บทความแนะนำซิฟิลิส คืออะไร อาการแต่ละระยะ ตรวจฟรีที่ไหน และรักษาหายไหม

ซิฟิลิส คืออะไร อาการแต่ละระยะ ตรวจฟรีที่ไหน และรักษาหายไหม

ต้องอ่าน

สรุปสั้น ๆ: ซิฟิลิสเป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์จากเชื้อแบคทีเรีย รักษาให้หายขาดได้ด้วยยาที่แพทย์สั่ง แต่หลายคนไม่รู้ตัวเพราะแผลระยะแรกไม่เจ็บและหายเองได้ ในประเทศไทยอัตราป่วยเพิ่มจาก 11.0 ต่อแสนประชากรในปีงบประมาณ 2561 เป็น 48.1 ต่อแสนประชากรในปีงบประมาณ 2568 ทางเดียวที่รู้แน่คือการตรวจเลือด

ซิฟิลิสคือโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ที่เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย Treponema pallidum ติดต่อผ่านการมีเพศสัมพันธ์ทางช่องคลอด ทางทวารหนัก และทางปาก รวมถึงจากแม่สู่ทารกในครรภ์ โรคนี้แบ่งเป็นระยะที่ 1 ระยะที่ 2 ระยะแฝง และระยะที่ 3 องค์การอนามัยโลกระบุว่าเป็นโรคที่ป้องกันได้และรักษาหายได้ ส่วนกรมควบคุมโรครายงานว่าปีงบประมาณ 2568 ไทยมีผู้ป่วยซิฟิลิส 33,745 ราย ในจำนวนนี้ 12,233 รายอายุ 15 ถึง 24 ปี

ประเด็นสำคัญ

  • ระยะฟักตัวของซิฟิลิสอยู่ที่ 10 ถึง 90 วัน แผลระยะที่ 1 ไม่เจ็บและหายเองได้ภายใน 3 ถึง 8 สัปดาห์ แต่เชื้อยังอยู่ในร่างกาย ตามคู่มือของกรมควบคุมโรค พ.ศ. 2564
  • ผื่นระยะที่ 2 มักไม่คัน พบที่ฝ่ามือและฝ่าเท้า เกิดราว 3 ถึง 12 สัปดาห์หลังมีแผล
  • อัตราป่วยซิฟิลิสของไทยปีงบประมาณ 2568 อยู่ที่ 48.1 ต่อแสนประชากร (ข้อมูล ณ 21 กันยายน 2568) ขณะที่เป้าหมายปี 2573 คือต่ำกว่า 1 ต่อแสนประชากร
  • สิทธิบัตรทองให้ตรวจคัดกรองซิฟิลิสแก่เยาวชน วัยรุ่น และผู้มีพฤติกรรมเสี่ยงได้ไม่เกินปีละ 2 ครั้ง

ซิฟิลิสคืออะไร และติดต่อทางไหนได้บ้าง?

ซิฟิลิสเป็นโรคติดเชื้อแบคทีเรียที่ติดต่อทางเพศสัมพันธ์เป็นหลัก เอกสารความรู้ของกองโรคเอดส์และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ กรมควบคุมโรค ระบุช่องทางติดต่อไว้ 4 ทาง ได้แก่ เพศสัมพันธ์ที่ไม่ป้องกัน การรับเลือดจากผู้ติดเชื้อ การใช้เข็มฉีดยาร่วมกับผู้ติดเชื้อ และจากแม่ที่ติดเชื้อแต่ไม่ได้รับการรักษาไปสู่ทารกในครรภ์

องค์การอนามัยโลก (WHO) อธิบายเพิ่มว่าเชื้อติดผ่านการสัมผัสแผลที่มีเชื้อระหว่างมีเพศสัมพันธ์ทางช่องคลอด ทางทวารหนัก หรือทางปาก และมักแพร่ต่อได้มากในช่วงต้นของโรค คือภายในราว 2 ปีหลังติดเชื้อ ส่วนศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคสหรัฐอเมริกา (CDC) ยืนยันว่าซิฟิลิสไม่ติดจากฝารองนั่งชักโครก ลูกบิดประตู หรือสระว่ายน้ำ

นิยาม: ซิฟิลิส (syphilis) คือโรคติดเชื้อที่เกิดจากแบคทีเรียรูปเกลียวชื่อ Treponema pallidum เชื้อเข้าทางเยื่อบุหรือผิวหนังที่มีรอยถลอก แล้วค่อย ๆ กระจายไปตามกระแสเลือด หากไม่รักษา โรคจะดำเนินไปเป็นระยะจนทำลายหัวใจ หลอดเลือด และระบบประสาทได้

WHO ระบุว่าการติดเชื้อส่วนใหญ่ไม่มีอาการหรือไม่ได้สังเกต และประเมินว่าในปี ค.ศ. 2022 มีผู้ใหญ่อายุ 15 ถึง 49 ปีทั่วโลกติดเชื้อซิฟิลิสราว 8 ล้านคน WHO ยังระบุว่าซิฟิลิสเพิ่มความเสี่ยงติดเชื้อเอชไอวีราว 2 เท่า

อาการซิฟิลิสแต่ละระยะเป็นอย่างไร?

อาการเปลี่ยนไปตามระยะ และมีช่วงที่ไม่มีอาการเลยนานเป็นปี คู่มือการตรวจวินิจฉัยและติดตามการรักษาโรคซิฟิลิสทางห้องปฏิบัติการของกรมควบคุมโรค (พ.ศ. 2564) แบ่งลักษณะทางคลินิกเป็นระยะที่ 1 ระยะที่ 2 ระยะแฝง ระยะที่ 3 และซิฟิลิสของระบบประสาท ซึ่งเกิดได้ทุกระยะ ตารางด้านล่างสรุปจากคู่มือฉบับนั้น

ระยะเกิดเมื่อไรอาการที่พบบ่อยข้อควรรู้
ระยะฟักตัว10 ถึง 90 วันหลังได้รับเชื้อยังไม่มีอาการการตรวจเลือดแบบ RPR หรือ VDRL จะเริ่มพบได้ราว 3 ถึง 6 สัปดาห์หลังติดเชื้อ
ระยะที่ 1หลังพ้นระยะฟักตัวแผลริมแข็ง ขนาด 1 ถึง 2 ซม. มักเป็นแผลเดียว ไม่เจ็บ ต่อมน้ำเหลืองที่ขาหนีบอาจโตใน 7 ถึง 10 วันแผลหายเองใน 3 ถึง 8 สัปดาห์ แต่โรคไม่ได้หาย และแผลมีเชื้อจึงติดต่อได้ง่าย
ระยะที่ 2ราว 3 ถึง 12 สัปดาห์หลังเกิดแผล บางรายนานหลายเดือนผื่นไม่คัน สีแดงคล้ายทองแดง พบที่ฝ่ามือฝ่าเท้า ไข้ ปวดศีรษะ ต่อมน้ำเหลืองโต ผมร่วงเป็นหย่อมผื่นหายเองได้แม้ไม่รักษา แล้วโรคเข้าสู่ระยะแฝง
ระยะแฝงช่วงต้นสัมผัสเชื้อมาไม่เกิน 1 ปีไม่มีอาการ ตรวจร่างกายปกติรู้ได้จากการตรวจเลือดเท่านั้น
ระยะแฝงช่วงปลายสัมผัสเชื้อมาเกิน 1 ปีไม่มีอาการถ้าไม่ทราบว่าติดมานานเท่าไร แพทย์จะจัดเป็นระยะแฝงที่ไม่ทราบระยะเวลา
ระยะที่ 3หลังระยะแฝงตั้งแต่ 2 ปีขึ้นไป มักเกิด 15 ถึง 40 ปีหลังติดเชื้อก้อนหรือแผลที่ผิวหนังและกระดูก หลอดเลือดแดงใหญ่อักเสบ ลิ้นหัวใจรั่วเกิดในราว 1 ใน 3 ของผู้ที่ไม่ได้รับการรักษา ปัจจุบันพบน้อย
ซิฟิลิสของระบบประสาทเกิดได้ทุกระยะปวดศีรษะ ไข้ อ่อนแรงครึ่งซีก ชัก ความจำเสื่อม ปวดตาหรือสู้แสงไม่ได้ การได้ยินลดลงบางรายไม่มีอาการ ตรวจพบจากน้ำไขสันหลัง

ตัวเลขช่วงเวลาในตารางเป็นช่วงที่พบโดยทั่วไป ไม่ใช่นาฬิกาที่แม่นยำสำหรับทุกคน ส่วน CDC ระบุว่าแผลระยะแรกมักอยู่ 3 ถึง 6 สัปดาห์และหายเองไม่ว่าจะรักษาหรือไม่ และระยะที่ 3 เกิด 10 ถึง 30 ปีหลังติดเชื้อ เมื่อแหล่งไทยกับต่างประเทศให้ช่วงต่างกันเล็กน้อย บทความนี้ยึดคู่มือของกรมควบคุมโรคเป็นหลัก

บทความที่น่าตื่นเต้นมากขึ้น  หนังสือราชการมีกี่ชนิด ขนาดครุฑ ฟอนต์ และการตั้งค่าหน้ากระดาษ
อินโฟกราฟิกสรุป ซิฟิลิส คืออะไร อาการแต่ละระยะ ตรวจฟรีที่ไหน และรักษาหายไหม
สรุปเป็นภาพ: ซิฟิลิส คืออะไร อาการแต่ละระยะ ตรวจฟรีที่ไหน และรักษาหายไหม

ตุ่มหรือแผลซิฟิลิสหน้าตาเป็นอย่างไร

คู่มือของกรมควบคุมโรคบรรยายว่าในช่วงแรกรอยโรคเป็นผื่นสีแดงเข้ม แล้วกลายเป็นตุ่มเล็ก ๆ ก่อนแตกเป็นแผลที่ค่อย ๆ ใหญ่ขึ้น ก้นแผลสะอาด มีน้ำเหลืองเยิ้ม ขอบแผลนูนแข็ง จึงถูกเรียกว่า “แผลริมแข็ง” แผลจะไม่เจ็บ เว้นแต่มีเชื้ออื่นแทรกซ้อน ตำแหน่งที่พบได้คืออวัยวะเพศ ทวารหนัก ริมฝีปาก ลิ้น นิ้วมือ และหัวนม บางรายมีหลายแผลหรือแผลอยู่ในช่องปาก

ในระยะที่ 2 อาจพบผื่นนูนหนาในบริเวณที่อับชื้น เช่น รอบอวัยวะเพศหรือทวารหนัก และแผลตื้นที่มีเยื่อสีขาวเทาคลุมในช่องปาก WHO เตือนว่ารอยโรคลักษณะนี้มีเชื้ออยู่มาก ควรหลีกเลี่ยงการสัมผัสโดยตรง

การดูหน้าตาแผลแล้วสรุปเองพลาดได้ง่าย ถ้าแผลอยู่ในช่องคลอดหรือปากมดลูก เอกสารของกรมควบคุมโรคระบุว่าผู้ป่วยจะไม่ทราบด้วยตนเอง การวินิจฉัยจึงอาศัยการตรวจเลือดเป็นหลัก

อาการซิฟิลิสแบบใดต้องรีบพบแพทย์

ถ้ามีแผลที่อวัยวะเพศ ทวารหนัก หรือในปาก แม้ไม่เจ็บ หรือมีผื่นที่ฝ่ามือฝ่าเท้าโดยไม่ทราบสาเหตุ ควรไปตรวจโดยเร็ว ส่วนอาการที่บ่งว่าเชื้ออาจเข้าระบบประสาท ตา หรือหู ได้แก่ ปวดศีรษะรุนแรงร่วมกับไข้ ตามัว ปวดตา สู้แสงไม่ได้ การได้ยินหรือการทรงตัวผิดปกติ ต้องพบแพทย์ในวันนั้น และถ้ามีอาการชัก แขนขาอ่อนแรงครึ่งซีกทันที หรือซึมลงมาก ให้โทร 1669

ซิฟิลิสในไทยเพิ่มขึ้นเท่าไหร่ และกลุ่มอายุใดน่าห่วงที่สุด?

เพิ่มขึ้นหลายเท่าในเวลาไม่กี่ปี เอกสารประชุมของกองโรคเอดส์และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ ลงวันที่ 23 มกราคม 2569 แสดงอัตราป่วยต่อประชากรแสนคนตามปีงบประมาณ ดังตาราง (ข้อมูล ณ 21 กันยายน 2568)

ปีงบประมาณซิฟิลิส (ต่อแสนประชากร)หนองใน (ต่อแสนประชากร)5 โรคหลักรวม (ต่อแสนประชากร)
256111.014.631.6
256213.214.833.8
256316.411.933.6
256415.79.229.2
256518.68.531.7
256628.117.253.0
256738.522.875.3
256848.125.685.3

ซิฟิลิสแซงหน้าหนองในตั้งแต่ปีงบประมาณ 2563 และเพิ่มต่อเนื่องทุกปีนับจากปีงบประมาณ 2565 เป้าหมายของประเทศภายในปี 2573 คืออัตราป่วยซิฟิลิสต่ำกว่า 1 ต่อประชากรแสนคน ตัวเลขล่าสุดจึงยังห่างจากเป้าหมายมาก

ในเอกสารฉบับเดียวกัน ข้อมูลจากระบบ DDS ของกองระบาดวิทยา (ปรับปรุง ณ 2 ตุลาคม 2568) ระบุว่าปี 2567 มีผู้ป่วยซิฟิลิส 27,853 ราย เพิ่มขึ้น 3.1 เท่าจาก 9,036 รายในปี 2562 และปีงบประมาณ 2568 มีผู้ป่วย 33,745 ราย ตัวเลขจำนวนรายกับอัตราต่อแสนมาจากข้อมูลคนละวันที่ จึงคำนวณย้อนกันไม่พอดี

ทำไมกลุ่มอายุ 15 ถึง 24 ปีถูกจับตามากที่สุด

เพราะอัตราป่วยสูงกว่าภาพรวมหลายเท่า คู่มือความรู้ “ตรวจเร็ว รักษาเร็ว” ของกรมควบคุมโรคระบุว่าปีงบประมาณ 2566 อัตราป่วยซิฟิลิสในกลุ่มเยาวชนอายุ 15 ถึง 24 ปีอยู่ที่ 91.2 ต่อประชากรแสนคน เพิ่มขึ้น 3.3 เท่าจาก 27.9 ในปี 2561 ขณะที่ภาพรวมทุกกลุ่มอายุปีเดียวกันอยู่ที่ 28.1 ส่วนจำนวนผู้ป่วยอายุ 15 ถึง 24 ปี เพิ่มจาก 3,744 รายในปี 2562 เป็น 10,300 รายในปี 2567 และ 12,233 รายในปีงบประมาณ 2568

จังหวัดที่มีผู้ป่วยซิฟิลิสมากที่สุดในปี 2568 คือ กรุงเทพมหานคร 4,389 ราย ชลบุรี 2,390 ราย และนครราชสีมา 1,416 ราย ตามเอกสารเดือนมกราคม 2569

ซิฟิลิสแต่กำเนิดเกิดได้อย่างไร และหญิงตั้งครรภ์ต้องตรวจเมื่อไร?

ซิฟิลิสแต่กำเนิดเกิดเมื่อเชื้อจากแม่ผ่านรกไปถึงทารก ซึ่งเกิดได้ทุกช่วงของการตั้งครรภ์ คู่มือของกรมควบคุมโรคระบุโอกาสถ่ายทอดเชื้อไว้ที่ร้อยละ 60 ถึง 100 เมื่อแม่อยู่ในระยะที่ 1 หรือ 2 ลดเหลือราวร้อยละ 40 ในระยะแฝงช่วงต้น และร้อยละ 8 ในระยะแฝงช่วงปลาย WHO ระบุว่าหากซิฟิลิสระหว่างตั้งครรภ์ไม่ได้รับการรักษา รักษาช้า หรือใช้ยาไม่ถูก ร้อยละ 50 ถึง 80 ของการตั้งครรภ์จะมีผลลัพธ์ไม่พึงประสงค์ เช่น ทารกตายในครรภ์ เสียชีวิตแรกเกิด หรือคลอดก่อนกำหนด

สถานการณ์ในไทยน่ากังวล ตารางในเอกสารของกองโรคเอดส์ฯ (ข้อมูล ณ 12 มกราคม 2569) แสดงผู้ป่วยซิฟิลิสแต่กำเนิด 74 รายในปีงบประมาณ 2558, 545 รายในปี 2562, 981 รายในปี 2566, 1,320 รายในปี 2567 และ 1,520 รายในปี 2568 เป้าหมายคือไม่เกิน 50 รายต่อเด็กเกิดมีชีพแสนคน แต่อัตราที่ผู้เชี่ยวชาญยืนยันแล้วในปี 2563 และ 2565 อยู่ที่ 55.5 และ 98.2 ตามลำดับ

บทความที่น่าตื่นเต้นมากขึ้น  อาการมะเร็งปอด ระยะแรกมักไม่มีสัญญาณ รู้ทันอาการเตือนและการคัดกรอง

เอกสารฉบับเดียวกันแสดงหนังสือจากผู้อำนวยการใหญ่ WHO ลงวันที่ 23 สิงหาคม 2567 (ค.ศ. 2024) แจ้งว่าไทยยังคงการรับรองการยุติการถ่ายทอดเชื้อเอชไอวีจากแม่สู่ลูก แต่ WHO ระงับการรับรองในส่วนของซิฟิลิส เพราะอัตราซิฟิลิสแต่กำเนิดเกินเป้าหมายในปี ค.ศ. 2020 และ 2022 การระงับมีผลถึงปี ค.ศ. 2027 ซึ่งไทยจะขอรับการประเมินใหม่ได้ ทั้งที่ไทยเคยได้รับการรับรองครั้งแรกในเดือนมิถุนายน 2559

หญิงตั้งครรภ์ควรตรวจซิฟิลิสกี่ครั้ง

เอกสารของกรมควบคุมโรคระบุว่าสตรีตั้งครรภ์ทุกรายควรได้รับการตรวจคัดกรองเมื่อมาฝากครรภ์ครั้งแรก และถ้ามีความเสี่ยงสูงหรืออยู่ในพื้นที่ที่มีโรคชุก ควรตรวจซ้ำในไตรมาสที่ 3 การรักษาแม่ด้วยยากลุ่มเพนิซิลลินโดยได้รับยาครั้งแรกไม่น้อยกว่า 30 วันก่อนคลอด เป็นเกณฑ์สำคัญในการป้องกันซิฟิลิสแต่กำเนิด WHO ก็ระบุตรงกันว่าการวินิจฉัยและรักษาแม่ด้วยเพนิซิลลินเป็นวิธีเดียวที่ป้องกันซิฟิลิสแต่กำเนิดได้

ข้อมูลการฝากครรภ์ในเอกสารปี 2567 แสดงว่าสัดส่วนหญิงตั้งครรภ์ที่ตรวจพบเชื้อเพิ่มจากร้อยละ 0.26 ในปี 2561 (1,721 รายจากผู้ได้รับการตรวจ 653,407 ราย) เป็นร้อยละ 1.3 ในปี 2566 (6,812 รายจาก 506,907 ราย) กรมควบคุมโรคจึงเริ่มโครงการชุดตรวจซิฟิลิสแบบไวเพื่อให้ตรวจและฉีดยาได้ในวันเดียว เริ่ม 1 กันยายน 2567 และขยายเป็นหญิงตั้งครรภ์ทุกกลุ่มพร้อมสามีหรือคู่ตั้งแต่ 26 ธันวาคม 2567 ถ้าเพิ่งรู้ว่าตั้งครรภ์ อ่านสัญญาณเริ่มต้นได้ที่ อาการคนท้องระยะแรก แล้วรีบไปฝากครรภ์

ตรวจซิฟิลิสฟรีได้ที่ไหน และใช้สิทธิใดได้บ้าง?

ผู้มีสิทธิหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (บัตรทอง) ในกลุ่มที่กำหนดตรวจได้ฟรีที่หน่วยบริการที่ให้บริการตรวจทางห้องปฏิบัติการได้ ข่าวของกรุงเทพธุรกิจวันที่ 6 มิถุนายน 2567 รายงานว่าคณะกรรมการหลักประกันสุขภาพแห่งชาติเห็นชอบเมื่อ 5 มิถุนายน 2567 ให้ขยายสิทธิตรวจคัดกรองและวินิจฉัยซิฟิลิสแก่เยาวชน วัยรุ่น และประชาชนที่มีพฤติกรรมเสี่ยง ไม่เกินปีละ 2 ครั้ง โดยก่อนหน้านั้นขยายให้สามีหรือคู่ของหญิงตั้งครรภ์ในปี 2565 และผู้ต้องขังในปี 2567 เงื่อนไขรายกลุ่มด้านล่างมาจากชุดสิทธิประโยชน์ “บริการคัดกรองซิฟิลิส” ที่กรมควบคุมโรคสรุปไว้ (ข้อมูล ณ 29 พฤศจิกายน 2567)

กลุ่มผู้รับบริการความถี่ที่ตรวจได้เริ่มขยายสิทธิที่มา
สามีหรือคู่ชายของหญิงตั้งครรภ์1 ครั้งต่อการตั้งครรภ์ปี 2565ชุดสิทธิประโยชน์ สปสช. ตามเอกสารกรมควบคุมโรค
ผู้ต้องขังไม่เกิน 3 ครั้งต่อปีปี 2567ชุดสิทธิประโยชน์ สปสช. ตามเอกสารกรมควบคุมโรค
เยาวชน วัยรุ่น และประชาชนที่มีพฤติกรรมเสี่ยงไม่เกิน 2 ครั้งต่อปีบอร์ด สปสช. เห็นชอบ 5 มิถุนายน 2567ชุดสิทธิประโยชน์ สปสช. และข่าวกรุงเทพธุรกิจ
หญิงตั้งครรภ์ตรวจเมื่อฝากครรภ์ครั้งแรก กลุ่มเสี่ยงตรวจซ้ำไตรมาสที่ 3เป็นส่วนหนึ่งของการฝากครรภ์แนวทางกองโรคเอดส์ฯ กรมควบคุมโรค

ตัวอย่างความเสี่ยงที่คู่มือของกรมควบคุมโรคยกไว้ เช่น มีเพศสัมพันธ์โดยไม่ใส่ถุงยาง ถุงยางแตกหรือหลุด คู่นอนเป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ และมีคู่มากกว่าหนึ่งคนในช่วงเดียวกัน ถ้าจะตรวจร่วมกับ ตรวจสุขภาพประจำปี ให้บอกแพทย์เรื่องความเสี่ยงตรง ๆ

ก่อนไป ควรตรวจว่าตัวเองใช้สิทธิใดอยู่และหน่วยบริการประจำคือที่ไหน ดูวิธีได้ที่ เช็คสิทธิรักษาพยาบาล ถ้ายังไม่แน่ใจว่าหน่วยบริการใกล้บ้านตรวจให้ได้หรือไม่ สอบถามสายด่วน สปสช. 1330 หรือสายด่วนกรมควบคุมโรค 1422 ผู้ที่ใช้สิทธิอื่นควรสอบถามโรงพยาบาลตามสิทธิของตนก่อน เพราะเอกสารที่เราเปิดอ่านระบุสิทธินี้ภายใต้ระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ

ซิฟิลิสรักษาหายไหม และต้องรักษานานเท่าไหร่?

รักษาหายขาดได้ ทั้ง WHO CDC และเอกสารของกรมควบคุมโรคระบุตรงกัน ยาหลักคือยาฉีดกลุ่มเพนิซิลลินชนิดออกฤทธิ์นาน (benzathine penicillin G) WHO ระบุว่าเป็นยาทางเลือกแรก และเป็นยาชนิดเดียวที่ WHO แนะนำสำหรับหญิงตั้งครรภ์ ระยะหลังของโรคต้องใช้ยาหลายครั้งกว่าระยะต้น ผู้ที่แพ้เพนิซิลลินมียากลุ่มอื่นให้แพทย์พิจารณา แต่กรมควบคุมโรคห้ามใช้ยากลุ่มเตตราไซคลินในหญิงตั้งครรภ์

ระยะเวลารักษาจึงขึ้นกับระยะของโรค แพทย์เป็นผู้กำหนดชนิดยา ขนาด และจำนวนครั้ง ผู้ป่วยต้องมาตามนัดให้ครบ แนวทางสำหรับหญิงตั้งครรภ์ในเอกสารของกรมควบคุมโรคระบุว่า ถ้าการฉีดยารักษาระยะแฝงเว้นห่างเกินกำหนด อาจต้องเริ่มการรักษาใหม่ทั้งหมด คู่มือของกรมควบคุมโรคย้ำว่าห้ามซื้อยาทานเอง ซึ่งสอดคล้องกับนโยบายการใช้ยาอย่างสมเหตุผลของไทย

หลังรักษาต้องตรวจเลือดซ้ำอย่างไร

การติดตามใช้การตรวจเลือดแบบ RPR หรือ VDRL ซึ่งวัดเป็นระดับตัวเลข แนวทางการรักษาโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ของ CDC ปี ค.ศ. 2021 ให้ประเมินอาการและตรวจเลือดที่ 6 และ 12 เดือนหลังรักษาซิฟิลิสระยะที่ 1 และ 2 ส่วนเอกสารของกรมควบคุมโรคระบุสัญญาณว่าการรักษาอาจล้มเหลว เช่น อาการไม่ดีขึ้น ระดับ RPR หรือ VDRL เพิ่มขึ้นตั้งแต่ 4 เท่า หรือหลังรักษาครบอย่างน้อย 6 เดือนแล้วระดับลดลงน้อยกว่า 4 เท่า หรือยังสูงตั้งแต่ 1:8

จุดที่คนมักเข้าใจผิดคือ ผลตรวจอีกแบบหนึ่งที่เรียกว่า treponemal test อาจเป็นบวกไปตลอดชีวิตแม้หายแล้ว คู่มือของกรมควบคุมโรคระบุว่าประมาณร้อยละ 75 ถึง 85 ของผู้ที่หายจากโรคยังตรวจพบแอนติบอดีชนิดนี้ได้ตลอดชีวิต การตรวจชนิดนี้จึงไม่ใช้ติดตามผลการรักษา ใครเคยรักษาซิฟิลิสมาก่อนควรบอกแพทย์ทุกครั้งที่ตรวจเลือด

ถุงยางอนามัยป้องกันซิฟิลิสได้แค่ไหน และคู่นอนต้องทำอย่างไร?

ถุงยางอนามัยช่วยได้มากแต่ไม่ใช่ทุกกรณี WHO ระบุว่าการใช้ถุงยางอย่างถูกต้องและสม่ำเสมอเป็นวิธีที่ดีที่สุดในการป้องกันซิฟิลิสและโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่น แต่เชื้อยังติดได้จากการสัมผัสบริเวณที่ถุงยางไม่ได้คลุม เช่น อวัยวะเพศส่วนอื่น ทวารหนัก และปาก CDC เขียนในทำนองเดียวกัน

เอกสารของกรมควบคุมโรคระบุว่าถุงยางอนามัยแจกฟรีสำหรับทุกคนที่หน่วยบริการสาธารณสุข โรงพยาบาลรัฐ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล องค์กรภาคประชาสังคม ร้านขายยา และผ่านแอปเป๋าตัง ส่วนการป้องกันโรคอื่นที่ติดทางเพศสัมพันธ์ เช่น เชื้อเอชพีวี มีวัคซีนเสริมได้ อ่านต่อที่ วัคซีน HPV แต่วัคซีนนั้นไม่ได้ป้องกันซิฟิลิส

ต้องบอกคู่นอนไหม

ต้องบอก และคู่ควรไปตรวจด้วย WHO แนะนำให้ผู้ที่ได้รับการวินิจฉัยแจ้งคู่เพศสัมพันธ์เพื่อป้องกันการติดเชื้อต่อ แนวทางของกรมควบคุมโรคสำหรับซิฟิลิสระยะต้นให้ติดตามและรักษาคู่เพศสัมพันธ์แม้คู่ไม่มีอาการและผลเลือดเป็นลบ ส่วน CDC แนะนำให้รักษาคู่ที่มีเพศสัมพันธ์ภายใน 90 วันก่อนผู้ป่วยได้รับการวินิจฉัยซิฟิลิสระยะที่ 1 ระยะที่ 2 หรือระยะแฝงช่วงต้น แม้ผลเลือดของคู่จะเป็นลบ

บทความที่น่าตื่นเต้นมากขึ้น  โรคฉี่หนู อาการ สาเหตุ กี่วันถึงป่วย รักษาหายไหม ต่างจากไข้เลือดออกอย่างไร

เหตุผลที่เรื่องนี้สำคัญคือ CDC ระบุว่าการเคยเป็นซิฟิลิสไม่ได้ป้องกันการติดซ้ำ ถ้าคู่ยังไม่ได้รักษา ผู้ที่เพิ่งรักษาหายอาจติดกลับมาได้

คำถามที่พบบ่อย

ซิฟิลิสคืออะไร?

ซิฟิลิสคือโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ที่เกิดจากแบคทีเรีย Treponema pallidum ติดทางเพศสัมพันธ์ทางช่องคลอด ทวารหนัก ปาก และจากแม่สู่ทารกในครรภ์ รักษาหายได้ถ้าตรวจพบและรักษาครบ

อาการซิฟิลิสระยะแรกเป็นอย่างไร?

มักเป็นแผลริมแข็งขนาด 1 ถึง 2 ซม. ขอบนูนแข็ง ไม่เจ็บ ที่อวัยวะเพศ ทวารหนัก หรือในปาก ตามคู่มือของกรมควบคุมโรค แผลหายเองใน 3 ถึง 8 สัปดาห์แต่โรคยังไม่หาย

ติดซิฟิลิสแล้วกี่วันถึงมีอาการ?

ระยะฟักตัวอยู่ที่ 10 ถึง 90 วันตามคู่มือของกรมควบคุมโรค และบางคนไม่สังเกตเห็นอาการเลย

ตรวจเลือดหาซิฟิลิสได้หลังเสี่ยงนานเท่าไร?

คู่มือของกรมควบคุมโรคระบุว่าการตรวจแบบ RPR หรือ VDRL จะพบได้ราว 3 ถึง 6 สัปดาห์หลังติดเชื้อ ถ้าตรวจเร็วกว่านั้นแล้วผลเป็นลบ แพทย์อาจนัดตรวจซ้ำ

ตรวจซิฟิลิสฟรีได้ไหม?

ได้ในกลุ่มที่กำหนด ผู้มีสิทธิบัตรทองที่เป็นเยาวชน วัยรุ่น หรือมีพฤติกรรมเสี่ยงตรวจได้ไม่เกินปีละ 2 ครั้ง สามีหรือคู่ของหญิงตั้งครรภ์ตรวจได้ 1 ครั้งต่อการตั้งครรภ์ สอบถามได้ที่สายด่วน สปสช. 1330

ซิฟิลิสรักษาหายไหม?

หายขาดได้ ยาหลักคือยาฉีดกลุ่มเพนิซิลลินที่แพทย์เป็นผู้สั่งและกำหนดจำนวนครั้งตามระยะของโรค ห้ามซื้อยากินเอง

ซิฟิลิสรักษานานไหม?

ขึ้นกับระยะของโรค ระยะหลังต้องใช้ยาหลายครั้งกว่าระยะต้น และหลังรักษายังต้องตรวจเลือดติดตาม CDC แนะนำที่ 6 และ 12 เดือนสำหรับระยะที่ 1 และ 2

รักษาหายแล้วทำไมผลเลือดยังเป็นบวก?

การตรวจชนิด treponemal test อาจเป็นบวกไปตลอดชีวิต คู่มือของกรมควบคุมโรคระบุว่าราวร้อยละ 75 ถึง 85 ของผู้ที่หายแล้วยังตรวจพบ แพทย์จึงใช้ RPR หรือ VDRL ในการติดตามผล

ใส่ถุงยางแล้วยังติดซิฟิลิสได้ไหม?

ติดได้ถ้าสัมผัสแผลในบริเวณที่ถุงยางไม่ได้คลุม WHO และ CDC ระบุตรงกัน แต่การใช้ถุงยางอย่างถูกต้องทุกครั้งยังเป็นวิธีป้องกันที่ดีที่สุด

ซิฟิลิสแต่กำเนิดป้องกันได้ไหม?

ป้องกันได้ด้วยการตรวจตั้งแต่ฝากครรภ์ครั้งแรกและรักษาแม่ด้วยเพนิซิลลิน เอกสารของกรมควบคุมโรคใช้เกณฑ์ว่าแม่ควรได้รับยาครั้งแรกไม่น้อยกว่า 30 วันก่อนคลอด

สงสัยว่าเสี่ยงซิฟิลิส เริ่มจากตรวจเลือดครั้งเดียวที่โรงพยาบาลรัฐ

ถ้ามีความเสี่ยงหรือมีอาการที่สงสัย ขั้นแรกคือไปตรวจเลือดที่โรงพยาบาลรัฐหรือหน่วยบริการตามสิทธิ บอกแพทย์ตรง ๆ ว่ากังวลเรื่องซิฟิลิส ถ้าผลเป็นบวก ให้รับยาตามนัดจนครบ ชวนคู่ไปตรวจ และงดมีเพศสัมพันธ์ตามที่แพทย์แนะนำจนกว่าจะรักษาเสร็จ

ถ้ากำลังตั้งครรภ์ การตรวจตั้งแต่ฝากครรภ์ครั้งแรกคือสิ่งที่ปกป้องลูกได้ดีที่สุด

หมายเหตุ: ตัวเลขและเงื่อนไขในบทความนี้มาจากแหล่งอ้างอิงที่ระบุ ณ วันที่ตรวจสอบ 30 กันยายน 2569 สิทธิประโยชน์และแนวทางการรักษาอาจเปลี่ยนแปลงได้ โปรดยืนยันกับ สปสช. (1330) กรมควบคุมโรค (1422) หรือแพทย์ผู้รักษา บทความนี้ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่ใช้แทนการตรวจวินิจฉัยโดยแพทย์

แหล่งอ้างอิง

สารบัญ [hide]

บทความล่าสุด