1186 | โทรศัพท์ | สอบถามและร้องเรียนเรื่องประกันภัย | ไม่มีค่าใช้จ่ายในการร้องเรียน |
| สำนักงาน คปภ. โดยตรง | 02-515-3999 ต่อ 1015 และ 1016 | ติดต่อศูนย์รับเรื่องร้องเรียน | ยื่นด้วยตนเองได้ที่ส่วนกลางและภูมิภาค |
| ระบบ PPMS | complaintportal.oic.or.th | ยื่นและติดตามเรื่องร้องเรียนออนไลน์ | ลงทะเบียน 4 ขั้น ใช้ ThaID และ LINE คปภ. รอบรู้ |
| ตรวจใบอนุญาตตัวแทนและนายหน้า | oiceservice.oic.or.th | เช็กว่าผู้ขายมีใบอนุญาตหรือถูกเพิกถอน | ข้อมูลทั่วไป อ้างอิงตามกฎหมายไม่ได้ |
| ไกล่เกลี่ยโดยเจ้าหน้าที่ | หลังยื่นเรื่องร้องเรียน | หาข้อยุติระหว่างผู้ร้องกับบริษัท | บริษัทชี้แจงภายใน 10 วัน ภาพรวมราว 30 วัน |
| ไกล่เกลี่ยโดยผู้ชำนาญการ | เมื่อทั้งสองฝ่ายยินยอม | ให้ผู้ไกล่เกลี่ยที่ขึ้นทะเบียนช่วยเจรจา | เริ่มภายใน 7 วัน เสร็จใน 30 วัน ขยายได้ครั้งละ 15 วัน ไม่เกิน 2 ครั้ง |
| อนุญาโตตุลาการ | สำนักงาน คปภ. E-Arbitration PPMS หรือ arbitration@oic.or.th | ให้คนกลางชี้ขาดข้อพิพาทตามกรมธรรม์ | ต้องวางเงินประกัน คำชี้ขาดภายใน 90 วันหลังตั้งอนุญาโตตุลาการ |
| ค่าเสียหายเบื้องต้นจากกองทุนทดแทนผู้ประสบภัย | สำนักงาน คปภ. mvp@oic.or.th หรือ LINE @OICconnect | ผู้ประสบภัยจากรถขอรับค่าเสียหายเบื้องต้น | ยื่นภายใน 180 วัน จ่ายภายใน 7 วันเมื่อเอกสารครบ |

ถ้าตกลงกันไม่ได้ อนุญาโตตุลาการของ คปภ ทำงานอย่างไร?
อนุญาโตตุลาการคือการระงับข้อพิพาทนอกศาล โดยให้บุคคลที่สามที่เป็นกลางและมีความเชี่ยวชาญเป็นผู้ชี้ขาด และคู่พิพาทต้องผูกพันตามคำชี้ขาดนั้น เอกสารถามตอบของ คปภ. อธิบายว่ากรมธรรม์ประกันชีวิตและประกันวินาศภัยมีข้อความตามคำสั่งนายทะเบียนว่า ถ้าผู้มีสิทธิเรียกร้องต้องการใช้วิธีนี้ บริษัทตกลงยินยอมให้ชี้ขาดตามระเบียบสำนักงาน คปภ. ว่าด้วยอนุญาโตตุลาการ ระเบียบฉบับนี้ออกเมื่อปี พ.ศ. 2551
ใครเป็นอนุญาโตตุลาการ และมีกี่คน
อนุญาโตตุลาการของ คปภ. เป็นบุคคลภายนอกที่ขึ้นทะเบียนไว้ เช่น อดีตผู้พิพากษา อดีตพนักงานอัยการ อาจารย์มหาวิทยาลัย ทนายความ และผู้เชี่ยวชาญด้านประกันภัย วิศวกรรม หรือการเงินและบัญชี เอกสารระบุว่ามีผู้ขึ้นทะเบียนไว้ 108 คน ข้อพิพาทที่ไม่มีทุนทรัพย์หรือเรียกร้องไม่เกิน 2,000,000 บาทใช้อนุญาโตตุลาการ 1 คน ถ้าเกิน 2,000,000 บาทใช้ 3 คน เว้นแต่ทั้งสองฝ่ายตกลงให้มีคนเดียว
ลำดับขั้นและกรอบเวลา
- ยื่นคำเสนอข้อพิพาท: ในกรุงเทพฯ ยื่นที่สำนักงาน คปภ. ต่างจังหวัดยื่นที่สำนักงาน คปภ. จังหวัดหรือภาค หรือยื่นทาง E-Arbitration ระบบ PPMS อีเมล หรือไปรษณีย์ พร้อมวางเงินเป็นหลักประกันตามทุนทรัพย์
- บริษัทยื่นคำคัดค้าน: ภายใน 15 วันนับแต่ได้รับสำเนา ขอขยายได้ไม่เกิน 15 วัน
- ตั้งอนุญาโตตุลาการและสืบพยาน: นัดพร้อมเพื่อตั้งอนุญาโตตุลาการภายใน 15 วันนับแต่ได้รับคำคัดค้าน
- คำชี้ขาด: ต้องทำให้เสร็จภายใน 90 วันนับแต่ตั้งอนุญาโตตุลาการเสร็จ ขยายได้ถ้ามีเหตุจำเป็น
- ปฏิบัติตามคำชี้ขาด: ภายใน 30 วันนับแต่ได้รับสำเนาคำชี้ขาด
สถานที่พิจารณามี 3 แห่ง ได้แก่ สำนักงาน คปภ. ส่วนกลางในกรุงเทพฯ สำนักงาน คปภ. ภาค 1 ที่เชียงใหม่สำหรับ 18 จังหวัดภาคเหนือ และสำนักงาน คปภ. ภาค 9 ที่สงขลาสำหรับ 14 จังหวัดภาคใต้ ผู้เสนอข้อพิพาทดำเนินการเองได้โดยไม่ต้องมีทนายความ ถ้าถอนเรื่องหรือตกลงกันได้ก่อนตั้งอนุญาโตตุลาการ คปภ. จะคืนเงินที่วางเป็นหลักประกันเต็มจำนวน แต่ถ้าตั้งอนุญาโตตุลาการแล้วจะมีค่าป่วยการและค่าใช้จ่ายตามอัตราที่ประกาศ
คปภ. ทำอะไรไม่ได้บ้าง
การรู้ขอบเขตช่วยให้ไม่เสียเวลา ข้อจำกัดที่เห็นได้จากกฎหมายและเอกสารของ คปภ. มีดังนี้
- ไม่ใช่ศาล: การไกล่เกลี่ยจบได้ก็ต่อเมื่อทั้งสองฝ่ายตกลงกัน ถ้าบริษัทไม่เห็นด้วยกับคำวินิจฉัยของเจ้าหน้าที่ คู่มือระบุว่าบริษัทโต้แย้งได้ภายใน 15 วัน
- ดูแลเฉพาะเรื่องประกันภัย: นิยามในมาตรา 4 จำกัดไว้ที่ประกันวินาศภัย ประกันชีวิต และการคุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถ ปัญหาสินค้าและบริการทั่วไปเป็นงานของหน่วยงานอื่น
- ไม่ได้ปิดทางไปศาล: เอกสารถามตอบระบุว่าแม้ฟ้องคดีต่อศาลแล้ว คู่พิพาทยังขอใช้กระบวนการอนุญาโตตุลาการในศาลได้
- ข้อมูลในระบบค้นหาไม่ใช่หลักฐานทางกฎหมาย: ผลการค้นหาใบอนุญาตออนไลน์เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น
ตัวเลข กรอบเวลา และช่องทางในบทความนี้มาจากแหล่งที่อ้างอิง ณ วันที่ตรวจสอบ 11 กันยายน 2569 ขั้นตอนและหมายเลขติดต่ออาจเปลี่ยนได้ โปรดยืนยันกับ คปภ. โดยตรงก่อนดำเนินการ บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายหรือการเงินเฉพาะกรณี
คำถามที่พบบ่อย
คปภ ย่อมาจากอะไร?
ย่อมาจาก สำนักงานคณะกรรมการกำกับและส่งเสริมการประกอบธุรกิจประกันภัย ชื่อภาษาอังกฤษคือ Office of Insurance Commission หรือ OIC
คปภ เป็นหน่วยงานราชการหรือไม่?
ไม่ใช่ส่วนราชการและไม่ใช่รัฐวิสาหกิจ กฎหมายกำหนดให้เป็นหน่วยงานของรัฐที่มีฐานะเป็นนิติบุคคล อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง
คปภ ก่อตั้งเมื่อไหร่?
คปภ. ในรูปแบบปัจจุบันเริ่มทำงานวันที่ 1 กันยายน 2550 ตามกฎหมายที่ลงวันที่ 28 สิงหาคม 2550 แต่หน่วยงานต้นทางเริ่มจากกองควบคุมบริษัทประกันภัยในปี พ.ศ. 2472
สายด่วน คปภ คือเบอร์อะไร?
สายด่วนคือ 1186 และยังโทรเข้าสำนักงานได้ที่ 02-515-3999 ต่อ 1015 และ 1016
ร้องเรียน คปภ เสียเงินไหม?
ไม่เสียค่าใช้จ่าย ทั้งทางสายด่วน ระบบ PPMS ไปรษณีย์ และการยื่นด้วยตนเอง ค่าใช้จ่ายจะเกิดขึ้นเฉพาะเมื่อเข้าสู่อนุญาโตตุลาการและตั้งอนุญาโตตุลาการแล้ว
ร้องเรียนออนไลน์ต้องใช้อะไรบ้าง?
ระบบ PPMS ให้เข้าสู่ระบบด้วย ThaID และยืนยันตัวตนผ่าน LINE คปภ. รอบรู้ จากนั้นกรอกข้อมูลเพิ่มเติมเมื่อได้รับอนุมัติ
ควรเตรียมเอกสารอะไรก่อนร้องเรียน?
เล่มกรมธรรม์ สำเนาบัตรประชาชน ต้นฉบับใบเสร็จรับเงิน สำเนาหน้าบัญชีธนาคาร และใบรับรองแพทย์ถ้าเป็นเรื่องสุขภาพหรืออุบัติเหตุ
เช็กตัวแทนประกันได้ด้วยข้อมูลอะไร?
ค้นในระบบ E-Service ของ คปภ. ได้ด้วยชื่อ นามสกุล เลขที่ใบอนุญาต หรือเลขบัตรประชาชน ผลจะแสดงบริษัทที่สังกัด วันหมดอายุ และสถานะใบอนุญาต
ร้องเรียนแล้วบริษัทต้องตอบภายในกี่วัน?
ตามคู่มือของ คปภ. ทีม Complaint Unit ประสานบริษัทภายใน 3 วัน และถ้าเข้าสู่การไกล่เกลี่ย บริษัทต้องชี้แจงข้อเท็จจริงภายใน 10 วัน
ตกลงกันได้แล้วบริษัทต้องจ่ายเงินภายในกี่วัน?
หลังทำสัญญาประนีประนอมยอมความ บริษัทต้องจ่ายภายใน 7 วันสำหรับประกันภัยรถภาคบังคับ และภายใน 15 วันสำหรับประกันภาคสมัครใจหรือประกันชีวิต
อนุญาโตตุลาการของ คปภ ใช้เวลานานเท่าไหร่?
คำชี้ขาดต้องทำให้เสร็จภายใน 90 วันนับแต่ตั้งอนุญาโตตุลาการเสร็จ และขยายได้ถ้ามีเหตุจำเป็น จากนั้นต้องปฏิบัติตามคำชี้ขาดภายใน 30 วัน
ยื่นอนุญาโตตุลาการต้องมีทนายความไหม?
ไม่จำเป็น ผู้เสนอข้อพิพาทดำเนินการเองได้ หรือจะแต่งตั้งผู้แทนด้วยหนังสือตั้งผู้แทนก็ได้
ใช้ คปภ ให้คุ้มก่อนและหลังซื้อประกัน
ก่อนเซ็นสัญญาประกันครั้งถัดไป ให้ใช้เวลาไม่กี่นาทีค้นชื่อผู้ขายในระบบตรวจสอบใบอนุญาตของ คปภ. ดูบริษัทที่สังกัดและวันหมดอายุ ถ้าเป็นการขายทางโทรศัพท์หรือประกันควบการลงทุน ให้ค้นในเมนูเฉพาะด้วย
ถ้ามีปัญหาเคลมหรือถูกขายไม่ตรงความจริง ให้รวบรวมกรมธรรม์ ใบเสร็จ และหลักฐานการสื่อสารให้ครบ แล้วโทร 1186 หรือยื่นเรื่องใน PPMS ทันที อย่ารอจนหลักฐานหาย และถ้าไกล่เกลี่ยไม่สำเร็จ ให้พิจารณาอนุญาโตตุลาการของ คปภ. ซึ่งดำเนินการเองได้โดยไม่ต้องจ้างทนาย
แหล่งอ้างอิง
- สำนักงาน คปภ.: Insurance Commission Act, B.E. 2550 (2007) ฉบับแปลภาษาอังกฤษ
- สำนักงาน คปภ.: ระบบรับเรื่องร้องเรียน PPMS
- สำนักงาน คปภ. E-Service: ตัวแทน/นายหน้า ที่มีใบอนุญาต
- สำนักงาน คปภ. E-Service: เมนูตรวจสอบทะเบียนใบอนุญาตตัวแทน/นายหน้า และนายหน้านิติบุคคล
- สำนักงาน คปภ.: คู่มือปฏิบัติงาน กระบวนการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท อนุญาโตตุลาการ และค่าเสียหายเบื้องต้น
- สำนักงาน คปภ.: แนวคำถามคำตอบเกี่ยวกับกระบวนการระงับข้อพิพาทด้วยวิธีอนุญาโตตุลาการ
- มูลนิธิเพื่อผู้บริโภค: บริษัทประกันมีพฤติกรรมตุกติกกับลูกค้า มีวิธีจัดการ (1 เมษายน 2567)
- ไทยรัฐ: คปภ.เปิดศูนย์รับร้องเรียนประกันโควิด สายด่วน 1186 (10 กันยายน 2564)
- วิกิพีเดีย: สำนักงานคณะกรรมการกำกับและส่งเสริมการประกอบธุรกิจประกันภัย
- Wikipedia: Office of Insurance Commission


