อาการแพนิค: 13 อาการตามเกณฑ์ DSM-5 แยกจากหัวใจวาย และวิธีรับมือ

สรุปสั้น ๆ: อาการแพนิคคือความกลัวและอาการทางกายที่พุ่งขึ้นเร็วมากโดยไม่มีอันตรายจริงอยู่ตรงหน้า เกณฑ์ DSM-5 กำหนดว่าต้องมีอย่างน้อย 4 จาก 13 อาการ และถึงจุดสูงสุดภายในไม่กี่นาที ตัวอาการเองไม่ทำให้เสียชีวิต แต่ครั้งแรกต้องให้แพทย์ตัดโรคทางกายออกก่อนเสมอ

อาการแพนิค (panic attack) คือช่วงของความกลัวหรือความไม่สบายอย่างรุนแรงที่เกิดขึ้นทันทีและพุ่งถึงจุดสูงสุดภายในไม่กี่นาที โดยมีอาการทางกายร่วมอย่างน้อย 4 ใน 13 ข้อตามเกณฑ์ DSM-5 เช่น ใจสั่น เหงื่อแตก ตัวสั่น หายใจไม่อิ่ม แน่นหน้าอก และความรู้สึกว่ากำลังจะตาย ข้อมูลของโรงพยาบาลจิตเวชนครสวรรค์ราชนครินทร์ กรมสุขภาพจิต เผยแพร่เมื่อ พ.ศ. 2564 ระบุว่าโรคแพนิคพบได้ถึงร้อยละ 3 ถึง 5 ในประชากรทั่วไป และถ้าไม่ทำอะไรเลย อาการมักหายไปเองในราว 10 นาที ตามธรรมชาติของการหลั่งอะดรีนาลิน

เรียบเรียงโดย ทีมบรรณาธิการ Empirememes · ตรวจสอบข้อมูลล่าสุด 19 กันยายน 2569

ประเด็นสำคัญ

เกณฑ์ DSM-5 ต้องมีอย่างน้อย 4 จาก 13 อาการในหนึ่งครั้ง และอาการต้องพุ่งถึงจุดสูงสุดภายในไม่กี่นาที
การเป็นแพนิค 1 ครั้งยังไม่ใช่โรคแพนิค ต้องเป็นซ้ำแบบคาดเดาไม่ได้ ร่วมกับความกังวลหรือการเลี่ยงนานตั้งแต่ 1 เดือนขึ้นไป
คู่มือของคณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี ฉบับ พ.ศ. 2540 ระบุว่าอาการถึงจุดสูงสุดใน 10 นาที แล้วลดลงจนหายภายใน 60 นาที
การสำรวจระบาดวิทยาสุขภาพจิตของคนไทยระดับชาติ พ.ศ. 2556 พบความชุกตลอดชีวิตร้อยละ 0.6 จากกลุ่มตัวอย่าง 4,727 คน
โรงพยาบาลจิตเวชนครสวรรค์ราชนครินทร์ระบุว่าการหายใจในถุงกระดาษและการเลี่ยงสถานที่ กลับทำให้อาการแย่ลงและนานขึ้น
แนวทาง NICE CG113 ฉบับปรับปรุง 15 มิถุนายน ค.ศ. 2020 แนะนำ CBT รวม 7 ถึง 14 ชั่วโมง และระบุว่าไม่ควรสั่งยากลุ่ม benzodiazepine
เจ็บแน่นหน้าอกครั้งแรก เจ็บขณะออกแรง หรือเป็นลมหมดสติ ให้ถือเป็นเรื่องทางกายไว้ก่อนและโทร 1669

อาการแพนิคคืออะไร และต่างจากความเครียดธรรมดาอย่างไร?

ความแตกต่างอยู่ที่ความเร็ว ความเครียดทั่วไปค่อย ๆ สะสมและโยงกับเรื่องที่กำลังเผชิญได้ชัด ส่วนอาการแพนิคมาเร็วจนผู้ที่เป็นอธิบายไม่ได้ว่าเกิดจากอะไร และรุนแรงจนหลายคนเชื่อว่าตัวเองกำลังจะเสียชีวิต Merck Manual นิยาม panic attack ว่าเป็นช่วงสั้น ๆ ของความไม่สบาย ความวิตกกังวล หรือความกลัวที่เกิดขึ้นอย่างฉับพลัน พร้อมอาการทางกายหรือทางความคิดร่วมด้วย

แพนิคแอทแทค (panic attack) คือเหตุการณ์หนึ่งครั้งของความกลัวหรือความไม่สบายอย่างรุนแรงที่พุ่งถึงจุดสูงสุดภายในไม่กี่นาที ส่วน โรคแพนิค (panic disorder) คือการมีแพนิคแอทแทคซ้ำแบบคาดเดาไม่ได้ ร่วมกับความกังวลว่าจะเป็นอีก หรือเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อเลี่ยงไม่ให้เกิดซ้ำ นานตั้งแต่ 1 เดือนขึ้นไป คนจำนวนมากเคยมีแพนิคแอทแทคโดยไม่เคยเป็นโรคแพนิค

โรงพยาบาลจิตเวชนครสวรรค์ราชนครินทร์ สังกัดกรมสุขภาพจิต อธิบายกลไกไว้ว่า สมองส่วนอารมณ์ที่เรียกว่าอะมิกดาลารับรู้ว่ามีอันตราย จึงส่งสัญญาณไปยังระบบประสาทซิมพาเทติก ซึ่งกระตุ้นต่อมหมวกไตให้หลั่งอะดรีนาลินเข้าสู่กระแสเลือด ฮอร์โมนตัวนี้เตรียมร่างกายให้สู้หรือหนี ผลที่ตามมาจึงเป็นหัวใจเต้นเร็ว ปั่นป่วนในท้อง กล้ามเนื้อเกร็ง ปากแห้ง หายใจเร็ว ร้อนวูบวาบ และเหงื่อแตก อาการชุดนี้เป็นการทำงานของระบบประสาทที่แรงเกินจำเป็น ไม่ใช่สัญญาณว่าอวัยวะกำลังล้มเหลว บทความเดียวกันระบุด้วยว่าหากมีญาติสายตรงเป็นโรคนี้ จะพบความสัมพันธ์ราวร้อยละ 43

ในภาพใหญ่ องค์การอนามัยโลกปรับปรุงเอกสารข้อเท็จจริงเรื่องโรควิตกกังวลเมื่อ 15 กันยายน ค.ศ. 2026 ระบุว่าโรคกลุ่มนี้พบบ่อยที่สุดในบรรดาโรคทางจิตเวช มีผู้ป่วย 470 ล้านคนในปี ค.ศ. 2023 หรือราวร้อยละ 5.8 ของประชากรโลก และแม้มีการรักษาที่ได้ผลดี แต่มีเพียงร้อยละ 27.6 ของผู้ที่ต้องการเท่านั้นที่ได้รับการรักษา

อาการแพนิคมีอะไรบ้าง ต้องมีกี่ข้อ และนานเท่าไหร่?

เกณฑ์ DSM-5 ระบุรายการไว้ 13 ข้อ และต้องมีอย่างน้อย 4 ข้อเกิดพร้อมกันในหนึ่งครั้ง จึงนับว่าเป็นแพนิคแอทแทคเต็มรูปแบบ

ใจสั่น รู้สึกหัวใจเต้นแรงหรือเต้นเร็วผิดปกติ
เหงื่อแตก
ตัวสั่นหรือมือสั่น
หายใจไม่อิ่ม รู้สึกหายใจไม่ทัน
รู้สึกเหมือนมีอะไรติดคอหรือสำลัก
เจ็บหรือแน่นหน้าอก
คลื่นไส้หรือปั่นป่วนในท้อง
เวียนศีรษะ โคลงเคลง หรือรู้สึกหน้ามืดจะเป็นลม
หนาวสั่นหรือร้อนวูบวาบ
ชาหรือรู้สึกซ่าตามปลายมือปลายเท้า
รู้สึกว่าสิ่งรอบตัวไม่เป็นจริง หรือรู้สึกแปลกแยกจากตัวเอง นับรวมเป็นข้อเดียว
กลัวว่าจะควบคุมตัวเองไม่ได้หรือจะเป็นบ้า
กลัวว่ากำลังจะตาย

เรื่องระยะเวลา แหล่งข้อมูลแต่ละยุคเขียนไม่เหมือนกัน และควรรู้ว่าตัวไหนใหม่กว่า DSM-5 ฉบับปัจจุบันใช้คำว่าถึงจุดสูงสุดภายในไม่กี่นาที โดยไม่กำหนดตัวเลขตายตัว ส่วนคู่มือการวินิจฉัยและดูแลรักษาผู้ป่วยโรควิตกกังวล ฉบับปรับปรุงครั้งที่ 2 พ.ศ. 2540 ของ นพ.มาโนช หล่อตระกูล และ นพ.ปราโมทย์ สุคนิชย์ ซึ่งคณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดีเผยแพร่ต่อ ระบุว่าถึงจุดสูงสุดภายใน 10 นาที แล้วลดลงจนหายไปใน 60 นาที เอกสารของกรมกิจการผู้สูงอายุเมื่อ 22 พฤษภาคม พ.ศ. 2564 ใช้ตัวเลข 10 นาทีเช่นกัน แล้วระบุว่าอาการทุเลาลงในราว 30 นาที ส่วน Merck Manual เขียนกว้างกว่าว่าอาจอยู่ตั้งแต่ไม่กี่นาทีจนถึงหนึ่งชั่วโมง

จุดที่ทุกแหล่งตรงกันคืออาการมีจุดจบของตัวเอง โรงพยาบาลจิตเวชนครสวรรค์ราชนครินทร์เขียนว่า ถ้าไม่ทำอะไรเลย อาการจะหายไปเองในเวลา 10 นาที ส่วนความถี่ต่างกันมากในแต่ละคน ตั้งแต่หลายครั้งต่อวันไปจนถึงไม่กี่ครั้งต่อปี และคนส่วนใหญ่จะเคยมีอาการแพนิคหนึ่งหรือสองครั้งในชีวิตโดยไม่กลายเป็นโรค

บทความที่น่าตื่นเต้นมากขึ้น การแปลงหน่วย: 1 นิ้ว เท่ากับ กี่ เซนติเมตร

แพนิค หัวใจขาดเลือด และโรควิตกกังวลทั่วไป ต่างกันตรงไหน?

คำถามนี้ตอบผิดได้ทั้งสองทาง ถ้าคิดว่าเป็นหัวใจทั้งที่เป็นแพนิค ผู้ป่วยจะวนตรวจซ้ำโดยไม่ได้รับการรักษาที่ถูก และถ้าคิดว่าเป็นแพนิคทั้งที่เป็นหัวใจ ก็อาจเสียชีวิตได้ หลักปฏิบัติจึงตรงกันทุกแหล่งว่าครั้งแรกต้องให้แพทย์ตรวจตัดโรคทางกายออกก่อน

แนวทาง NICE CG113 ระบุว่าผู้ที่มาห้องฉุกเฉินด้วยอาการเจ็บหน้าอก มีโอกาสที่สาเหตุจะเป็นโรคแพนิคสูงขึ้นถ้าตรวจแล้วไม่พบโรคหลอดเลือดหัวใจ เป็นเพศหญิง หรืออายุค่อนข้างน้อย ถ้าปัจจัยเหล่านี้ไม่เข้าทาง ให้เดินเส้นทางหัวใจก่อน Merck Manual ระบุโรคที่ต้องตัดออกไว้ได้แก่ ไทรอยด์เป็นพิษ กลุ่มอาการหลอดเลือดหัวใจเฉียบพลัน หัวใจเต้นผิดจังหวะ หอบหืด และโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง หากสงสัยเรื่องต่อมไทรอยด์ อ่านเพิ่มที่ อาการของโรคไทรอยด์ และถ้ากังวลเรื่องหัวใจ อ่าน อาการโรคหัวใจ ประกอบ ตารางด้านล่างสรุปจุดแยกที่ใช้ได้จริง

ประเด็น	อาการแพนิค	โรคหัวใจขาดเลือดเฉียบพลัน	โรควิตกกังวลทั่วไป (GAD)
จังหวะการเกิด	ฉับพลัน สูงสุดในไม่กี่นาที คาดเดาไม่ได้	ค่อย ๆ หนักขึ้น มักสัมพันธ์กับการออกแรง	กังวลต่อเนื่องเป็นเดือน ไม่พุ่งเป็นช่วง
ระยะเวลา	ราว 10 นาทีถึง 1 ชั่วโมง แล้วทุเลาเอง	มักไม่ทุเลาเอง ต้องรักษาเร่งด่วน	เป็นแทบทุกวันในหลายเรื่องพร้อมกัน
อาการเด่น	ใจสั่น ชาปลายมือ รู้สึกไม่จริง กลัวตาย	แน่นหรือบีบหน้าอก มักมีเหงื่อแตกร่วม	นอนไม่หลับ หงุดหงิด กล้ามเนื้อตึง
ตัวกระตุ้น	มักไม่มี บางรายเกิดขณะนอนหลับ	ออกแรง อากาศเย็น ความเครียดทางกาย	เรื่องในชีวิตประจำวันหลายเรื่อง
ผลตรวจร่างกาย	ปกติ ซึ่งเป็นผลที่คาดไว้อยู่แล้ว	คลื่นไฟฟ้าหัวใจหรือค่าเลือดผิดปกติได้	ปกติ ใช้ระยะเวลาอาการเป็นตัวตัดสิน
สิ่งที่ต้องทำทันที	อยู่นิ่ง หายใจตามปกติ รอให้ผ่านไป	โทร 1669 ทันที ไม่ขับรถไปเอง	นัดพบแพทย์ตามปกติ ไม่ใช่ภาวะฉุกเฉิน
ความชุกตลอดชีวิตในคนไทย	ร้อยละ 0.6	ไม่อยู่ในการสำรวจฉบับนี้	ร้อยละ 0.3

สำหรับคนที่ตรวจหัวใจแล้วผลปกติแต่ยังไม่สบายใจ คู่มือฉบับ พ.ศ. 2540 อ้างรายงานว่าผู้ป่วยในคลินิกโรคหัวใจที่ตรวจคลื่นหัวใจหรือสวนหลอดเลือดหัวใจแล้วได้ผลปกติ แท้จริงเป็นโรคแพนิคกว่าร้อยละ 50 ถึง 60 ตัวเลขนี้เก่าและมาจากบริบทของยุคนั้น จึงควรใช้เป็นแนวคิดว่าอย่าหยุดการดูแลไว้แค่ผลตรวจปกติ ไม่ใช่ใช้เป็นสถิติปัจจุบัน คู่มือเล่มเดียวกันยังเตือนไม่ให้บอกผู้ป่วยว่าเป็นโรคหัวใจอ่อน เพราะเป็นชื่อโรคที่ตรวจไม่พบจริง

โรคแพนิคพบบ่อยแค่ไหน และตัวเลขแต่ละชุดมาจากปีใด?

ตัวเลขความชุกที่เห็นตามสื่อต่างกันหลายเท่า เพราะมาจากคนละประชากร คนละนิยาม และคนละปี ตารางนี้แยกให้เห็นว่าตัวเลขไหนเป็นของใคร

แหล่งข้อมูล	ประชากรที่ศึกษา	ตัวเลข	ปีของข้อมูล
การสำรวจระบาดวิทยาสุขภาพจิตของคนไทยระดับชาติ ตีพิมพ์ในวารสารสุขภาพจิตแห่งประเทศไทย ปีที่ 30 ฉบับที่ 3	คนไทยอายุ 18 ปีขึ้นไป 4,727 คน	ความชุกตลอดชีวิตของโรคแพนิค ร้อยละ 0.6	สำรวจ พ.ศ. 2556 ตีพิมพ์ พ.ศ. 2565
การสำรวจฉบับเดียวกัน	กลุ่มตัวอย่างชุดเดียวกัน	โรควิตกกังวลอย่างน้อยหนึ่งโรค ร้อยละ 3.1 โดย agoraphobia ร้อยละ 1.3 สูงที่สุด	สำรวจ พ.ศ. 2556
โรงพยาบาลจิตเวชนครสวรรค์ราชนครินทร์	ประชากรทั่วไป	โรคแพนิคพบได้ถึงร้อยละ 3 ถึง 5	เผยแพร่ พ.ศ. 2564
สถาบันสุขภาพจิตแห่งชาติสหรัฐ (NIMH) จากการสำรวจ NCS-R	ผู้ใหญ่ในสหรัฐอเมริกา	ร้อยละ 2.7 ในรอบ 12 เดือน หญิง 3.8 ชาย 1.6 และร้อยละ 4.7 ตลอดชีวิต	เก็บข้อมูล ค.ศ. 2001 ถึง 2003
Merck Manual ฉบับบุคลากรทางการแพทย์	ประชากรทั่วไป	ร้อยละ 2 ถึง 3 ในรอบ 12 เดือน หญิงมากกว่าชายราว 2 เท่า	ฉบับออนไลน์ที่เปิดอ่าน กันยายน 2569
องค์การอนามัยโลก	ประชากรโลก นับโรควิตกกังวลทุกชนิด	470 ล้านคน หรือร้อยละ 5.8 และมีเพียงร้อยละ 27.6 ที่ได้รับการรักษา	ข้อมูลปี ค.ศ. 2023 ปรับปรุง 15 กันยายน ค.ศ. 2026

อีกตัวเลขที่ควรรู้คืออายุที่เริ่มเป็น คู่มือฉบับ พ.ศ. 2540 ระบุอายุเฉลี่ยไว้ราว 25 ปี ขณะที่ Merck Manual เขียนว่ามักเริ่มในช่วงวัยรุ่นตอนปลายถึงวัยผู้ใหญ่ตอนต้น ทั้งสองแหล่งชี้ไปทางเดียวกันว่าเป็นโรคของคนวัยทำงานตอนต้น ไม่ใช่ของผู้สูงอายุ

อินโฟกราฟิกสรุป อาการแพนิค: 13 อาการตามเกณฑ์ DSM-5 แยกจากหัวใจวาย และวิธีรับมือ — สรุปเป็นภาพ: อาการแพนิค: 13 อาการตามเกณฑ์ DSM-5 แยกจากหัวใจวาย และวิธีรับมือ

ขณะอาการแพนิคกำเริบ ควรทำอย่างไร?

คำแนะนำของโรงพยาบาลจิตเวชนครสวรรค์ราชนครินทร์สวนความรู้สึกของคนทั่วไป คือให้ทำให้น้อยที่สุด ไม่ใช่มากที่สุด เอกสารระบุขั้นตอนไว้ 6 ข้อ ได้แก่ หายใจเข้าออกลึกและช้าสัก 2 ถึง 3 ลมหายใจแล้วกลับมาหายใจตามปกติ ตั้งสติไม่หลงเข้าไปในความคิดแบบ “ถ้าไม่มีคนช่วยฉันต้องตายแน่” ยอมรับอาการโดยบอกตัวเองว่ามันแค่ไม่สุขสบายแต่ไม่มีอันตราย จินตนาการว่าตัวเองลอยอยู่เหนืออาการเหมือนท่อนไม้ลอยน้ำ สังเกตอาการที่เด่นที่สุดแล้วลองตั้งใจทำให้มันแรงขึ้นอย่างไม่กลัว ซึ่งจะพบว่าทำไม่ได้ และรอจนอาการทุเลาไปเอง หลักคิดเบื้องหลังมาจากแนวทาง 4 ข้อของ ดร.แคลร์ วีกส์ แพทย์ชาวออสเตรเลีย คือเผชิญ ยอมรับ ลอยตัวเหนืออาการ และปล่อยให้เวลาช่วยเยียวยา

บทความที่น่าตื่นเต้นมากขึ้น ดาวน์โหลด Zoom ล่าสุดสำหรับคอมพิวเตอร์และมือถือฟรี

ตรงนี้คือจุดที่คำแนะนำสองยุคขัดกัน คู่มือฉบับ พ.ศ. 2540 แนะนำให้สอนผู้ป่วยหายใจในถุงกระดาษเมื่อมีภาวะหายใจเร็วเกินเป็นอาการเด่น แต่เอกสารของโรงพยาบาลจิตเวชนครสวรรค์ราชนครินทร์ พ.ศ. 2564 ระบุตรงกันข้ามว่า การหายใจในถุงกระดาษ การพกยาคลายกังวลเตรียมพร้อมไว้ การเลี่ยงห้างสรรพสินค้า และการไม่กล้าอยู่คนเดียว เป็นพฤติกรรมที่ทำให้โรคแย่ลงในระยะยาว เพราะสมองส่วนอารมณ์จะตีความว่าอาการเป็นอันตรายจริงแล้วหลั่งอะดรีนาลินเพิ่ม ฉบับหลังใหม่กว่า 24 ปีและตรงกับหลักการรักษาแบบเผชิญที่ใช้กันอยู่ ถ้าแพทย์ผู้ดูแลแนะนำต่างจากนี้ ให้ยึดตามแพทย์ที่เห็นอาการจริงและสอบถามเหตุผล

สำหรับคนรอบข้าง คู่มือฉบับ พ.ศ. 2540 เตือนว่าอย่าพูดว่า “ไม่เป็นอะไร อย่าคิดมาก” เพราะผู้ป่วยทรมานจริง สิ่งที่ช่วยได้คือแสดงความเข้าใจตามที่เขารู้สึก แล้วอยู่เป็นเพื่อนจนอาการผ่านไป

โรคแพนิครักษาหายไหม และมีทางเลือกการรักษาอะไรบ้าง?

คำตอบที่ซื่อสัตย์คือ โรคแพนิคมีการรักษาที่มีหลักฐานว่าได้ผลดี แต่ไม่มีแหล่งใดรับประกันว่าทุกคนจะหายขาดหรือหายภายในกี่เดือน การรักษาแบ่งเป็นสองเสาหลักคือจิตบำบัดและยา

จิตบำบัดแบบ CBT

แนวทาง NICE CG113 ซึ่งเผยแพร่ครั้งแรก 26 มกราคม ค.ศ. 2011 และปรับปรุงล่าสุด 15 มิถุนายน ค.ศ. 2020 ระบุว่า CBT สำหรับโรคแพนิคควรอยู่ในช่วงรวม 7 ถึง 14 ชั่วโมง โดยทั่วไปจัดสัปดาห์ละครั้ง ครั้งละ 1 ถึง 2 ชั่วโมง และควรจบภายในไม่เกิน 4 เดือน หากใช้รูปแบบสั้นราว 7 ชั่วโมง ต้องออกแบบให้ทำงานร่วมกับเอกสารช่วยเหลือตนเองที่มีโครงสร้าง ส่วนผู้ที่อาการน้อยถึงปานกลาง ให้เริ่มจากการช่วยเหลือตนเองก่อน

การรักษาด้วยยา

บทความนี้ไม่ระบุชื่อยาและขนาดยา เพราะการเลือกยา ขนาด และระยะเวลา เป็นการตัดสินใจของแพทย์และเภสัชกรที่ประเมินผู้ป่วยเป็นรายคน สิ่งที่ควรรู้คือหลักการระดับกลุ่มยา NICE ระบุว่ายาต้านเศร้าควรเป็นยากลุ่มเดียวที่ใช้ดูแลระยะยาวของโรคแพนิค โดยกลุ่มที่มีหลักฐานรองรับคือ SSRI, SNRI และ TCA หากตอบสนองดี ควรใช้ต่ออีกอย่างน้อย 6 เดือนหลังถึงขนาดที่เหมาะสมแล้วจึงค่อย ๆ ลด ถ้าไม่ดีขึ้นหลังครบ 12 สัปดาห์ ให้พิจารณาเปลี่ยนกลุ่มยาหรือเปลี่ยนรูปแบบการรักษา

จุดที่แนวทางสากลกับเอกสารไทยรุ่นเก่าต่างกันชัดคือยากลุ่ม benzodiazepine NICE ระบุว่าไม่ควรสั่งยากลุ่มนี้เพื่อรักษาโรคแพนิค เพราะสัมพันธ์กับผลลัพธ์ระยะยาวที่แย่กว่า และไม่ควรใช้ยาแก้แพ้ชนิดง่วงหรือยาต้านโรคจิต ขณะที่คู่มือไทยฉบับ พ.ศ. 2540 อธิบายวิธีเริ่มด้วยยากลุ่มนี้เพื่อคุมอาการก่อนแล้วค่อยลดลง ฉบับ NICE ใหม่กว่าเกือบ 30 ปี ข้อมูลนี้ไม่ได้มีไว้เถียงกับแพทย์ แต่ใช้เป็นคำถามว่าแผนยาของตัวเองวางไว้อย่างไร

NICE ยังย้ำว่าห้ามหยุดยาต้านเศร้าเองทันที เพราะอาจเกิดอาการจากการหยุดยา เช่น เวียนศีรษะ ชาและซ่า คลื่นไส้ ปวดศีรษะ และนอนไม่หลับ หากรักษามาแล้ว 2 แบบและยังมีอาการมาก แนวทางระบุให้ส่งต่อบริการสุขภาพจิตเฉพาะทาง ส่วนผู้ที่พัฒนาไปเป็น agoraphobia คือไม่กล้าออกจากบ้านคนเดียว คู่มือไทยระบุว่าต้องใช้พฤติกรรมบำบัดฝึกออกจากบ้านทีละน้อยควบคู่ไปด้วย

เมื่อไหร่ต้องรีบพบแพทย์ และปรึกษาที่ไหนได้บ้าง?

กฎข้อแรกคือ อาการแบบนี้ครั้งแรกในชีวิตต้องให้แพทย์ตรวจเสมอ ห้ามวินิจฉัยตัวเองจากการอ่านบทความ NICE ระบุว่าผู้ที่มาห้องฉุกเฉินด้วยอาการแพนิคควรได้รับการตรวจเท่าที่จำเป็นเพื่อตัดปัญหาทางกายเฉียบพลันออก และโดยทั่วไปไม่ต้องนอนโรงพยาบาล แต่ควรส่งต่อให้หน่วยบริการปฐมภูมิดูแล

สถานการณ์ต่อไปนี้ให้ถือว่าเป็นเรื่องทางกายไว้ก่อน และโทรสายด่วนการแพทย์ฉุกเฉิน 1669 ทันที

เจ็บหรือแน่นหน้าอกครั้งแรก หรือรูปแบบต่างจากที่เคยเป็น
อาการเกิดขณะออกแรง ไม่ใช่ขณะพัก
เป็นลมหมดสติ หรือเกือบหมดสติจนล้ม
มีโรคหัวใจ เบาหวาน หรือความดันโลหิตสูงอยู่เดิม แล้วแน่นหน้าอก
อาการไม่ทุเลาเลยหลังผ่านไปนานกว่าหนึ่งชั่วโมง
อ่อนแรงครึ่งซีก ปากเบี้ยว หรือพูดไม่ชัดร่วมด้วย

สัญญาณที่บอกว่าควรนัดพบจิตแพทย์หรือแพทย์ประจำตัว ได้แก่ เป็นซ้ำหลายครั้งต่อสัปดาห์ เริ่มเลี่ยงสถานที่หรือกิจกรรมที่เคยทำได้ ทำงานหรือเรียนไม่ได้ตามปกติ ใช้สุราหรือสารเสพติดเพื่อกดอาการ หรือมีอารมณ์เศร้าร่วมด้วย ข้อสุดท้ายสำคัญเพราะคู่มือไทยจัดภาวะซึมเศร้าที่ตามหลังโรคแพนิคเรื้อรังไว้เป็นระยะที่ 6 ของการดำเนินโรค และองค์การอนามัยโลกระบุว่าโรควิตกกังวลเพิ่มความเสี่ยงของภาวะซึมเศร้าและความคิดฆ่าตัวตาย หากสงสัยจุดนี้ อ่าน อาการของโรคซึมเศร้า ประกอบ

ช่องทางปรึกษาของรัฐคือสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ของกรมสุขภาพจิต ซึ่งมีระบบนัดหมายปรึกษาออนไลน์ดูแลโดยสถาบันสุขภาพจิตเด็กและวัยรุ่นราชนครินทร์ ระบุเกณฑ์ไว้ว่าให้บริการปรึกษาฟรีทุกช่วงอายุ ทุกวันตามช่วงเวลาที่กำหนด ส่วนค่าใช้จ่ายในการรักษาต่อเนื่อง ให้ตรวจสอบสิทธิของตัวเองก่อนไปโรงพยาบาลที่ วิธีเช็คสิทธิรักษาพยาบาล

ตัวเลข เกณฑ์วินิจฉัย และแนวทางการรักษาในบทความนี้มาจากแหล่งที่อ้างอิงไว้ท้ายบทความ ณ วันตรวจสอบ 19 กันยายน 2569 และระบุปีของข้อมูลไว้แล้วเพราะแนวทางมีการปรับปรุงเป็นระยะ โปรดยืนยันกับแพทย์ เภสัชกร หรือหน่วยงานเจ้าของข้อมูลก่อนนำไปใช้ บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล ไม่ใช้แทนการวินิจฉัยของแพทย์ และไม่ใช้เป็นแนวทางเริ่ม ปรับ หรือหยุดยาด้วยตนเอง

คำถามที่พบบ่อย

อาการแพนิคอันตรายถึงชีวิตไหม?

ตัวอาการเองไม่ได้ทำให้เสียชีวิต โรงพยาบาลจิตเวชนครสวรรค์ราชนครินทร์อธิบายว่าเป็นผลของการหลั่งอะดรีนาลินที่มากเกินไป แต่อาการที่เหมือนกันอาจมาจากโรคหัวใจหรือไทรอยด์ได้ ครั้งแรกจึงต้องให้แพทย์ตรวจเสมอ

เป็นแพนิคครั้งเดียวถือว่าเป็นโรคแพนิคหรือยัง?

ยัง เกณฑ์ DSM-5 กำหนดว่าต้องมีแพนิคแอทแทคซ้ำแบบคาดเดาไม่ได้ ร่วมกับความกังวลว่าจะเป็นอีกหรือการเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อเลี่ยง ต่อเนื่องตั้งแต่ 1 เดือนขึ้นไป

อาการแพนิคจะหายภายในกี่นาที?

คู่มือของคณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี ฉบับ พ.ศ. 2540 ระบุว่าถึงจุดสูงสุดใน 10 นาที แล้วลดลงจนหายภายใน 60 นาที ส่วน Merck Manual เขียนว่าอาจอยู่ตั้งแต่ไม่กี่นาทีถึงหนึ่งชั่วโมง

แพนิคต่างจากโรควิตกกังวลทั่วไปอย่างไร?

ต่างที่รูปแบบเวลา แพนิคพุ่งขึ้นเป็นช่วงสั้นและรุนแรงมากโดยมักไม่มีตัวกระตุ้น ส่วนโรควิตกกังวลทั่วไปเป็นความกังวลต่อเนื่องในหลายเรื่องติดต่อกันเป็นเดือน

ทำไมตรวจหัวใจแล้วปกติ แต่ยังใจสั่นแน่นหน้าอก?

เพราะอาการมาจากระบบประสาทอัตโนมัติที่ตอบสนองไวเกินไป ไม่ใช่จากรอยโรคที่หัวใจ ผลตรวจปกติจึงเป็นสิ่งที่คาดไว้อยู่แล้วในโรคแพนิค และไม่ได้แปลว่าผู้ป่วยแกล้งทำ

หายใจในถุงกระดาษช่วยได้จริงไหม?

เอกสารของโรงพยาบาลจิตเวชนครสวรรค์ราชนครินทร์ พ.ศ. 2564 ระบุว่าวิธีนี้กลับทำให้อาการแย่ลงและนานขึ้น คู่มือไทยฉบับ พ.ศ. 2540 เคยแนะนำวิธีนี้ ให้ยึดฉบับที่ใหม่กว่าและถามแพทย์ผู้ดูแล

โรคแพนิครักษาหายไหม?

มีการรักษาที่มีหลักฐานว่าได้ผลดีทั้งจิตบำบัดและยา แต่ไม่มีแหล่งอ้างอิงใดรับประกันอัตราหายขาดหรือระยะเวลาที่แน่นอน ผลลัพธ์ต่างกันในแต่ละคน

ต้องกินยานานแค่ไหน?

NICE ระบุว่าหากตอบสนองต่อยาต้านเศร้า ควรใช้ต่ออีกอย่างน้อย 6 เดือนหลังถึงขนาดที่เหมาะสม แล้วจึงค่อย ๆ ลด ชนิดและขนาดยาเป็นการตัดสินใจของแพทย์ และห้ามหยุดยาเองทันที

บทความที่น่าตื่นเต้นมากขึ้น สืบ คดี ปริศนา หมอ ยา ตำรับ โคม แดง: เรื่องราวปริศนา

CBT ต้องทำกี่ชั่วโมง?

NICE CG113 ระบุช่วงที่เหมาะสมไว้ที่รวม 7 ถึง 14 ชั่วโมง โดยทั่วไปจัดสัปดาห์ละครั้ง ครั้งละ 1 ถึง 2 ชั่วโมง และควรจบภายใน 4 เดือน

คนไทยเป็นโรคแพนิคเยอะไหม?

การสำรวจระดับชาติ พ.ศ. 2556 จากกลุ่มตัวอย่าง 4,727 คน พบความชุกตลอดชีวิตร้อยละ 0.6 ขณะที่เอกสารของโรงพยาบาลจิตเวชนครสวรรค์ราชนครินทร์ พ.ศ. 2564 ระบุว่าพบได้ถึงร้อยละ 3 ถึง 5 ตัวเลขต่างกันเพราะวิธีเก็บข้อมูลและนิยามต่างกัน

แพนิคขณะนอนหลับเกิดขึ้นได้ไหม?

ได้ คู่มือไทยฉบับ พ.ศ. 2540 ระบุว่ามีผู้ป่วยจำนวนไม่น้อยที่เกิดอาการขณะนอนหลับจนต้องตื่นขึ้น ซึ่งเป็นหนึ่งในลักษณะที่เรียกว่าเกิดแบบคาดเดาไม่ได้

ควรโทร 1669 หรือ 1323?

โทร 1669 เมื่อสงสัยภาวะฉุกเฉินทางกาย เช่น เจ็บแน่นหน้าอกครั้งแรก หมดสติ หรืออ่อนแรงครึ่งซีก ส่วน 1323 คือสายด่วนสุขภาพจิตของกรมสุขภาพจิตสำหรับขอคำปรึกษา

สรุปสิ่งที่ควรทำเมื่อสงสัยว่าเป็นแพนิค

ถ้านี่เป็นครั้งแรก ให้ไปพบแพทย์เพื่อตรวจตัดโรคทางกายออกก่อน โดยเฉพาะหัวใจและไทรอยด์ และจดไว้ว่าอาการเริ่มตอนไหน อยู่นานเท่าไร มีอะไรเกิดก่อนหน้า ข้อมูลชุดนี้ช่วยแพทย์ตัดสินใจได้เร็วกว่าการเล่าย้อนหลัง

ถ้าผลตรวจปกติและได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคแพนิค สิ่งที่มีหลักฐานรองรับคือการรักษาต่อเนื่อง ไม่ใช่การหาวิธีหยุดอาการให้เร็วที่สุดในแต่ละครั้ง ถามแพทย์ให้ชัดว่าแผนการรักษาคืออะไร จะประเมินผลเมื่อไร และจะลดยาอย่างไร ระหว่างนั้นอย่าตัดกิจกรรมที่เคยทำได้ออกจากชีวิต เพราะการเลี่ยงคือสิ่งที่ทำให้โรคยืดยาวที่สุด