บทความแนะนำโรคฉี่หนู อาการ สาเหตุ กี่วันถึงป่วย รักษาหายไหม ต่างจากไข้เลือดออกอย่างไร

โรคฉี่หนู อาการ สาเหตุ กี่วันถึงป่วย รักษาหายไหม ต่างจากไข้เลือดออกอย่างไร

ต้องอ่าน

สรุปสั้น ๆ: โรคฉี่หนูหรือโรคเลปโตสไปโรสิสเกิดจากแบคทีเรียเลปโตสไปราที่ออกมากับปัสสาวะของหนู วัว ควาย หมู และสุนัข แล้วปนอยู่ในน้ำขังหรือดินโคลน เชื้อเข้าทางแผล เยื่อบุตา จมูก ปาก หรือผิวที่แช่น้ำจนเปื่อย กรมควบคุมโรคระบุว่ามักเริ่มป่วยใน 5 ถึง 14 วันแต่นานได้ถึง 30 วัน รักษาได้ด้วยยาปฏิชีวนะที่แพทย์สั่ง และยิ่งรักษาเร็วยิ่งลดโอกาสเสียชีวิต

โรคฉี่หนูคือโรคติดเชื้อแบคทีเรียเลปโตสไปรา (Leptospira) ที่ติดต่อจากสัตว์สู่คน เมื่อคนสัมผัสน้ำ ดิน หรือโคลนที่ปนเปื้อนปัสสาวะของสัตว์ที่มีเชื้อ อาการเด่นคือไข้สูงเฉียบพลัน ปวดศีรษะ ปวดกล้ามเนื้อโดยเฉพาะที่น่องและโคนขา และตาแดง ข้อมูลจากระบบเฝ้าระวังโรคดิจิทัลของกองระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม ถึง 21 กรกฎาคม 2569 พบผู้ป่วยสะสม 2,190 ราย เสียชีวิต 30 ราย หรืออัตราป่วยตายร้อยละ 1.37

ประเด็นสำคัญ

  • เชื้อเข้าร่างกายทางบาดแผล รอยถลอก เยื่อบุตา จมูก ปาก และผิวที่แช่น้ำจนเปื่อย กรมควบคุมโรคเตือนเมื่อวันที่ 29 กันยายน 2569 ว่าการแช่น้ำตั้งแต่ราว 3 ชั่วโมงขึ้นไปเพิ่มโอกาสติดเชื้อ
  • ระยะฟักตัวส่วนใหญ่ 5 ถึง 14 วัน สั้นสุด 2 วันและนานได้ถึง 30 วัน ตัวเลขนี้ตรงกันทั้งกรมควบคุมโรคและแนวทางขององค์การอนามัยโลกปี 2546
  • หอบเหนื่อย หายใจลำบาก ตัวเหลือง ตาเหลือง หรือปัสสาวะออกน้อย คือสัญญาณเข้าขั้นวิกฤต ต้องไปโรงพยาบาลทันที หรือโทร 1669
  • ปี 2569 ถึงวันที่ 21 กรกฎาคม พบผู้ป่วย 2,190 ราย เสียชีวิต 30 ราย กลุ่มที่ป่วยมากที่สุดคืออายุ 60 ปีขึ้นไป และเกษตรกร
  • ยาป้องกันโรคฉี่หนูต้องอยู่ภายใต้ดุลพินิจของแพทย์เท่านั้น กินแล้วก็ไม่ได้กันการติดเชื้อได้ทั้งหมด และไม่ควรซื้อมากินเอง
  • มีไข้หลังลุยน้ำ ให้บอกแพทย์ว่าเคยลุยน้ำหรือแช่น้ำเมื่อไร

โรคฉี่หนูเกิดจากอะไร และติดจากไหนได้บ้าง?

โรคฉี่หนูเกิดจากเชื้อแบคทีเรียในสกุลเลปโตสไปรา เอกสารแจ้งเตือนโรคของกองระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค ข้อมูล ณ วันที่ 6 กันยายน 2567 อธิบายว่าเชื้ออยู่ในปัสสาวะของสัตว์รังโรค เช่น หนู หมู วัว ควาย สุนัข แพะ และแกะ เมื่อสัตว์ปัสสาวะ เชื้อจะออกมาปนเปื้อนในแหล่งน้ำ ลำคลอง แอ่งน้ำขัง หรือพื้นดินที่ชื้นแฉะ ชื่อเรียกว่าฉี่หนูจึงบอกแหล่งเชื้อได้เพียงบางส่วน เพราะสัตว์เลี้ยงในฟาร์มและสุนัขก็แพร่เชื้อได้เช่นกัน

นิยาม: โรคเลปโตสไปโรสิส (Leptospirosis) หรือโรคฉี่หนู คือโรคติดต่อระหว่างสัตว์สู่คนที่เกิดจากการติดเชื้อเลปโตสไปรา อาการมีตั้งแต่ไม่แสดงอาการเลย ไปจนถึงตัวเหลือง ตาเหลือง ไตวายเฉียบพลัน เลือดออกในปอด และเสียชีวิต ตามคำอธิบายของกองระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค

เชื้อเข้าร่างกายได้กี่ทาง

ตามเอกสารกรมควบคุมโรคปี 2567 และข่าวแจก 29 กันยายน 2569 มี 4 ทาง

  • ผิวหนังที่มีบาดแผล รอยขีดข่วน หรือรอยถลอก: แผลเล็กที่เท้าจากการเดินลุยน้ำก็เป็นทางเข้าได้
  • เยื่อบุตา จมูก และปาก: เช่น น้ำกระเด็นเข้าตา หรือเช็ดหน้าด้วยมือที่เปื้อนโคลน
  • ผิวที่แช่น้ำนานจนเปื่อยยุ่ย: ข่าวแจกปี 2569 ระบุว่าการแช่น้ำตั้งแต่ประมาณ 3 ชั่วโมงขึ้นไป หรือมีบาดแผลและรอยถลอก จะเพิ่มโอกาสที่เชื้อเข้าสู่ร่างกาย
  • อาหารและน้ำดื่มที่ปนเปื้อน: เอกสารปี 2567 ระบุการกินอาหารหรือดื่มน้ำที่ปนเปื้อนเชื้อโดยไม่ผ่านการต้มหรืออุ่นร้อนไว้ด้วย

แนวทางขององค์การอนามัยโลกร่วมกับสมาคมโรคเลปโตสไปโรสิสนานาชาติ (ปี 2546) ระบุว่าการติดต่อจากคนสู่คนเกิดขึ้นได้น้อยมาก

ใครเสี่ยงติดโรคฉี่หนูมากที่สุด

กลุ่มเสี่ยงตามเอกสารกองระบาดวิทยาปี 2567 ได้แก่ เกษตรกร ผู้ที่ต้องทำงานในที่ชื้นแฉะหรือมีน้ำท่วมขัง สัตวแพทย์ นักท่องเที่ยวเดินป่า ผู้ที่เที่ยวแม่น้ำ น้ำตก หรือเล่นกีฬาทางน้ำตามธรรมชาติ และผู้ที่อยู่ในพื้นที่ประสบอุทกภัย ในผู้ป่วยยืนยัน 15 รายที่ตรวจพบเชื้อจากห้องปฏิบัติการในปีนั้น อาชีพที่พบมากที่สุดคือเกษตรกรร้อยละ 33.33 รองลงมาคือรับจ้างร้อยละ 26.67 และกรีดยางพาราร้อยละ 13.33 และร้อยละ 93.33 มีประวัติสัมผัสน้ำหรือดินชื้นแฉะ

ข้อสังเกตของเราคือ งานที่เสี่ยงมากสำหรับคนเมืองคืองานหลังน้ำลด ทั้งขนของและล้างบ้าน ซึ่งมักทำด้วยรองเท้าแตะ ส่วนเท้าเปื่อยจากเชื้อราช่วงน้ำท่วม อ่านได้ที่ น้ำกัดเท้า อาการและวิธีรักษา

ติดเชื้อโรคฉี่หนูแล้วกี่วันถึงมีอาการ?

ส่วนใหญ่ 5 ถึง 14 วัน แต่เร็วได้ถึง 2 วันและช้าได้ถึง 30 วัน

  • กรมควบคุมโรค ข่าวแจก 29 กันยายน 2569: ผู้ป่วยมักเริ่มมีอาการภายใน 5 ถึง 14 วัน แต่อาจนานถึง 30 วัน
  • กองระบาดวิทยา ข้อมูล ณ 6 กันยายน 2567: ส่วนใหญ่ประมาณ 7 ถึง 10 วัน อาจเร็วที่สุด 2 วัน หรือนานถึง 30 วัน
  • องค์การอนามัยโลก แนวทางปี 2546: โดยทั่วไป 5 ถึง 14 วัน ช่วงที่พบได้คือ 2 ถึง 30 วัน

ในทางปฏิบัติ คำแนะนำของกรมควบคุมโรคจึงเขียนว่า ถ้ามีไข้สูง ปวดศีรษะ หนาวสั่น ตาแดง และปวดกล้ามเนื้อรุนแรง ภายใน 1 ถึง 2 สัปดาห์หลังสัมผัสน้ำขังหรือดินชื้นแฉะ ห้ามซื้อยากินเอง ให้รีบไปพบแพทย์และแจ้งประวัติเสี่ยง

บทความที่น่าตื่นเต้นมากขึ้น  ปวดหลังร้าวลงขาเกิดจากอะไร แยกสาเหตุ สัญญาณอันตราย และต้องผ่าตัดไหม

เรามองว่าจุดที่คนพลาดบ่อยคือลืมไปแล้วว่าเคยลุยน้ำเมื่อ 3 สัปดาห์ก่อน เพราะระยะฟักตัวยาวได้ถึง 30 วัน เวลาไปหาหมอด้วยอาการไข้ จึงควรนึกย้อนไปอย่างน้อย 30 วันว่าเคยลุยน้ำ แช่น้ำ หรือล้างบ้านหลังน้ำท่วมหรือไม่

อาการโรคฉี่หนูเป็นอย่างไร ตั้งแต่ระยะแรกจนถึงขั้นรุนแรง?

อาการระยะแรกของโรคฉี่หนูคล้ายไข้หวัดใหญ่ที่รุนแรง คือไข้สูงขึ้นทันที ปวดศีรษะมาก ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อโดยเฉพาะที่น่องและหลังส่วนล่าง หนาวสั่น อาเจียน ท้องเสีย และตาแดง นี่คือรายการที่กองระบาดวิทยาเขียนไว้ในเอกสารปี 2567 และตรงกับข่าวแจกของกรมควบคุมโรคปี 2569 ที่เน้นอาการปวดบริเวณน่อง โคนขา หรือหลัง

แนวทางขององค์การอนามัยโลกปี 2546 ระบุว่าตาแดงจากเยื่อบุตาคั่งเลือด (conjunctival suffusion) และการกดเจ็บของกล้ามเนื้อ โดยเฉพาะที่น่องและบั้นเอว คือสิ่งตรวจพบทางกายที่ช่วยแยกโรคนี้ได้มากที่สุด แต่ก็ย้ำด้วยว่าไม่มีอาการใดที่วินิจฉัยโรคได้แน่นอน ต้องยืนยันด้วยการตรวจทางห้องปฏิบัติการ

ในผู้ป่วยยืนยัน 15 รายของรายงานกองระบาดวิทยาปี 2567 ซึ่งเสียชีวิต 9 ราย อาการที่พบมากที่สุดคือไข้เฉียบพลันร้อยละ 86.67 หายใจหอบร้อยละ 80.00 และปวดน่องร้อยละ 66.67 ตัวเลขนี้จึงสะท้อนภาพผู้ป่วยหนัก ไม่ใช่ผู้ป่วยทั่วไป

โรคฉี่หนูชนิดรุนแรงหรือ Weil’s disease

ชื่อ Weil มาจาก Adolf Weil ที่บรรยายโรคนี้ไว้ในปี ค.ศ. 1886 แนวทางขององค์การอนามัยโลกแบ่งอาการของโรคเลปโตสไปโรสิสเป็น 4 กลุ่มกว้าง ๆ ได้แก่ อาการเล็กน้อยคล้ายไข้หวัดใหญ่ กลุ่มอาการ Weil ที่มีตัวเหลือง ไตวาย เลือดออก และกล้ามเนื้อหัวใจอักเสบร่วมกับหัวใจเต้นผิดจังหวะ เยื่อหุ้มสมองอักเสบ และเลือดออกในปอดร่วมกับการหายใจล้มเหลว

กองระบาดวิทยาปี 2567 ระบุอาการรุนแรงที่พบในไทย เช่น อาเจียนเป็นเลือด ไอเป็นเลือดสด ถ่ายดำ คอแข็ง ซึมสับสน และอวัยวะล้มเหลวหลายระบบ

สัญญาณอันตรายของโรคฉี่หนูที่ต้องไปโรงพยาบาลทันที

ข่าวแจกกรมควบคุมโรควันที่ 29 กันยายน 2569 ระบุชัดว่า ถ้ามีอาการหอบเหนื่อย หายใจลำบาก ตัวเหลือง ตาเหลือง หรือปัสสาวะออกน้อย แสดงว่าเข้าขั้นวิกฤตแล้ว ต้องไปโรงพยาบาลทันที อาการรุนแรงข้างต้นก็ไม่ควรรอดูที่บ้าน ถ้าเดินทางเองไม่ได้ ให้โทรสายด่วนการแพทย์ฉุกเฉิน 1669 ผู้ที่อยู่ในศูนย์พักพิงช่วงน้ำท่วม ให้แจ้งเจ้าหน้าที่สาธารณสุขประจำศูนย์ทันทีที่สงสัย

ผู้ป่วยยืนยันปี 2567 ไปรักษาหลังเริ่มป่วย 0 ถึง 6 วัน ค่ามัธยฐาน 3 วัน ส่วนรายงานพยากรณ์โรคฉบับที่ 42 ปี 2565 ระบุว่าปัจจัยสำคัญที่ทำให้มีผู้เสียชีวิตคือการมีไข้แล้วเข้ารับการรักษาช้า

โรคฉี่หนูต่างจากไข้เลือดออกอย่างไร?

ต่างกันที่เชื้อ ทางติดต่อ และตำแหน่งที่ปวด ทั้งสองโรคเริ่มด้วยไข้สูงและระบาดในหน้าฝน แนวทางขององค์การอนามัยโลกปี 2546 จึงเตือนว่าในเขตร้อนสองโรคนี้ถูกสับสนกันบ่อย จุดที่สังเกตได้เองคือ ผู้ป่วยฉี่หนูมักมีประวัติลุยน้ำและปวดน่องชัด ส่วนไข้เลือดออกมักปวดกระบอกตาและหน้าแดง

ประเด็นโรคฉี่หนูไข้เลือดออกที่มาของข้อมูล
เชื้อก่อโรคแบคทีเรียเลปโตสไปราไวรัสเดงกี ปี 2569 พบครบทั้ง 4 สายพันธุ์กองระบาดวิทยา 2567, แถลงข่าวกรมควบคุมโรค 15 ก.ย. 2569
ทางติดต่อปัสสาวะสัตว์ในน้ำ ดิน โคลน เข้าทางแผล เยื่อบุ หรือผิวที่แช่น้ำนานยุงกัด ป้องกันด้วยการกำจัดแหล่งวางไข่ของยุงกรมควบคุมโรค 2567 และ 2569
ประวัติที่ควรเล่าให้แพทย์ฟังลุยน้ำ แช่น้ำ ย่ำโคลน หรือล้างบ้านหลังน้ำลดมีขยะหรือเศษภาชนะที่มีน้ำขังรอบบ้าน ซึ่งเป็นแหล่งวางไข่ของยุงข่าวแจกกรมควบคุมโรค 29 ก.ย. 2569, มาตรการ 3 เก็บ
อาการเด่นช่วงแรกไข้สูงเฉียบพลัน ปวดศีรษะ ปวดน่อง โคนขา หรือหลัง ตาแดงไข้สูงเกิน 38.5 องศาเซลเซียส ต่อเนื่องเกิน 2 วัน ปวดศีรษะ ปวดกระบอกตา หน้าแดง มีจุดเลือดใต้ผิวหนังกรมควบคุมโรค 29 ก.ย. 2569 และ 26 ส.ค. 2569
ปัจจัยที่พบในผู้เสียชีวิตไปรักษาช้า ปี 2569 มีผู้เสียชีวิต 2 รายในสัปดาห์เดียวจากเหตุนี้ไปโรงพยาบาลช้าในวันที่ 4 ของโรค มีโรคประจำตัว อ้วน ได้ยากลุ่ม NSAIDsแถลงข่าวกรมควบคุมโรค 15 พ.ค. และ 15 ก.ย. 2569
ตัวเลขปี 25692,190 ราย เสียชีวิต 30 ราย อัตราป่วยตายร้อยละ 1.37 (1 ม.ค. ถึง 21 ก.ค.)25,026 ราย เสียชีวิต 39 ราย อัตราป่วยตายร้อยละ 0.16 (ข้อมูลที่แถลง 15 ก.ย.)กรมควบคุมโรค ผ่านฐานเศรษฐกิจและกรุงเทพธุรกิจ

ไข้เลือดออกมีผู้ป่วยมากกว่าหลายเท่า แต่โรคฉี่หนูมีสัดส่วนผู้เสียชีวิตต่อผู้ป่วยสูงกว่า และทั้งสองโรคไม่ควรรักษาเองด้วยยาที่ซื้อจากร้าน ดูอาการไข้เลือดออกแต่ละระยะได้ที่ ไข้เลือดออก อาการแต่ละระยะ

ปี 2567 ถึง 2569 ไทยมีผู้ป่วยโรคฉี่หนูกี่ราย และพบมากที่ไหน?

ช่วงต้นปีถึงต้นกันยายน ไทยพบผู้ป่วยโรคฉี่หนู 2,547 รายในปี 2567 และ 2,631 รายในปี 2568 ตารางนี้รวมตัวเลขที่กรมควบคุมโรคเผยแพร่พร้อมช่วงวันที่ เพราะตัวเลขสะสมเปลี่ยนทุกสัปดาห์ จึงเทียบข้ามปีได้เฉพาะช่วงที่ใกล้กัน

ปี พ.ศ.ช่วงข้อมูลผู้ป่วย (ราย)เสียชีวิต (ราย)อัตราป่วยตายที่มา
25671 ม.ค. ถึง 6 ก.ย. 25672,547 (ผู้ป่วยสงสัย)30ร้อยละ 1.18กองระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค
25681 ม.ค. ถึง 17 ก.ค. 25681,89525ไม่ได้ระบุเดลินิวส์ 3 ส.ค. 2568 อ้างกรมควบคุมโรค
25681 ม.ค. ถึง 4 ก.ย. 25682,63132ไม่ได้ระบุกรุงเทพธุรกิจ 10 ก.ย. 2568 อ้างกรมควบคุมโรค
25691 ม.ค. ถึง 7 พ.ค. 25691,22414ไม่ได้ระบุPPTV 15 พ.ค. 2569 อ้างโฆษกกรมควบคุมโรค
25691 ม.ค. ถึง 21 ก.ค. 25692,19030ร้อยละ 1.37ฐานเศรษฐกิจ 24 ก.ค. 2569 อ้างอธิบดีกรมควบคุมโรค
25699 ก.ค. ถึง 8 ก.ย. 2569 (2 เดือน)9078ร้อยละ 0.88กรุงเทพธุรกิจ 15 ก.ย. 2569 อ้างโฆษกกรมควบคุมโรค
บทความที่น่าตื่นเต้นมากขึ้น  ดอร์ทมุนด์ vs บาร์เซโลนา ผลบอลและบทวิเคราะห์

ถ้าเทียบช่วงที่ใกล้กันที่สุด ปี 2569 ถึงวันที่ 21 กรกฎาคม มีผู้ป่วย 2,190 ราย สูงกว่าปี 2568 ถึงวันที่ 17 กรกฎาคม ที่ 1,895 ราย อยู่ 295 ราย แม้ช่วงข้อมูลจะต่างกัน 4 วัน ส่วนช่วงกรกฎาคมถึงกันยายน 2569 โฆษกกรมควบคุมโรคระบุว่าอัตราป่วยใกล้เคียงกับปีก่อน ตัวเลขทั้งปี 2568 เรายังไม่พบเอกสารทางการที่เปิดอ่านได้ จึงไม่ได้ใส่ไว้

อินโฟกราฟิกสรุป โรคฉี่หนู อาการ สาเหตุ กี่วันถึงป่วย รักษาหายไหม ต่างจากไข้เลือดออกอย่างไร
สรุปเป็นภาพ: โรคฉี่หนู อาการ สาเหตุ กี่วันถึงป่วย รักษาหายไหม ต่างจากไข้เลือดออกอย่างไร

จังหวัดและกลุ่มคนที่พบโรคฉี่หนูสูง

ปี 2567 กองระบาดวิทยาพบผู้ป่วยใน 71 จังหวัด อัตราส่วนเพศหญิงต่อเพศชาย 1 ต่อ 3.4 จังหวัดที่มีอัตราป่วยต่อประชากรแสนคนสูงสุด 5 อันดับแรกคือ ระนอง 48.50 แม่ฮ่องสอน 35.51 น่าน 33.36 ศรีสะเกษ 24.78 และสตูล 20.90 กลุ่มอายุที่อัตราป่วยสูงสุดคือ 60 ปีขึ้นไป (5.61 ต่อแสน) รองลงมาคือ 50 ถึง 59 ปี (5.37) ขณะที่ปี 2569 กรมควบคุมโรคระบุว่าภาคใต้และภาคตะวันออกเฉียงเหนือมีอัตราป่วยสูงที่สุด และช่วงกรกฎาคมถึงกันยายนพบมากในภาคเหนือตอนบน ภาคใต้ตอนล่าง และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

เรื่องฤดูกาล เอกสารปี 2567 อธิบายว่าไทยพบผู้ป่วยได้ตลอดปีแต่สูงในหน้าฝน และพยากรณ์ว่าผู้ป่วยรายเดือนจะขึ้นสูงสุดในเดือนตุลาคมที่ 616 ราย ก่อนลดเหลือ 500 รายในพฤศจิกายน

ระดับโลก งานทบทวนใน PLOS Neglected Tropical Diseases ปี 2558 ประเมินผู้ป่วยราว 1.03 ล้านรายและเสียชีวิต 58,900 รายต่อปี

โรคฉี่หนูรักษาหายไหม และแพทย์รักษาอย่างไร?

โรคฉี่หนูรักษาหายได้ ผู้ป่วยส่วนใหญ่หายเป็นปกติ แต่ความเร็วในการเริ่มรักษามีผลมาก แนวทางขององค์การอนามัยโลกปี 2546 ระบุว่าผู้ป่วยส่วนใหญ่ฟื้นตัวได้สมบูรณ์ แต่บางรายใช้เวลาหลายเดือนหรือเป็นปี และอาจมีอาการตามมาภายหลัง เช่น อ่อนเพลียเรื้อรัง ปวดศีรษะ หรือการอักเสบในลูกตา ส่วนศูนย์ป้องกันและควบคุมโรคแห่งยุโรป (ECDC) ระบุว่าถ้าไม่ได้รักษา การฟื้นตัวอาจกินเวลาหลายเดือน

หลักการรักษาที่แพทย์ใช้

กองระบาดวิทยาอธิบายว่าการรักษาประกอบด้วยยาปฏิชีวนะที่รวดเร็วและเหมาะสม ร่วมกับการรักษาตามอาการ เช่น ยาลดไข้และการให้สารน้ำ เชื้อไวต่อยาปฏิชีวนะส่วนใหญ่ เอกสารยกตัวอย่างยากลุ่มเพนิซิลลิน องค์การอนามัยโลกแนะนำให้เริ่มยาทันทีที่สงสัยโรค และควรเริ่มก่อนวันที่ 5 ของการป่วย โดยไม่ต้องรอผลแล็บ เพราะการตรวจภูมิคุ้มกันในเลือดมักยังไม่เป็นบวกจนราว 1 สัปดาห์หลังป่วย ชนิดยาและขนาดยาเป็นการตัดสินใจของแพทย์เท่านั้น

ผู้ป่วยอาการหนักต้องนอนโรงพยาบาล แนวทางเดียวกันระบุว่าการควบคุมสารน้ำและเกลือแร่อย่างใกล้ชิดและการฟอกไตเมื่อไตวายช่วยลดการเสียชีวิตได้ สาเหตุการเสียชีวิตที่สำคัญคือไตวาย หัวใจและปอดล้มเหลว และเลือดออกทั่วร่างกาย

ทำไมห้ามซื้อยาปฏิชีวนะกินเอง

กรมควบคุมโรคย้ำในเอกสารทุกฉบับที่เราเปิดอ่านว่าห้ามซื้อยามากินเอง เพราะไข้หลังน้ำท่วมอาจเป็นได้หลายโรค เช่น ไข้เลือดออกหรือไข้ดิน ยาที่ซื้อเองอาจไม่ตรงโรคและทำให้ไปโรงพยาบาลช้า ซึ่งเป็นปัจจัยการเสียชีวิตที่กรมควบคุมโรครายงานซ้ำหลายปี อัตราป่วยตายที่รายงานทั่วโลกอยู่ระหว่างต่ำกว่าร้อยละ 5 ถึงร้อยละ 30 ตามแนวทางขององค์การอนามัยโลก ส่วนของไทยปี 2569 อยู่ที่ร้อยละ 1.37 ในช่วงต้นปีถึง 21 กรกฎาคม ตัวเลขเหล่านี้เป็นภาพรวมของประชากร ไม่ใช่การพยากรณ์ผลของผู้ป่วยรายใดรายหนึ่ง

ป้องกันโรคฉี่หนูช่วงน้ำท่วมอย่างไร และยาป้องกันกินเองได้ไหม?

วิธีป้องกันโรคฉี่หนูที่ได้ผลที่สุดคือไม่ให้ผิวและแผลสัมผัสน้ำหรือโคลนโดยตรง ข่าวแจกกรมควบคุมโรควันที่ 29 กันยายน 2569 แบ่งคำแนะนำเป็นสองช่วง

  • ระหว่างน้ำท่วม: เลี่ยงการเดินลุยน้ำหรือแช่น้ำโดยไม่จำเป็น ถ้าจำเป็นให้สวมรองเท้าบูต ปิดแผลด้วยพลาสเตอร์กันน้ำ ล้างมือ ล้างขา หรืออาบน้ำด้วยสบู่และน้ำสะอาดหลังขึ้นจากน้ำ เก็บอาหารและน้ำดื่มให้มิดชิด และจัดการขยะกับเศษอาหารไม่ให้เป็นอาหารของหนู
  • หลังน้ำลด: ขนย้ายของหรือทำความสะอาดบ้านโดยสวมรองเท้าบูตและถุงมือยาง เพื่อกันทั้งน้ำโคลนที่ปนเปื้อนเชื้อและของมีคมบาด

ถ้าไม่มีรองเท้าบูต เอกสารกองระบาดวิทยาปี 2567 แนะนำให้สวมถุงพลาสติกยาวหุ้มรองเท้าแล้วผูกเชือกอีกชั้น และกินอาหารที่ปรุงสุกใหม่ ถ้าโดนของมีคมบาดระหว่างล้างบ้าน แผลแบบนี้ยังเสี่ยงบาดทะยักด้วย ดูว่าควรฉีดวัคซีนหรือไม่ได้ที่ วัคซีนบาดทะยัก ฉีดเมื่อไหร่

ยาป้องกันโรคฉี่หนูใครควรได้

กรมควบคุมโรคระบุว่าการกินยาป้องกันโรคฉี่หนูต้องอยู่ภายใต้ดุลพินิจของแพทย์ แพทย์หรือเจ้าหน้าที่สาธารณสุขจะประเมินความเสี่ยงเป็นรายบุคคล และอาจพิจารณาในผู้ที่เสี่ยงสูง เช่น ผู้ที่ต้องแช่น้ำเป็นเวลานาน อาสาสมัครช่วยผู้ประสบภัยน้ำท่วม และผู้ที่ต้องเก็บขยะหรือซากสัตว์หลังน้ำท่วม กรมควบคุมโรคย้ำว่ายาไม่ได้ป้องกันการติดเชื้อได้ทั้งหมด ยาบางชนิดมีข้อควรระวังเรื่องการระคายเคืองหลอดอาหาร และมีข้อห้ามใช้ในหญิงตั้งครรภ์ หญิงให้นมบุตร เด็กอายุต่ำกว่า 8 ปี และผู้ที่มีประวัติแพ้ยา องค์การอนามัยโลกก็ระบุว่าแพทย์อาจพิจารณาให้ยาป้องกันในช่วงเสี่ยงสูง โดยชั่งน้ำหนักกับผลข้างเคียง

ยาป้องกันไม่ใช่ใบอนุญาตให้ลุยน้ำโดยไม่ป้องกัน คนที่ได้ยาแล้วยังต้องสวมบูต ปิดแผล และสังเกตอาการเหมือนเดิม สอบถามเพิ่มเติมได้ที่สายด่วนกรมควบคุมโรค 1422

ตัวเลขและคำแนะนำในบทความนี้มาจากแหล่งที่ระบุท้ายบทความ ณ วันตรวจสอบ 30 กันยายน 2569 สถิติปี 2569 เป็นตัวเลขสะสมที่เปลี่ยนทุกสัปดาห์ โปรดยืนยันกับกรมควบคุมโรค (1422) หรือปรึกษาแพทย์และเภสัชกร บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือคำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะราย

คำถามที่พบบ่อย

โรคฉี่หนูเกิดจากอะไร?

เกิดจากแบคทีเรียเลปโตสไปราที่อยู่ในปัสสาวะของสัตว์รังโรค เช่น หนู หมู วัว ควาย และสุนัข เชื้อปนอยู่ในน้ำขังหรือดินชื้นแฉะ แล้วเข้าสู่คนทางแผล เยื่อบุ หรือผิวที่แช่น้ำนาน

โรคฉี่หนูอาการเป็นยังไง?

ไข้สูงขึ้นทันที ปวดศีรษะมาก ปวดกล้ามเนื้อโดยเฉพาะที่น่อง โคนขา และหลัง หนาวสั่น ตาแดง บางรายคลื่นไส้ อาเจียน หรือท้องเสีย

ติดโรคฉี่หนูแล้วกี่วันถึงมีอาการ?

กรมควบคุมโรคระบุว่าส่วนใหญ่ 5 ถึง 14 วันหลังรับเชื้อ แต่นานได้ถึง 30 วัน และเร็วที่สุดราว 2 วัน

โรคฉี่หนูรักษาหายไหม?

รักษาหายได้ด้วยยาปฏิชีวนะที่แพทย์เลือกร่วมกับการรักษาตามอาการ ยิ่งเริ่มยาเร็วยิ่งลดความรุนแรงและโอกาสเสียชีวิต แต่ผู้ป่วยหนักบางรายต้องนอนโรงพยาบาลหรือฟอกไต

บทความที่น่าตื่นเต้นมากขึ้น  ทำคลิปด้วย AI ฟรี: เทียบ 9 เครื่องมือ โควตาแผนฟรี ลายน้ำ และกฎก่อนโพสต์

โรคฉี่หนูติดต่อจากคนสู่คนได้ไหม?

แนวทางขององค์การอนามัยโลกระบุว่าการติดต่อจากคนสู่คนเกิดขึ้นได้น้อยมาก การติดเชื้อเกือบทั้งหมดมาจากการสัมผัสปัสสาวะสัตว์หรือสิ่งแวดล้อมที่ปนเปื้อน

แช่น้ำนานแค่ไหนถึงเสี่ยงโรคฉี่หนู?

กรมควบคุมโรคระบุเมื่อวันที่ 29 กันยายน 2569 ว่าการแช่น้ำตั้งแต่ประมาณ 3 ชั่วโมงขึ้นไป หรือการมีบาดแผลและรอยถลอก จะเพิ่มโอกาสที่เชื้อเข้าสู่ร่างกาย

อาการโรคฉี่หนูแบบไหนอันตราย?

หอบเหนื่อย หายใจลำบาก ตัวเหลือง ตาเหลือง ปัสสาวะออกน้อย ไอหรืออาเจียนเป็นเลือด ถือว่าเข้าขั้นวิกฤต ต้องไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

ยาป้องกันโรคฉี่หนูซื้อกินเองได้ไหม?

ไม่ควร กรมควบคุมโรคระบุว่าต้องอยู่ภายใต้ดุลพินิจของแพทย์ ยาไม่ได้ป้องกันได้ทั้งหมด และยาบางชนิดห้ามใช้ในหญิงตั้งครรภ์ หญิงให้นมบุตร และเด็กอายุต่ำกว่า 8 ปี

ปี 2569 มีผู้ป่วยโรคฉี่หนูกี่ราย?

ตั้งแต่ 1 มกราคม ถึง 21 กรกฎาคม 2569 กรมควบคุมโรครายงานผู้ป่วยสะสม 2,190 ราย เสียชีวิต 30 ราย ตัวเลขนี้ยังเพิ่มขึ้นตามฤดูฝน

ไปหาหมอด้วยไข้หลังน้ำท่วมต้องบอกอะไรบ้าง?

บอกว่าเคยลุยน้ำ แช่น้ำ ย่ำโคลน หรือล้างบ้านหลังน้ำลดเมื่อไร และมีแผลที่เท้าหรือไม่ ประวัตินี้ช่วยให้แพทย์วินิจฉัยได้เร็ว

สิ่งที่ควรจำเรื่องโรคฉี่หนูก่อนลุยน้ำครั้งต่อไป

ถ้าต้องลุยน้ำ ให้สวมบูต ปิดแผลกันน้ำ และอย่าแช่น้ำนานเกินจำเป็น ขึ้นจากน้ำแล้วอาบน้ำด้วยสบู่ทันที แล้วจดวันที่ลุยน้ำไว้ เพราะ 30 วันหลังจากนั้นคือช่วงที่ต้องสังเกตตัวเอง ถ้ามีไข้ ปวดน่อง หรือตาแดง ให้ไปพบแพทย์พร้อมเล่าประวัตินี้ และถ้าหอบเหนื่อย ตัวเหลือง หรือปัสสาวะน้อย ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

แหล่งอ้างอิง

สารบัญ [hide]

บทความล่าสุด