สูตรอาหารเป็ดไข่ทำเองตามกรมปศุสัตว์ โปรตีนเท่าไหร่ กินวันละกี่กรัม

สรุปสั้น ๆ: เป็ดระยะให้ไข่ต้องการอาหารที่มีโปรตีนราว 15 ถึง 18% พลังงาน 2,500 ถึง 2,700 กิโลแคลอรีต่อกิโลกรัม และแคลเซียม 2.5% ตามคำแนะนำของกองอาหารสัตว์ กรมปศุสัตว์ สูตรผสมเองใช้ปลายข้าว รำ กากถั่วเหลือง ปลาป่น ใบกระถินป่น และเปลือกหอยป่น ส่วนปริมาณที่ให้เริ่มจากวันละ 100 ถึง 120 กรัมต่อตัว แล้วเพิ่มเป็น 140 ถึง 160 กรัมเมื่อไข่ดกขึ้น

สูตรอาหารเป็ดไข่ที่กองอาหารสัตว์ กรมปศุสัตว์ ยกเป็นตัวอย่างสำหรับผสมเอง 100 กิโลกรัม คือ ปลายข้าว 40.3 กก. รำละเอียด 30 กก. กากถั่วเหลือง 10.5 กก. ปลาป่น 8 กก. ใบกระถินป่น 5 กก. เปลือกหอยป่น 5 กก. ไดแคลเซียมฟอสเฟต 0.6 กก. เกลือ 0.35 กก. และพรีมิกซ์เป็ดไข่ 0.25 กก. โดยเป้าหมายของสูตรคือโปรตีนประมาณ 15 ถึง 18% สำหรับเป็ดอายุ 22 ถึง 72 สัปดาห์

เรียบเรียงโดย ทีมบรรณาธิการ Empirememes · ตรวจสอบข้อมูลล่าสุด 11 กันยายน 2569

ประเด็นสำคัญ

กองอาหารสัตว์ระบุว่าเป็ดระยะให้ไข่อยู่ในช่วงอายุ 22 ถึง 72 สัปดาห์ ต้องการโปรตีนราว 15 ถึง 18% และพลังงาน 2,500 ถึง 2,700 กิโลแคลอรีต่อกิโลกรัมอาหาร
ในสูตรเดียวกันควรมีไลซีน 0.70% เมทไธโอนีนรวมซีสติน 0.65% แคลเซียม 2.5% และฟอสฟอรัสที่ใช้ประโยชน์ได้ 0.45%
เป็ดเริ่มไข่ใน 1 ถึง 6 เดือนแรกกินราววันละ 100 ถึง 120 กรัมต่อตัว จากนั้นค่อย ๆ เพิ่มเป็น 140 ถึง 160 กรัม ให้วันละ 2 ครั้งเช้าเย็น
ถ้าไม่อยากชั่งวัตถุดิบหลายตัว ใช้หัวอาหารเป็ดไข่โปรตีน 40% ประมาณ 23 ถึง 27 กก. ผสมกับปลายข้าวและรำจนครบ 100 กก.
มันเส้น 0.85 กก. บวกกากถั่วเหลือง 0.15 กก. ใช้แทนข้าวโพดได้ 1 กก. เป็นหนึ่งในวิธีลดต้นทุนที่กองอาหารสัตว์แนะนำ
เป็ดทนเชื้อราอะฟลาท็อกซินได้ต่ำมาก วัตถุดิบที่อับชื้น มีกลิ่นหรือมีรา ไม่ควรนำมาผสมแม้จะได้ราคาถูก

เป็ดไข่ต้องการโปรตีน พลังงาน และแคลเซียมเท่าไหร่?

คำตอบจากกองอาหารสัตว์ กรมปศุสัตว์ คือโปรตีนประมาณ 15 ถึง 18% ของอาหาร พลังงานประมาณ 2,500 ถึง 2,700 กิโลแคลอรีต่อกิโลกรัม แคลเซียม 2.5% และฟอสฟอรัสที่ใช้ประโยชน์ได้ 0.45% ตัวเลขนี้มาจากคำตอบที่กองอาหารสัตว์เขียนถึงเกษตรกรในอำเภอเดิมบางนางบวช จังหวัดสุพรรณบุรี ซึ่งเลี้ยงเป็ดไข่ราว 600 ตัวและอยากผสมอาหารเองเพราะอาหารสำเร็จรูปแพง

คำตอบฉบับนั้นย้ำไว้ตั้งแต่ต้นว่า ความต้องการโภชนะของเป็ดไม่ได้ตายตัว ขึ้นกับพันธุ์ น้ำหนักตัว ระยะการให้ไข่ ความสามารถในการให้ไข่ และสภาพอากาศ ตัวเลขข้างบนจึงเป็นกรอบกว้างสำหรับเป็ดระยะไข่ทั่วไป ไม่ใช่ค่าที่ต้องทำให้ตรงเป๊ะทุกฝูง

นิยาม: โปรตีนหยาบ (crude protein) คือปริมาณโปรตีนในอาหารที่คิดเป็นเปอร์เซ็นต์ของน้ำหนักอาหาร ส่วนพลังงานที่ใช้ประโยชน์ได้ (metabolizable energy) คือพลังงานจากอาหารที่ตัวสัตว์นำไปใช้ได้จริงหลังหักส่วนที่เสียไปกับมูล มักเขียนเป็นกิโลแคลอรีต่อกิโลกรัมอาหาร เวลาอ่านป้ายกระสอบอาหารเป็ด ตัวเลขสองตัวนี้คือสิ่งแรกที่ควรดู

กรดอะมิโนและแร่ธาตุที่ต้องไม่ขาด

นอกจากโปรตีนรวมแล้ว กองอาหารสัตว์ระบุกรดอะมิโนสำคัญสองตัว คือ ไลซีน 0.70% และเมทไธโอนีนรวมซีสติน 0.65% ในสูตรอาหาร ในสูตรตัวอย่างของกองอาหารสัตว์ ส่วนนี้มาจากกากถั่วเหลืองและปลาป่นเป็นหลัก ส่วนแคลเซียมมาจากเปลือกหอยป่นและไดแคลเซียมฟอสเฟต

ตัวเลขจากต่างประเทศสูงกว่าเล็กน้อย

บทความของ eOrganic ซึ่งเขียนโดย Jacquie Jacob จาก University of Kentucky อ้างค่าที่สมาคมถั่วเหลืองอเมริกัน (American Soybean Association) แนะนำสำหรับเป็ดไข่ ได้แก่ พลังงาน 2,850 กิโลแคลอรีต่อกิโลกรัม แคลเซียม 3.50% ฟอสฟอรัสที่ใช้ได้ 0.39% และไลซีนที่ย่อยได้ 0.80% บทความระบุว่าสูตรที่ออกแบบตามค่านี้มักได้โปรตีน 17 ถึง 19% และอาหารเป็ดไข่ทั่วไปมีโปรตีนอย่างน้อย 15 ถึง 16% กับแคลเซียม 3%

บทความเดียวกันยอมรับว่างานวิจัยเรื่องความต้องการโภชนะของเป็ดสายไข่อย่างแคมเบลล์และรันเนอร์ยังมีน้อย ค่าของกองอาหารสัตว์เขียนสำหรับเกษตรกรไทยที่ใช้วัตถุดิบในประเทศ เราจึงแนะนำให้ยึดกรอบของกรมปศุสัตว์เป็นหลัก

เป็ดไข่แต่ละช่วงอายุกินอาหารต่างกันอย่างไร?

ต่างกันที่ระดับโปรตีนและปริมาณ ลูกเป็ดต้องการโปรตีนสูงเพื่อสร้างร่างกาย เป็ดรุ่นต้องคุมไม่ให้อ้วน และเป็ดระยะไข่ต้องได้โปรตีนกับแคลเซียมกลับมาสูงอีกครั้ง ตารางนี้รวมตัวเลขจากสองแหล่ง คือหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ด้านการเกษตรในห้องสมุดมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และคอลัมน์ของผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ธนาทิพย์ สุวรรณโสภี ในบ้านและสวน

ช่วงอายุ	โปรตีน	พลังงาน (กิโลแคลอรี/กก.)	การให้อาหาร	ที่มา
1 วัน ถึง 2 สัปดาห์ (ระยะกก)	ประมาณ 20%	ไม่ระบุ	ให้ทีละน้อย 3 ถึง 4 ครั้งต่อวัน	หนังสือ มก. บทที่ 8
0 ถึง 3 สัปดาห์	17 ถึง 18%	2,890	อาหารลูกเป็ด	บ้านและสวน
3 ถึง 8 สัปดาห์	16%	2,730	เพิ่มพื้นที่รางน้ำและรางอาหาร	บ้านและสวน
8 ถึง 20 สัปดาห์ (เป็ดรุ่น)	15%	2,600	จำกัดอาหาร 100 ถึง 130 กรัม/ตัว/วัน	บ้านและสวน, หนังสือ มก.
เริ่มไข่ ราว 20 สัปดาห์	18%	2,750	เริ่มราว 100 กรัม/ตัว/วัน	บ้านและสวน
ระยะให้ไข่ 22 ถึง 72 สัปดาห์	15 ถึง 18%	2,500 ถึง 2,700	100 ถึง 160 กรัม/ตัว/วัน	กองอาหารสัตว์

บทความที่น่าตื่นเต้นมากขึ้น คู่มือครบถ้วนเกี่ยวกับวัคซีนพิษสุนัขบ้าในไทย

ช่วงอายุในแต่ละแหล่งแบ่งไม่ตรงกันพอดี หนังสือของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์แบ่งเป็ดรุ่นไว้ที่ 7 ถึง 18 สัปดาห์ และเริ่มระยะไข่ที่ 19 สัปดาห์ขึ้นไป ส่วนบ้านและสวนแบ่งเป็ดรุ่นที่ 8 ถึง 20 สัปดาห์ ความต่างเล็กน้อยนี้มาจากพันธุ์และระบบเลี้ยง ให้ดูอาการของฝูงประกอบด้วย ไม่ต้องยึดวันตามปฏิทินอย่างเดียว

ทำไมระยะเป็ดรุ่นต้องจำกัดอาหาร

หนังสือของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์อธิบายว่า ระยะ 7 ถึง 18 สัปดาห์มีผลโดยตรงต่อการให้ไข่ในอนาคต เป็ดควรมีโครงกระดูกและกล้ามเนื้อสมส่วน แต่ไม่ควรมีไขมันสะสม การจัดการในระยะนี้จึงประกอบด้วยการควบคุมน้ำหนักตัว ปริมาณอาหาร และแสงสว่าง โดยให้อาหารแบบจำกัดทุกวันราว 100 ถึง 130 กรัมต่อตัว สัมพันธ์กับน้ำหนักตัวเป็ด

จังหวะเปลี่ยนเป็นอาหารเป็ดไข่

แหล่งเดียวกันแนะนำให้รอจนเป็ดในฝูงให้ไข่ได้ประมาณ 10% ก่อน แล้วจึงค่อย ๆ เพิ่มอาหารจากวันละ 100 กรัมต่อตัวจนเป็ดกินได้เพียงพอ ช่วงนี้ควรให้อาหารแบบเปียกทีละน้อย วันละ 3 ถึง 4 ครั้ง เพื่อไม่ให้อาหารค้างรางจนบูด และทำความสะอาดรางอาหารทุกวัน

สูตรอาหารเป็ดไข่ทำเองของกรมปศุสัตว์มีอะไรบ้าง?

กองอาหารสัตว์ให้ตัวอย่างสูตรผสมเองทั้งหมด 4 สูตร ทุกสูตรรวมได้ 100 กิโลกรัม ปลายข้าวและรำเป็นแหล่งพลังงาน กากถั่วเหลือง ปลาป่น และใบกระถินป่นเป็นแหล่งโปรตีน ส่วนเปลือกหอยป่นกับไดแคลเซียมฟอสเฟตให้แคลเซียมและฟอสฟอรัส สูตร 3 และ 4 ใช้กากเนื้อในเมล็ดปาล์มแทนกากถั่วเหลืองบางส่วน

วัตถุดิบ (กก.)	สูตร 1	สูตร 2	สูตร 3	สูตร 4
ปลายข้าว	40.3	38.7	32.2	30.7
รำละเอียด	30	ไม่ใช้	30	ไม่ใช้
รำข้าวโรงสีเล็ก	ไม่ใช้	25	ไม่ใช้	25
กากถั่วเหลือง	10.5	16.7	10.6	16.8
กากเนื้อในเมล็ดปาล์ม	ไม่ใช้	ไม่ใช้	10	10
ใบกระถินป่น	5	5	4	4
ปลาป่น	8	8	7	7
เปลือกหอยป่น	5	5	5	5
ไดแคลเซียมฟอสเฟต	0.6	1	0.6	0.9
เกลือ	0.35	0.35	0.35	0.35
พรีมิกซ์เป็ดไข่	0.25	0.25	0.25	0.25
รวม	100	100	100	100

ตารางนี้คัดจากตารางที่ 1 ในหน้าคำถามคำตอบของกองอาหารสัตว์ ต้นฉบับไม่ได้บอกค่าโปรตีนที่คำนวณได้ของแต่ละสูตร เราจึงไม่ใส่ตัวเลขนั้นเพิ่มเอง สิ่งที่ต้นฉบับบอกคือเป้าหมายของเป็ดระยะไข่อยู่ที่โปรตีน 15 ถึง 18% ถ้าต้องการรู้ค่าจริงของอาหารที่ผสมเสร็จ วิธีที่แน่นอนกว่าคือส่งตัวอย่างไปวิเคราะห์ที่หน่วยงานของกรมปศุสัตว์

สังเกตว่าสูตรที่ใช้รำข้าวโรงสีเล็ก (สูตร 2 และ 4) ใส่กากถั่วเหลืองมากกว่าสูตรที่ใช้รำละเอียดราว 6 กิโลกรัม ถ้าจะใช้รำโรงสีเล็กก็ต้องเผื่องบกากถั่วเหลืองตามไปด้วย

สูตรแบบใช้หัวอาหารเป็ดไข่

สำหรับคนที่ไม่อยากซื้อวัตถุดิบหลายชนิด กองอาหารสัตว์แนะนำให้ซื้อหัวอาหารผงสำเร็จรูปของบริษัท ซึ่งเป็นอาหารเข้มข้นโปรตีนประมาณ 40% และผสมวิตามินแร่ธาตุไว้ครบแล้ว มาผสมกับวัตถุดิบแหล่งพลังงานที่หาง่าย ตัวอย่างในตารางที่ 2 ของต้นฉบับมีดังนี้

วัตถุดิบ (กก.)	สูตร 1	สูตร 2	สูตร 3	สูตร 4
หัวอาหารเป็ดไข่ (โปรตีน 40%)	25	27	23	23
ปลายข้าว	45	43	37	42
รำละเอียด	30	ไม่ใช้	30	25
รำข้าวโรงสีเล็ก	ไม่ใช้	25	ไม่ใช้	ไม่ใช้
กากเนื้อในเมล็ดปาล์ม	ไม่ใช้	ไม่ใช้	10	5
ใบกระถินป่น	ไม่ใช้	5	ไม่ใช้	5

หัวอาหารแต่ละยี่ห้อมีสัดส่วนผสมที่แนะนำพิมพ์ไว้ข้างถุง กองอาหารสัตว์ให้ผสมตามน้ำหนักที่ระบุบนถุงเป็นหลัก ตารางข้างบนจึงเป็นแนวทาง ไม่ใช่สัดส่วนที่ใช้ได้กับหัวอาหารทุกยี่ห้อ

สูตรแยกตามอายุการให้ไข่

เว็บไซต์ เป็ด.com เผยแพร่ชุดสูตรที่ระบุว่ามาจากกองอาหารสัตว์ กรมปศุสัตว์ แยกเป็นเป็ดอายุ 24 ถึง 48 สัปดาห์ซึ่งใช้สูตรโปรตีน 18% และเป็ดอายุ 48 ถึง 72 สัปดาห์ซึ่งลดเหลือโปรตีน 16% แต่ละช่วงมี 3 สูตรตามแหล่งพลังงานหลัก คือปลายข้าว ข้าวโพด หรือมันเส้น เช่นสูตรแรกของช่วง 24 ถึง 48 สัปดาห์ใช้ปลายข้าว 47.39 กก. กากถั่วเหลือง 17.81 กก. และรำละเอียด 15 กก. เราหาต้นฉบับชุดนี้บนเว็บไซต์กรมปศุสัตว์ไม่พบ จึงถือเป็นข้อมูลรอง

อินโฟกราฟิกสรุป สูตรอาหารเป็ดไข่ทำเองตามกรมปศุสัตว์ โปรตีนเท่าไหร่ กินวันละกี่กรัม — สรุปเป็นภาพ: สูตรอาหารเป็ดไข่ทำเองตามกรมปศุสัตว์ โปรตีนเท่าไหร่ กินวันละกี่กรัม

เป็ดไข่กินอาหารวันละกี่กรัม และควรให้กี่มื้อ?

เป็ดที่เพิ่งเริ่มไข่ในช่วง 1 ถึง 6 เดือนแรกกินอาหารราววันละ 100 ถึง 120 กรัมต่อตัว เมื่อผลผลิตไข่และขนาดไข่เพิ่มขึ้น ให้ค่อย ๆ เพิ่มจนอยู่ระหว่าง 140 ถึง 160 กรัมต่อตัวต่อวัน นี่คือตัวเลขจากกองอาหารสัตว์ ซึ่งตรงกับที่บ้านและสวนระบุว่าเป็ดเริ่มไข่กินราว 100 กรัม และเพิ่มเป็น 140 ถึง 160 กรัมเมื่ออายุมากขึ้น

ลองคิดเป็นตัวเลขที่ใช้งานได้ ถ้าเลี้ยงเป็ดไข่ 100 ตัวที่กินเต็มที่วันละ 150 กรัม จะใช้อาหารราว 15 กิโลกรัมต่อวัน หรือประมาณ 450 กิโลกรัมต่อเดือน ตัวเลขนี้เป็นการคำนวณคร่าว ๆ จากค่ากลางของช่วงที่แหล่งอ้างอิงให้ไว้ ใช้วางแผนซื้อวัตถุดิบได้ แต่ปริมาณจริงขึ้นกับพันธุ์และการสูญเสียที่ราง

บทความที่น่าตื่นเต้นมากขึ้น ไก่ ต้ม น้ํา ปลา ครัว บ้าน พิ ม

ให้วันละกี่ครั้ง

กองอาหารสัตว์ระบุว่าปกติให้วันละ 2 ครั้ง เช้าและเย็น ผู้เลี้ยงต้องสังเกตว่าอาหารหมดเร็วหรือเหลือ ถ้าหมดเร็วให้เพิ่ม ถ้าเหลือให้ลด เพราะเป็ดกินอาหารไม่ค่อยเรียบร้อยและทำอาหารหกหล่นมาก บางฟาร์มจึงต้องแบ่งให้ 3 ครั้งต่อวัน เพื่อไม่ให้อาหารเหลือค้างจนบูดและเกิดเชื้อรา

น้ำและแร่ธาตุเสริม

น้ำต้องสะอาดและเย็น ตั้งให้กินได้ตลอดเวลา และควรล้างรางน้ำรางอาหารอยู่เสมอ บทความ eOrganic อธิบายว่าอาหารผงจะจับเป็นก้อนในปากเป็ด ทำให้เป็ดต้องเดินไปที่น้ำบ่อยขึ้น อาหารหกมากขึ้น และวัสดุรองพื้นชื้นขึ้น จึงแนะนำอาหารอัดเม็ดหรืออาหารเม็ดตีแตกมากกว่าอาหารผง

กองอาหารสัตว์ยังแนะนำให้วางเปลือกหอย กรวดบด หรือกระดูกป่นให้เป็ดกินได้อย่างอิสระ เพื่อช่วยการย่อยอาหาร และในช่วงที่เป็ดให้ไข่ ไม่ควรให้เป็ดตื่นตกใจหรือเครียดจากสภาพแวดล้อม เพราะผลผลิตไข่จะลดลง

ทำอาหารเป็ดไข่ให้ราคาถูกลงได้อย่างไร?

หลักที่กองอาหารสัตว์ให้ไว้คือ วัตถุดิบในกลุ่มเดียวกันใช้แทนกันได้ทั้งหมดหรือบางส่วน กลุ่มแรกคือแหล่งพลังงาน เช่น ปลายข้าว ข้าวโพด ข้าวฟ่าง มันเส้น กลุ่มที่สองคือแหล่งโปรตีน เช่น กากถั่วเหลือง ปลาป่น ใบกระถินป่น เมื่อวัตถุดิบตัวไหนแพงในช่วงนั้น ให้เปลี่ยนไปใช้ตัวที่ถูกกว่าในกลุ่มเดียวกัน

ปลายข้าวแพง: ใช้ข้าวโพดหรือข้าวฟ่างแทนได้ ถ้าต้องการให้ไข่แดงสีเข้มเท่าตอนใช้ข้าวโพด ควรเสริมสารสีราว 5 กรัมต่ออาหาร 100 กิโลกรัม
ใช้มันเส้นแทนข้าวโพด: มันสำปะหลังโปรตีนต่ำ ต้องเสริมโปรตีนร่วมด้วย สูตรทดแทนคือ มันเส้น 0.85 กก. บวกกากถั่วเหลือง 0.15 กก. เท่ากับข้าวโพด 1 กก. หรือมันเส้น 0.88 กก. บวกปลาป่น 0.12 กก. เท่ากับข้าวโพด 1 กก.
กากถั่วเหลืองแพง: ลดปริมาณลงแล้วใช้วัตถุดิบอื่นแทนได้ประมาณ 25% ของโปรตีนที่มาจากถั่วเหลือง เช่น กากเนื้อในเมล็ดปาล์ม กากเมล็ดยางพาราชนิดกะเทาะเปลือก กากเมล็ดทานตะวัน หรือใบกระถินป่น
ใช้หัวอาหารแทนการผสมทั้งหมด: ซื้อหัวอาหารโปรตีนประมาณ 40% มาผสมกับรำและปลายข้าวที่หาได้ในพื้นที่ ลดจำนวนวัตถุดิบที่ต้องชั่งและลดความเสี่ยงผสมผิดสัดส่วน

กองอาหารสัตว์เตือนว่าเป้าหมายไม่ใช่แค่ราคาต่อกิโลกรัม สูตรที่ผสมเสร็จควรถูกกว่าอาหารสำเร็จรูปในตลาด โดยไม่ทำให้การเจริญเติบโตหรือผลผลิตไข่ลดลง

อาหารธรรมชาติในท้องถิ่น

คุณธีระชัย ช่อไม้ ผู้อำนวยการศูนย์วิจัยและพัฒนาสัตว์ปีก อำเภอกบินทร์บุรี จังหวัดปราจีนบุรี ให้สัมภาษณ์เทคโนโลยีชาวบ้านว่า เกษตรกรที่เลี้ยงเป็ดในเล้าปัจจุบันหาวัตถุดิบในท้องถิ่นมาให้เป็ดกิน เช่น หยวกกล้วย รำข้าว และแหน เพื่อลดต้นทุนค่าอาหาร และบอกด้วยว่าคุณภาพไข่ขึ้นกับอาหารที่เป็ดกินมากกว่าสายพันธุ์ ความเห็นของเราคือของเหล่านี้ใช้เสริมได้ แต่ตัวเลขโภชนะในสูตรข้างต้นยังควรเป็นเป้าหลัก

ส่วนการเลี้ยงแบบไล่ทุ่ง หนังสือของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์อธิบายว่าเป็ดเก็บเมล็ดข้าวที่ตกหล่นในนาและหากินสัตว์น้ำเล็ก ๆ ได้เอง แต่ผู้เลี้ยงยังต้องให้อาหารเสริมวันละมื้อ และการเคลื่อนย้ายเป็ดต้องประสานปศุสัตว์อำเภอและปศุสัตว์จังหวัดเพื่อตรวจโรค โดยเฉพาะไข้หวัดนก

ทำไมต้องระวังเชื้อราและวัตถุดิบบางชนิด?

เพราะเป็ดทนสารปนเปื้อน โดยเฉพาะเชื้อราอะฟลาท็อกซิน ได้ต่ำมาก กองอาหารสัตว์อธิบายว่าในอากาศร้อนชื้น เชื้อรานี้เจริญได้ดีและพบบ่อยในข้าวโพด กากถั่วลิสง กากมะพร้าว และวัตถุดิบที่ชื้นหรือเก็บไม่ดี เป็ดที่กินอาหารปนเปื้อนจะชะงักการเติบโต ให้ผลผลิตลดลง และถ้าได้รับปริมาณมากอาจตาย

นิยาม: อะฟลาท็อกซิน (aflatoxin) คือสารพิษที่เชื้อราบางชนิดสร้างขึ้นบนเมล็ดพืชและกากพืชน้ำมันที่ชื้น เป็นสาเหตุหลักที่ทำให้วัตถุดิบราคาถูกแต่เก็บไม่ดีกลายเป็นต้นทุนแฝงของฟาร์มเป็ด

ตรวจวัตถุดิบก่อนซื้อ

ก่อนจ่ายเงิน ให้ดูความใหม่ สี และกลิ่น วัตถุดิบต้องไม่มีรา ไม่อับชื้น และไม่มีสิ่งปลอมปน ตามที่กองอาหารสัตว์แนะนำ

ปลาป่นกับกากเมล็ดฝ้าย

มีข้อที่แหล่งไทยกับต่างประเทศเห็นไม่ตรงกัน สูตรของกองอาหารสัตว์ใช้ปลาป่น 7 ถึง 8 กิโลกรัมต่ออาหาร 100 กิโลกรัม ขณะที่บทความ eOrganic ระบุว่าเป็ดไข่ไม่ควรได้ผลิตภัณฑ์จากทะเลอย่างปลาป่น เพราะอาจทำให้ไข่มีกลิ่นผิดปกติ และไม่ควรใช้กากเมล็ดฝ้ายเช่นเดียวกับไก่ไข่ ถ้าขายไข่สดให้ลูกค้าที่ไวต่อกลิ่น อาจลองลดปลาป่นแล้วเพิ่มกากถั่วเหลืองแทน แล้วสังเกตผลกับฝูงของตัวเอง

เป็ดไข่พันธุ์ไหนนิยมเลี้ยงในไทย?

พันธุ์ที่พบบ่อยคือกากีแคมเบลล์และสายพันธุ์ที่กรมปศุสัตว์ปรับปรุงหรืออนุรักษ์ไว้ ได้แก่ บางปะกง ปากน้ำ และนครปฐม ตัวเลขผลผลิตไข่แต่ละแหล่งต่างกันเล็กน้อย เราจึงใส่ไว้ทั้งสองค่าเมื่อไม่ตรงกัน

พันธุ์	ที่มาของพันธุ์	เริ่มให้ไข่	ผลผลิตไข่ต่อปี
กากีแคมเบลล์	พันธุ์จากอังกฤษ นิยมที่สุดในเชิงการค้า	18 ถึง 20 สัปดาห์	อย่างน้อย 280 ฟอง (บ้านและสวน) ประมาณ 300 ฟอง (เทคโนโลยีชาวบ้าน)
บางปะกง	กรมปศุสัตว์ปรับปรุงจากกากีแคมเบลล์ตั้งแต่ปี 2503	ประมาณ 20 สัปดาห์	เฉลี่ย 280 ฟอง (บ้านและสวน) 301 ฟอง (เทคโนโลยีชาวบ้าน)
กบินทร์บุรี (สายไข่)	กรมปศุสัตว์พัฒนาจากกากีแคมเบลล์	150 ถึง 160 วัน	280 ถึง 300 ฟอง
ปากน้ำ	เป็ดพื้นเมืองขนาดเล็ก กรมปศุสัตว์อนุรักษ์และพัฒนา	18 ถึง 20 สัปดาห์	280 ถึง 300 ฟอง
นครปฐม	เป็ดพื้นเมืองภาคกลาง ตัวใหญ่ ไข่ฟองใหญ่	ประมาณ 6 เดือน	แหล่งที่ตรวจไม่ระบุ

เทคโนโลยีชาวบ้านระบุว่าเป็ดบางปะกงตัวเมียมีน้ำหนักตัวเมื่อให้ไข่ฟองแรก 1,533 กรัม และกรมปศุสัตว์เลี้ยงขยายพันธุ์ที่สถานีวิจัยทดสอบพันธุ์สัตว์บางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา ก่อนย้ายฐานไปศูนย์วิจัยในปราจีนบุรี นครสวรรค์ จันทบุรี และสุราษฎร์ธานี ส่วนผู้อำนวยการศูนย์ฯ กบินทร์บุรีให้ตัวเลขเป็ดกากีไว้ที่ 300 ถึง 320 ฟองต่อปี และปากน้ำ 280 ถึง 300 ฟองต่อปี โดยเป็ดทุกสายพันธุ์เริ่มไข่เมื่ออายุราว 5 เดือน

เรื่องความทนทาน ผู้อำนวยการศูนย์ฯ ให้ความเห็นว่าเป็ดปากน้ำทนทานกว่าเป็ดกากี แม้ไข่จะสู้ไม่ได้ ในบทสัมภาษณ์ที่เผยแพร่ครั้งแรกเมื่อ 21 มกราคม 2562 ศูนย์ฯ ขายลูกเป็ดไข่ตัวเมียตัวละ 10 บาท และตัวผู้ตัวละ 1 บาท ราคานี้เป็นข้อมูลปี 2562 ควรโทรถามศูนย์ก่อนเดินทางไปรับ

บทความที่น่าตื่นเต้นมากขึ้น กลุ่ม ดาว ไถ อยู่ ใน กลุ่ม ดาวฤกษ์ กลุ่ม ใด

ตัวเลขโภชนะ สัดส่วนวัตถุดิบ ปริมาณอาหาร และราคาลูกเป็ดในบทความนี้มาจากแหล่งที่อ้างอิงไว้ ณ วันที่ตรวจสอบ 11 กันยายน 2569 ก่อนปรับสูตรอาหารสำหรับฝูงของตนเอง ควรปรึกษาสำนักงานปศุสัตว์อำเภอหรือกองอาหารสัตว์ กรมปศุสัตว์ บทความนี้ไม่ใช่คำแนะนำทางวิชาชีพสัตวบาลหรือสัตวแพทย์

คำถามที่พบบ่อย

สูตรอาหารเป็ดไข่ทำเองแบบง่ายที่สุดคืออะไร?

วิธีที่ง่ายที่สุดคือใช้หัวอาหารเป็ดไข่โปรตีน 40% ราว 25 กก. ผสมปลายข้าว 45 กก. และรำละเอียด 30 กก. ตามตัวอย่างสูตร 1 ของกองอาหารสัตว์ แต่ควรดูสัดส่วนที่พิมพ์ไว้ข้างถุงหัวอาหารยี่ห้อนั้นประกอบด้วย

เป็ดไข่ต้องการโปรตีนกี่เปอร์เซ็นต์?

กองอาหารสัตว์ระบุว่าเป็ดระยะให้ไข่อายุ 22 ถึง 72 สัปดาห์ต้องการโปรตีนประมาณ 15 ถึง 18% ส่วนคอลัมน์ในบ้านและสวนให้ค่า 18% สำหรับเป็ดที่เริ่มไข่ตั้งแต่อายุ 20 สัปดาห์

เป็ดไข่กินอาหารวันละกี่กรัม?

ช่วง 1 ถึง 6 เดือนแรกของการให้ไข่ กินราววันละ 100 ถึง 120 กรัมต่อตัว แล้วค่อย ๆ เพิ่มเป็น 140 ถึง 160 กรัมเมื่อไข่ดกและฟองโตขึ้น

ควรให้อาหารเป็ดไข่วันละกี่ครั้ง?

ปกติวันละ 2 ครั้ง เช้าและเย็น ถ้าอาหารเหลือค้างรางบ่อยให้แบ่งเป็น 3 ครั้ง เพื่อไม่ให้อาหารบูดและขึ้นรา

เป็ดไข่ต้องการแคลเซียมเท่าไหร่?

กองอาหารสัตว์แนะนำแคลเซียม 2.5% ในสูตรอาหาร และให้วางเปลือกหอย กรวดบด หรือกระดูกป่นให้เป็ดกินได้อิสระ ส่วนค่าที่สมาคมถั่วเหลืองอเมริกันแนะนำอยู่ที่ 3.50%

ใช้มันเส้นแทนข้าวโพดได้ไหม?

ได้ แต่ต้องเสริมโปรตีน กองอาหารสัตว์ให้สัดส่วนมันเส้น 0.85 กก. บวกกากถั่วเหลือง 0.15 กก. หรือมันเส้น 0.88 กก. บวกปลาป่น 0.12 กก. แทนข้าวโพด 1 กก.

ทำไมไข่แดงซีดลงเมื่อเลิกใช้ข้าวโพด?

ข้าวโพดมีสารสีที่ทำให้ไข่แดงเข้ม เมื่อเปลี่ยนเป็นปลายข้าวหรือมันเส้น กองอาหารสัตว์แนะนำให้เสริมสารสีราว 5 กรัมต่ออาหาร 100 กิโลกรัม

ให้เป็ดไข่กินอาหารไก่ไข่ได้ไหม?

บทความ eOrganic ระบุว่าอาหารไก่ไข่ส่วนใหญ่ใช้เลี้ยงเป็ดได้ แต่ควรเลือกแบบอัดเม็ดหรือเม็ดตีแตก เพราะอาหารผงจับก้อนในปากเป็ดและทำให้อาหารหกมาก

เป็ดรุ่นควรกินอาหารวันละเท่าไหร่?

หนังสือของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์แนะนำให้เป็ดรุ่นอายุ 7 ถึง 18 สัปดาห์กินแบบจำกัดวันละ 100 ถึง 130 กรัมต่อตัว เพื่อไม่ให้อ้วนก่อนเริ่มไข่

อาหารเป็ดขึ้นราแล้วยังใช้ได้ไหม?

ไม่ควรใช้ เป็ดทนเชื้อราอะฟลาท็อกซินได้ต่ำมาก อาหารปนเปื้อนทำให้โตช้า ไข่ลด และถ้าได้รับมากอาจตาย

เป็ดไข่พันธุ์ไหนให้ไข่ดกที่สุด?

จากแหล่งที่ตรวจ เป็ดกากีมีตัวเลขสูงสุด ผู้อำนวยการศูนย์วิจัยและพัฒนาสัตว์ปีก กบินทร์บุรีระบุ 300 ถึง 320 ฟองต่อปี ส่วนเป็ดปากน้ำอยู่ที่ 280 ถึง 300 ฟองต่อปีแต่ทนทานกว่า

เริ่มผสมอาหารเป็ดไข่เองอย่างไรให้ปลอดภัย

ถ้าเพิ่งเริ่ม ให้ใช้สูตรหัวอาหารก่อน เพราะวัตถุดิบน้อยและผิดพลาดยาก เมื่อคุ้นกับการชั่งแล้วค่อยขยับไปสูตรผสมเองทั้งหมด และจดจำนวนไข่ที่เก็บได้ทุกวันไว้เทียบก่อนและหลังเปลี่ยนสูตร

ตั้งเป้าอาหารไว้ที่โปรตีน 15 ถึง 18% แคลเซียมราว 2.5% ให้วันละ 140 ถึง 160 กรัมเมื่อไข่เต็มที่ มีน้ำสะอาดตลอดเวลา และตรวจวัตถุดิบทุกกระสอบว่าไม่มีรา ถ้ามีคำถามเรื่องสูตรเฉพาะพื้นที่ สำนักงานปศุสัตว์อำเภอและกองอาหารสัตว์เป็นจุดที่ควรติดต่อก่อน