วัคซีนไข้เลือดออกที่มีใช้ในไทยตอนนี้คือ Qdenga (TAK-003) ของบริษัททาเคดา ซึ่งสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) อนุมัติทะเบียนเมื่อ 8 พฤษภาคม 2566 เอกสารกำกับยาฉบับที่ อย. อนุมัติเมื่อ 11 ธันวาคม 2567 ระบุให้ใช้ในผู้ที่มีอายุตั้งแต่ 4 ปีขึ้นไป ฉีดเข้าใต้ผิวหนังครั้งละ 0.5 มิลลิลิตร 2 เข็ม ที่เดือน 0 และเดือน 3 และยังไม่มีการกำหนดว่าต้องฉีดเข็มกระตุ้น
ประเด็นสำคัญ
- ไทยมีวัคซีนไข้เลือดออกขึ้นทะเบียน 2 ชนิดในอดีต คือ Dengvaxia และ Qdenga แต่กระทรวงสาธารณสุขสิงคโปร์ตอบกระทู้สภาในเดือนกันยายน 2569 ว่าผู้ผลิต Dengvaxia ยุติวัคซีนแล้วเพราะความต้องการทั่วโลกต่ำ ไม่ใช่เพราะความปลอดภัย
- Qdenga ฉีด 2 เข็มห่างกัน 3 เดือน ตารางวัคซีนของสมาคมโรคติดเชื้อในเด็กแห่งประเทศไทย ฉบับ 3 กุมภาพันธ์ 2569 ระบุว่าไม่จำเป็นต้องตรวจภูมิคุ้มกันก่อนฉีด
- ข้อมูลการศึกษา DEN-301 ในเด็ก 4 ถึง 16 ปี จำนวน 20,099 คน พบว่าป้องกันไข้เลือดออกที่มีอาการได้ร้อยละ 80.2 ในปีแรก และเหลือร้อยละ 61.2 เมื่อติดตามถึง 4.5 ปีหลังเข็มที่สอง
- องค์การอนามัยโลกเขียนไว้ในเอกสารจุดยืนเดือนพฤษภาคม 2567 ว่า ถ้าจะใช้ในระดับโครงการของรัฐ ให้เน้นเด็ก 6 ถึง 16 ปีในพื้นที่ระบาดสูง ส่วนสมาคมแพทย์ไทยแนะนำในระดับรายบุคคลตั้งแต่อายุ 4 ปี
- เคยเป็นไข้เลือดออกแล้วก็ฉีดได้ คำแนะนำของสมาคมโรคติดเชื้อแห่งประเทศไทย ปี 2569 ให้รอหลังหายป่วยอย่างน้อย 6 เดือน
- ราคาค่ายาต่อเข็ม: โรงพยาบาลรามาธิบดี 1,803.50 บาท (ราคา ณ 1 มีนาคม 2569) และคลินิกเวชศาสตร์ท่องเที่ยว โรงพยาบาลเวชศาสตร์เขตร้อน 1,669 บาท (ปรับปรุง 19 กันยายน 2569) ยังไม่รวมค่าบริการ
วัคซีนไข้เลือดออกในไทยมีกี่ชนิด และตัวไหนยังฉีดได้ในปี 2569?
ถ้านับตามประวัติ ไทยมีวัคซีนไข้เลือดออกที่เคยใช้ 2 ชนิด คือ Dengvaxia (CYD-TDV) ของซาโนฟี่ และ Qdenga (TAK-003) ของทาเคดา แต่ถ้านับเฉพาะตัวที่ยังหาฉีดได้จริงในปี 2569 จะเหลือ Qdenga ตัวเดียว เอกสารที่เรายืนยันได้มีสามชิ้น และทั้งสามชี้ไปทางเดียวกัน
ชิ้นแรกคือตารางวัคซีนเด็กปี 2569 ของสมาคมโรคติดเชื้อในเด็กแห่งประเทศไทย ฉบับ 3 กุมภาพันธ์ 2569 ซึ่งพูดถึงเพียง Qdenga ชิ้นที่สองคือรายการราคาวัคซีนของคลินิกเวชศาสตร์ท่องเที่ยว โรงพยาบาลเวชศาสตร์เขตร้อน มหาวิทยาลัยมหิดล ฉบับ 19 กันยายน 2569 ที่มีวัคซีนไข้เลือดออกเพียง Qdenga ทั้งที่บทความของโรงพยาบาลเดียวกันเมื่อ 29 พฤศจิกายน 2566 ยังลงราคาไว้ทั้งสองชนิด ชิ้นที่สามคือคำตอบของกระทรวงสาธารณสุขสิงคโปร์ต่อกระทู้สภาสมัยประชุมเดือนกันยายน 2569 ที่ยืนยันว่าผู้ผลิตตัดสินใจยุติ Dengvaxia เพราะความต้องการทั่วโลกต่ำ และการยุตินี้ไม่ได้เกิดจากปัญหาความปลอดภัย
คำตอบของหน่วยคลังข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล เมื่อ 1 กรกฎาคม 2568 ยังเขียนว่าไทยมีวัคซีน 2 ชนิด แต่รายงานของไทยพีบีเอสเมื่อ 16 มิถุนายน 2568 ที่ถอดความจากงานวันไข้เลือดออกอาเซียนระบุว่า Dengvaxia ยุติการผลิตแล้ว เราถือข้อมูลที่ใหม่กว่าเป็นหลัก
Qdenga ขึ้นทะเบียนในไทยเมื่อไหร่ และข้อบ่งใช้เปลี่ยนอะไรไป
เอกสารกำกับยาที่เผยแพร่บนเว็บไซต์ข้อมูลยาใหม่ของ อย. ระบุเลขทะเบียน 2C 4/66 (NBC) ผู้รับอนุญาตคือบริษัท ทาเคดา (ประเทศไทย) จำกัด และวันที่อนุมัติทะเบียนคือ 8 พฤษภาคม 2566 ฉบับแรกเขียนข้อบ่งใช้ไว้ว่าสำหรับผู้มีอายุ 4 ถึง 60 ปี ต่อมาหน้ารายการเอกสารของ อย. แสดงเอกสารกำกับยาฉบับใหม่ที่อนุมัติเมื่อ 11 ธันวาคม 2567 ซึ่งเปลี่ยนเป็น “ตั้งแต่อายุ 4 ปีขึ้นไป” โดยไม่มีเพดานอายุ และระบุว่าไม่ต้องปรับขนาดยาในผู้อายุ 60 ปีขึ้นไป
จุดที่ต้องอ่านต่อคือ ฉบับใหม่ยังคงเขียนในหัวข้อคำเตือนว่า ไม่มีข้อมูลการใช้ในคนอายุเกิน 60 ปี และมีข้อมูลจำกัดในผู้ป่วยโรคเรื้อรัง แปลว่าคนสูงอายุฉีดได้ตามทะเบียน แต่ตัวเลขประสิทธิภาพทั้งหมดที่เห็นในบทความนี้ไม่ได้มาจากคนกลุ่มนี้ บทความอื่นที่เขียนว่า Qdenga ใช้ได้ “4 ถึง 60 ปี” จึงอ้างข้อบ่งใช้ฉบับแรก ไม่ใช่ฉบับปัจจุบัน
วัคซีนไข้เลือดออกใครฉีดได้ และใครไม่ควรฉีด?
ตามคำแนะนำของสมาคมแพทย์ไทยปี 2569 คนที่มีอายุตั้งแต่ 4 ปีขึ้นไปพิจารณาฉีดได้ ไม่ว่าจะเคยเป็นไข้เลือดออกมาก่อนหรือไม่ ฝั่งเด็กดูได้จากตารางของสมาคมโรคติดเชื้อในเด็กแห่งประเทศไทย ซึ่งจัดวัคซีนไข้เลือดออกไว้ในกลุ่ม “วัคซีนอื่น ๆ ที่อาจให้เสริมหรือทดแทน” ไม่ได้อยู่ในกลุ่มวัคซีนจำเป็นที่เด็กทุกคนต้องได้ ใครกำลังวางแผนวัคซีนของลูกช่วงอนุบาล ดูภาพรวมได้ที่ ตารางวัคซีนเด็ก 4 ขวบ
ฝั่งผู้ใหญ่ คำแนะนำการให้วัคซีนป้องกันโรคสำหรับผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ ปี พ.ศ. 2569 ของสมาคมโรคติดเชื้อแห่งประเทศไทย ให้ “พิจารณาให้” TAK-003 ในผู้ที่มีอายุตั้งแต่ 4 ปีขึ้นไป และในตารางสรุปจัดเป็นวัคซีนทางเลือกสำหรับทุกช่วงอายุผู้ใหญ่ โดยแนะนำให้คนที่เสี่ยงเป็นไข้เลือดออกรุนแรงได้รับก่อน ได้แก่ ผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น โรคหัวใจ เบาหวาน โรคปอดเรื้อรัง โรคไตเรื้อรัง โรคตับเรื้อรัง และโรคอ้วน อ่านวัคซีนผู้ใหญ่ตัวอื่นเทียบกันได้ที่ วัคซีนผู้ใหญ่ตามช่วงอายุ
เหตุผลที่กลุ่มนี้มาก่อนเห็นได้จากตัวเลขของกรมควบคุมโรค ข่าววันที่ 27 กรกฎาคม 2569 รายงานว่าตั้งแต่ 1 มกราคม ถึง 22 กรกฎาคม 2569 ไทยพบผู้ป่วยไข้เลือดออกสะสม 16,094 ราย เสียชีวิต 26 ราย อัตราป่วยตายร้อยละ 0.16 อัตราป่วยตายสูงสุดอยู่ในกลุ่มอายุ 60 ปีขึ้นไป และปัจจัยเสี่ยงเสียชีวิตคือภาวะอ้วน โรคประจำตัว และการรักษาล่าช้า
ใครห้ามฉีดวัคซีนไข้เลือดออก
เพราะ Qdenga เป็นวัคซีนเชื้อเป็นอ่อนฤทธิ์ เอกสารกำกับยาจึงห้ามใช้ในกลุ่มต่อไปนี้
- ผู้ที่แพ้ส่วนประกอบของวัคซีน หรือเคยแพ้วัคซีนเข็มก่อน
- ผู้ที่มีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง ทั้งแต่กำเนิดและภายหลัง รวมถึงคนที่ได้ยากดภูมิ เช่น เคมีบำบัด หรือสเตียรอยด์ขนาดสูงภายใน 4 สัปดาห์ก่อนฉีด
- ผู้ติดเชื้อเอชไอวีที่มีอาการ หรือไม่มีอาการแต่มีหลักฐานว่าภูมิคุ้มกันบกพร่อง
- หญิงตั้งครรภ์และหญิงให้นมบุตร ส่วนผู้หญิงที่อาจตั้งครรภ์ควรเลี่ยงการตั้งครรภ์อย่างน้อย 1 เดือนหลังฉีด
นอกจากข้อห้าม เอกสารกำกับยายังให้เลื่อนการฉีดถ้ากำลังมีไข้สูงเฉียบพลัน แต่หวัดเล็กน้อยไม่ใช่เหตุให้เลื่อน และคนที่เพิ่งได้อิมมูโนโกลบูลินหรือผลิตภัณฑ์เลือด ควรรออย่างน้อย 6 สัปดาห์ และถ้าเป็นไปได้ 3 เดือน การตัดสินว่าโรคหรือยาที่ใช้อยู่เข้าข่ายข้อห้ามหรือไม่ เป็นเรื่องที่แพทย์ประเมินเป็นรายคน
วัคซีนไข้เลือดออกฉีดกี่เข็ม ห่างกันเท่าไหร่ และแนวทางไทยกับ WHO ต่างกันตรงไหน?
ฉีด 2 เข็ม ห่างกัน 3 เดือน เข้าใต้ผิวหนังบริเวณต้นแขน ห้ามฉีดเข้ากล้ามเนื้อ เข้าชั้นผิวหนัง หรือเข้าหลอดเลือด องค์การอนามัยโลกเพิ่มว่าช่วงห่างขั้นต่ำคือ 3 เดือน ไม่ควรร่นให้สั้นลง และถ้าเข็มที่สองล่าช้าด้วยเหตุใดก็ตาม ไม่ต้องเริ่มนับหนึ่งใหม่ ให้ฉีดเข็มที่สองโดยเร็วที่สุดเท่าที่ทำได้
ความต่างที่คนมักสับสนอยู่ที่ช่วงอายุ องค์การอนามัยโลกแนะนำเด็ก 6 ถึง 16 ปี แต่เป็นคำแนะนำสำหรับโครงการวัคซีนของรัฐในพื้นที่ระบาดสูง ไม่ใช่ข้อห้ามรายบุคคล เอกสารฉบับ 3 พฤษภาคม 2567 ระบุว่าเด็กต่ำกว่า 6 ปีได้ประสิทธิภาพต่ำกว่าและส่วนใหญ่ยังไม่เคยติดเชื้อ ขณะที่สมาคมแพทย์ไทยเขียนคำแนะนำสำหรับการตัดสินใจรายคน จึงเริ่มที่ 4 ปีตามทะเบียนยา
ตารางด้านล่างเทียบคำแนะนำจาก 4 แหล่งตามฉบับที่ระบุในหัวตาราง
| ประเด็น | อย. (เอกสารกำกับยา) | สมาคมโรคติดเชื้อในเด็กฯ 2569 | สมาคมโรคติดเชื้อฯ ผู้ใหญ่ 2569 | WHO พฤษภาคม 2567 |
|---|---|---|---|---|
| ช่วงอายุ | ตั้งแต่ 4 ปีขึ้นไป ไม่มีข้อมูลในคนอายุเกิน 60 ปี | ตั้งแต่ 4 ปีขึ้นไป | ตั้งแต่ 4 ปีขึ้นไป เป็นวัคซีนทางเลือกทุกช่วงอายุผู้ใหญ่ | โครงการของรัฐ 6 ถึง 16 ปี ผู้มีโรคร่วมในพื้นที่ระบาดใช้เพดาน 6 ถึง 60 ปี |
| จำนวนเข็ม | 2 เข็ม ที่เดือน 0 และ 3 | 2 เข็ม ห่างกัน 3 เดือน | 2 โดส 0.5 มล. ที่ 0 และ 3 เดือน | 2 โดส ห่างกันอย่างน้อย 3 เดือน |
| ตรวจเลือดก่อนฉีด | ฉีดได้โดยไม่ระบุว่าต้องตรวจ | ไม่จำเป็นต้องตรวจภูมิคุ้มกันก่อน | ฉีดได้ทั้งผู้ที่เคยและไม่เคยติดเชื้อ | ไม่แนะนำการคัดกรองก่อนฉีดในพื้นที่ระบาดสูง |
| เข็มกระตุ้น | ยังไม่มีการกำหนดความจำเป็น | ไม่ได้ระบุ | ยังไม่มีคำแนะนำ | ไม่แนะนำ เพราะยังไม่มีข้อมูล |
| กลุ่มที่เน้น | ใช้ตามคำแนะนำทางการ | จัดเป็นวัคซีนเสริม ไม่ใช่วัคซีนจำเป็น | ผู้มีโรคประจำตัวที่เสี่ยงเป็นโรครุนแรง | พื้นที่ที่มีการระบาดสูง |
| ห้ามใช้ | ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร ภูมิคุ้มกันบกพร่อง | ไม่ได้ระบุในตาราง | ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร ภูมิคุ้มกันบกพร่องรุนแรง | ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร ภูมิคุ้มกันบกพร่อง |

เคยเป็นไข้เลือดออกแล้ว ฉีดวัคซีนไข้เลือดออกได้ไหม?
ได้ และเป็นกลุ่มที่ข้อมูลประสิทธิภาพดีกว่าด้วย ตารางของสมาคมโรคติดเชื้อในเด็กแห่งประเทศไทย ปี 2569 เขียนชัดว่า Qdenga ฉีดได้ทั้งผู้ที่เคยและไม่เคยเป็นไข้เลือดออก โดยไม่จำเป็นต้องตรวจภูมิคุ้มกันก่อน ส่วนคำแนะนำฝั่งผู้ใหญ่ของสมาคมโรคติดเชื้อแห่งประเทศไทย ปี 2569 เพิ่มเงื่อนไขเรื่องเวลาไว้ว่า ถ้าเพิ่งเป็นไข้เลือดออก แนะนำให้ฉีดหลังหายแล้วอย่างน้อย 6 เดือน
ตัวเลขจากเอกสารกำกับยาแยกผลตามสถานะก่อนฉีด ในช่วง 18 เดือนหลังเข็มที่สอง วัคซีนป้องกันไข้เลือดออกที่มีอาการได้ร้อยละ 76.1 ในคนที่เคยติดเชื้อ และร้อยละ 66.2 ในคนที่ไม่เคยติดเชื้อ ที่ 4.5 ปี เป็นร้อยละ 64.2 และ 53.5
เรื่องที่ควรรู้ก่อนตัดสินใจคือความต่างรายซีโรทัยป์ ในคนที่ไม่เคยติดเชื้อ เอกสารกำกับยาเขียนว่าแสดงผลป้องกันได้เฉพาะ DENV-1 และ DENV-2 ส่วน DENV-3 ไม่พบผลป้องกัน และ DENV-4 สรุปไม่ได้เพราะจำนวนผู้ป่วยน้อย องค์การอนามัยโลกจึงไม่แนะนำให้ใช้เชิงโครงการในพื้นที่ที่มีการระบาดต่ำถึงปานกลาง จนกว่าจะประเมินประเด็นนี้ได้ชัดกว่านี้ ความเห็นของเราคือ นี่ไม่ได้แปลว่าคนที่ไม่เคยเป็นห้ามฉีด แต่เป็นเหตุผลที่ควรคุยกับแพทย์ก่อน
เคยฉีด Dengvaxia มาแล้วต้องทำอย่างไร
คำแนะนำฝั่งผู้ใหญ่ปี 2569 ระบุว่า คนที่เคยได้ Dengvaxia มาแต่ไม่ครบ ยังไม่มีข้อมูลการฉีด TAK-003 ต่อเนื่องกัน และคนที่ได้ครบแล้วก็ยังไม่มีคำแนะนำให้ฉีด TAK-003 เพิ่ม ส่วนกระทรวงสาธารณสุขสิงคโปร์ระบุว่าคนที่ฉีดครบแล้วไม่ต้องติดตามเพิ่ม ควรนำสมุดบันทึกวัคซีนไปปรึกษาแพทย์
ฉีดวัคซีนไข้เลือดออกแล้ว ภูมิอยู่ได้กี่ปี?
ข้อมูลตอนนี้ยืนยันผลป้องกันได้ถึงราว 4.5 ปีหลังเข็มที่สอง และประสิทธิภาพลดลงตามเวลา หลังจากนั้นยังไม่มีข้อมูล
ตัวเลขทั้งหมดมาจากการศึกษา DEN-301 ระยะที่ 3 ในเด็กอายุ 4 ถึง 16 ปี จำนวน 20,099 คน ใน 8 ประเทศ รวมประเทศไทย ช่วง 30 วันถึง 12 เดือนหลังเข็มที่สอง วัคซีนป้องกันไข้เลือดออกที่ยืนยันด้วยห้องปฏิบัติการได้ร้อยละ 80.2 และช่วงถึง 18 เดือน ป้องกันการนอนโรงพยาบาลได้ร้อยละ 90.4 เมื่อวิเคราะห์เชิงสำรวจถึง 4.5 ปี ผลป้องกันไข้เลือดออกที่มีอาการลดเหลือร้อยละ 61.2 ป้องกันการนอนโรงพยาบาลร้อยละ 84.1 และป้องกันไข้เลือดออกชนิดมีเลือดออก (DHF) ร้อยละ 70.0 ส่วนระดับแอนติบอดียังสูงกว่าก่อนฉีดทั้ง 4 ซีโรทัยป์จนถึง 51 เดือนหลังเข็มแรก
สำหรับคนอายุ 17 ปีขึ้นไปยังไม่มีการศึกษาประสิทธิภาพโดยตรง ข้อมูลผู้ใหญ่ 18 ถึง 60 ปีมาจากการเทียบระดับภูมิคุ้มกันกับเด็ก เอกสารกำกับยาจึงเขียนว่าคาดว่าผู้ใหญ่จะได้รับการป้องกัน แต่ไม่รู้ขนาดประสิทธิภาพที่แท้จริง
ต้องฉีดเข็มกระตุ้นไหม
ณ วันที่ตรวจสอบยังไม่ต้อง ทั้งเอกสารกำกับยา คำแนะนำฝั่งผู้ใหญ่ปี 2569 และองค์การอนามัยโลก ระบุตรงกันว่ายังไม่มีคำแนะนำเรื่องเข็มกระตุ้น และยังมีการศึกษาอยู่
วัคซีนไข้เลือดออกราคาเท่าไหร่ และฉีดฟรีไหม?
ยังไม่ฟรีสำหรับประชาชนทั่วไป ต้องจ่ายเอง ในเอกสารที่เราเปิดดู วัคซีนไข้เลือดออกไม่อยู่ในรายการวัคซีนฟรีตามแผนสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรคของเด็กไทย ซึ่งคลินิกวัคซีนเด็ก โรงพยาบาลเวชศาสตร์เขตร้อน ระบุว่ามี คอตีบ ไอกรน บาดทะยัก ฮิบ ตับอักเสบบี โรต้า โปลิโอ หัด หัดเยอรมัน คางทูม และไข้สมองอักเสบเจอี ข่าวของกรมควบคุมโรควันที่ 27 กรกฎาคม 2569 ก็เรียกวัคซีนนี้ว่าเป็น “อีกทางเลือกหนึ่ง” ที่ผู้สนใจควรปรึกษาแพทย์ก่อน และให้สอบถามเพิ่มเติมที่สายด่วนกรมควบคุมโรค 1422 เราไม่พบประกาศทางการที่เปิดให้ฉีดฟรีทั่วประเทศ ถ้าได้ยินว่าพื้นที่ใดมีโครงการฉีดให้ ควรตรวจกับหน่วยบริการหรือหน่วยงานท้องถิ่นนั้นโดยตรง
ราคาในตารางด้านล่างนำมาเฉพาะจากเอกสารของโรงพยาบาลในสังกัดมหาวิทยาลัยที่ระบุวันที่ชัดเจน ทุกรายการเป็นราคาค่าวัคซีนต่อเข็ม
| หน่วยบริการ | ราคาค่าวัคซีนต่อเข็ม (บาท) | ค่ายา 2 เข็ม (บาท) | วันที่ของราคา | สิ่งที่ยังไม่รวม |
|---|---|---|---|---|
| หน่วยตรวจผู้ป่วยนอกพิเศษเด็ก โรงพยาบาลรามาธิบดี | 1,803.50 | 3,607 | ราคา ณ 1 มีนาคม 2569 ปรับปรุงเอกสาร 4 มีนาคม 2569 | ค่าบริการโรงพยาบาล ค่าบริการพยาบาล ค่าธรรมเนียมแพทย์ |
| คลินิกเวชศาสตร์ท่องเที่ยวและการเดินทาง โรงพยาบาลเวชศาสตร์เขตร้อน | 1,669 | 3,338 | ปรับปรุง 19 กันยายน 2569 | ค่าบริการทางการแพทย์ 100 บาท ค่าฉีด 20 บาท ค่าทำบัตรใหม่ 20 บาท |
| โรงพยาบาลเวชศาสตร์เขตร้อน (บทความเดิม) | 1,639 | 3,278 | 29 พฤศจิกายน 2566 เป็นราคาเก่า | ค่าบริการ |
ค่ายาครบ 2 เข็มในโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยช่วงปี 2569 จึงราว 3,300 ถึง 3,600 บาทก่อนรวมค่าบริการ แต่ละแห่งนับรวมคนละอย่าง ก่อนนัดควรถามยอดที่ต้องจ่ายจริงต่อครั้ง และทั้งสองแห่งเขียนไว้ว่าราคาอาจเปลี่ยนได้โดยไม่แจ้งล่วงหน้า
หลังฉีดวัคซีนไข้เลือดออกมีอาการข้างเคียงอะไร และอาการไหนต้องรีบไปโรงพยาบาล?
อาการที่พบบ่อยในการศึกษาทางคลินิกในคนอายุ 4 ถึง 60 ปี ได้แก่ ปวดตรงที่ฉีดร้อยละ 50 ปวดศีรษะร้อยละ 35 ปวดกล้ามเนื้อร้อยละ 31 ผิวแดงตรงที่ฉีดร้อยละ 27 รู้สึกไม่สบายตัวร้อยละ 24 อ่อนเพลียร้อยละ 20 และมีไข้ร้อยละ 11 อาการเหล่านี้มักเกิดภายใน 2 วันหลังฉีด ส่วนใหญ่เป็นระดับน้อยถึงปานกลาง อยู่ราว 1 ถึง 3 วัน และพบน้อยลงหลังเข็มที่สอง
อีกเรื่องที่คนไม่ค่อยรู้คือไวรัสในวัคซีนอาจตรวจพบในเลือดได้ชั่วคราว การศึกษา DEN-205 พบภาวะนี้ในผู้ที่ไม่เคยติดเชื้อร้อยละ 49 และในผู้ที่เคยติดเชื้อร้อยละ 16 มักเริ่มในสัปดาห์ที่สองหลังเข็มแรก เฉลี่ยราว 4 วัน และเอกสารกำกับยาเตือนว่าชุดตรวจไข้เลือดออกอาจให้ผลบวกในช่วงนี้โดยแยกไม่ได้ว่าเป็นไวรัสจากวัคซีนหรือจากธรรมชาติ ถ้ามีไข้ช่วงนี้จึงควรบอกแพทย์ด้วยว่าเพิ่งฉีดวัคซีน
เรื่องการแพ้รุนแรง
เอกสารกำกับยาฉบับปัจจุบันเพิ่มข้อความว่ามีรายงานการแพ้รุนแรงแบบแอนาฟิแล็กซิสหลังวัคซีนออกสู่ตลาด องค์การอนามัยโลกจึงแนะนำให้ฉีดในสถานที่ที่รักษาภาวะนี้ได้และสังเกตอาการอย่างน้อย 15 นาที ส่วนคลินิกเวชศาสตร์ท่องเที่ยวของโรงพยาบาลเวชศาสตร์เขตร้อนให้ผู้รับวัคซีนรอดูอาการอย่างน้อย 30 นาที
ถ้าหลังฉีดมีหายใจลำบาก หน้าหรือปากบวม ผื่นลมพิษขึ้นทั้งตัว หรือเป็นลม ให้โทร 1669 ทันที และถ้ามีไข้สูงหลายวัน ปวดท้องมาก อาเจียนบ่อย มีเลือดออกตามไรฟันหรือจุดเลือดออกตามผิวหนัง หรือซึมลง ให้ไปโรงพยาบาลโดยไม่ต้องรอว่าเป็นผลจากวัคซีนหรือไม่ เพราะวัคซีนไม่ได้ป้องกันได้ทุกราย สัญญาณอันตรายของไข้เลือดออกและระยะวิกฤตที่เริ่มตอนไข้ลด อ่านต่อได้ที่ ไข้เลือดออกอาการกี่วัน และระยะวิกฤต
วัคซีนไม่ได้แทนการป้องกันยุงกัด หลังฉีดยังต้องทายากันยุงและกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลายเหมือนเดิม และเมื่อมีไข้ กรมควบคุมโรคย้ำให้เลี่ยงยาต้านอักเสบกลุ่ม NSAIDs เช่น แอสไพริน และไอบูโพรเฟน
ตัวเลข ช่วงอายุ และราคาในบทความนี้มาจากเอกสารที่อ้างอิงท้ายบทความ ณ วันตรวจสอบ 30 กันยายน 2569 ตัวเลขประสิทธิภาพมาจากการศึกษาในเด็ก 4 ถึง 16 ปี ข้อบ่งใช้และราคาปรับได้ทุกปี โปรดยืนยันกับแพทย์ เภสัชกร หน่วยบริการ หรือสายด่วนกรมควบคุมโรค 1422 บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล
คำถามที่พบบ่อย
วัคซีนไข้เลือดออกมีกี่ชนิด?
เคยมี 2 ชนิดในไทย คือ Dengvaxia และ Qdenga แต่ผู้ผลิต Dengvaxia ยุติวัคซีนแล้ว ตัวที่ยังใช้ได้ในปี 2569 คือ Qdenga (TAK-003)
วัคซีนไข้เลือดออกฉีดกี่เข็ม?
Qdenga ฉีด 2 เข็ม ที่เดือน 0 และเดือน 3 เข้าใต้ผิวหนังต้นแขน ถ้าเข็มที่สองช้ากว่ากำหนด องค์การอนามัยโลกระบุว่าไม่ต้องเริ่มใหม่ ให้ฉีดเข็มที่สองโดยเร็ว
วัคซีนไข้เลือดออกฉีดได้ตั้งแต่อายุเท่าไหร่?
ตั้งแต่ 4 ปีขึ้นไปตามเอกสารกำกับยาที่ อย. อนุมัติเมื่อ 11 ธันวาคม 2567 แต่เอกสารฉบับเดียวกันระบุว่ายังไม่มีข้อมูลการใช้ในคนอายุเกิน 60 ปี
ต้องตรวจเลือดก่อนฉีดวัคซีนไข้เลือดออกไหม?
ไม่จำเป็นสำหรับ Qdenga ตารางของสมาคมโรคติดเชื้อในเด็กแห่งประเทศไทย ปี 2569 ระบุว่าฉีดได้โดยไม่ต้องตรวจภูมิคุ้มกันก่อน การตรวจก่อนฉีดเป็นเงื่อนไขของ Dengvaxia
เพิ่งหายจากไข้เลือดออก ต้องรอนานแค่ไหนจึงฉีดได้?
คำแนะนำของสมาคมโรคติดเชื้อแห่งประเทศไทย ปี 2569 ให้ฉีดหลังหายป่วยแล้วอย่างน้อย 6 เดือน
วัคซีนไข้เลือดออกภูมิอยู่ได้กี่ปี?
ข้อมูลติดตามยาวที่สุดคือ 4.5 ปีหลังเข็มที่สอง ช่วงนั้นยังป้องกันไข้เลือดออกที่มีอาการได้ร้อยละ 61.2 และป้องกันการนอนโรงพยาบาลร้อยละ 84.1 ในเด็ก 4 ถึง 16 ปี
วัคซีนไข้เลือดออกราคาเท่าไหร่?
ราคาค่ายาต่อเข็มที่โรงพยาบาลรามาธิบดีคือ 1,803.50 บาท (ราคา ณ 1 มีนาคม 2569) และที่คลินิกเวชศาสตร์ท่องเที่ยว โรงพยาบาลเวชศาสตร์เขตร้อน คือ 1,669 บาท (ปรับปรุง 19 กันยายน 2569) ยังไม่รวมค่าบริการ
วัคซีนไข้เลือดออกฉีดฟรีไหม?
ยังไม่ฟรีสำหรับประชาชนทั่วไป วัคซีนนี้ไม่อยู่ในกลุ่มวัคซีนจำเป็นของเด็กไทย และเราไม่พบประกาศทางการเรื่องฉีดฟรีทั่วประเทศ สอบถามได้ที่สายด่วนกรมควบคุมโรค 1422
คนท้องหรือแม่ให้นมลูกฉีดได้ไหม?
ไม่ได้ เอกสารกำกับยาห้ามใช้ในหญิงตั้งครรภ์และหญิงให้นมบุตร และแนะนำให้เลี่ยงการตั้งครรภ์อย่างน้อย 1 เดือนหลังฉีด
ฉีดวัคซีนแล้วยังเป็นไข้เลือดออกได้ไหม?
ได้ วัคซีนลดโอกาสป่วยและนอนโรงพยาบาลแต่ไม่ได้ป้องกันทุกราย จึงยังต้องป้องกันยุงกัด และถ้ามีสัญญาณอันตรายให้ไปโรงพยาบาลทันที
ก่อนนัดฉีดวัคซีนไข้เลือดออก ควรเตรียมข้อมูลอะไรไปคุยกับแพทย์
เตรียมไปสามเรื่อง คือประวัติไข้เลือดออกและวันที่หายป่วย รายการโรคประจำตัวกับยาที่ใช้อยู่รวมถึงแผนตั้งครรภ์ และสมุดบันทึกวัคซีน เผื่อเคยได้ Dengvaxia มาก่อน แล้วนัดเข็มที่สองล่วงหน้า 3 เดือนตั้งแต่วันฉีดเข็มแรก
ถ้าอายุเกิน 60 ปี หรือมีโรคเรื้อรังหลายโรค ให้ถามแพทย์ตรง ๆ ว่าประโยชน์คุ้มกับข้อมูลที่ยังจำกัดหรือไม่
แหล่งอ้างอิง
- สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา: เอกสารกำกับยา Qdenga ฉบับภาษาอังกฤษ (อนุมัติ 11 ธันวาคม 2567)
- สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา: หน้ารายการเอกสารกำกับยา แสดง spc-en_Qdenga.pdf อนุมัติ 11/12/2024
- สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา: เอกสารกำกับยา Qdenga ฉบับแรก ข้อบ่งใช้ 4 ถึง 60 ปี
- สมาคมโรคติดเชื้อในเด็กแห่งประเทศไทย: ตารางการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรคในเด็กและวัยรุ่นไทย 2569 (ฉบับ 3 กุมภาพันธ์ 2569)
- สมาคมโรคติดเชื้อแห่งประเทศไทย: คำแนะนำการให้วัคซีนป้องกันโรคสำหรับผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ ปี พ.ศ. 2569
- สมาคมโรคติดเชื้อแห่งประเทศไทย: ตารางคำแนะนำการให้วัคซีนสำหรับผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ พ.ศ. 2569
- World Health Organization: WHO position paper on dengue vaccines, May 2024 (WER No 18, 2024)
- กรมควบคุมโรค: สถานการณ์โรคไข้เลือดออกยังต้องเฝ้าระวัง (27 กรกฎาคม 2569)
- โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล: วัคซีนทางเลือกสำหรับเด็ก หน่วยตรวจผู้ป่วยนอกพิเศษเด็ก (ราคา ณ 1 มีนาคม 2569)
- คลินิกเวชศาสตร์ท่องเที่ยวและการเดินทาง โรงพยาบาลเวชศาสตร์เขตร้อน: รายการและราคาวัคซีน (ปรับปรุง 19 กันยายน 2569)
- โรงพยาบาลเวชศาสตร์เขตร้อน มหาวิทยาลัยมหิดล: ไข้เลือดออก และวัคซีนป้องกันไข้เลือดออกในปัจจุบัน (29 พฤศจิกายน 2566)
- โรงพยาบาลเวชศาสตร์เขตร้อน มหาวิทยาลัยมหิดล: คลินิกวัคซีนเด็กและวัยรุ่น
- Ministry of Health Singapore: Discontinuation of Dengvaxia and ongoing monitoring of dengue vaccines (กันยายน 2569)
- Thai PBS Sci & Tech: อัปเดต 3 วัคซีนไข้เลือดออก ความหวังลดการเสียชีวิตของผู้ป่วย (16 มิถุนายน 2568)
- หน่วยคลังข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล: วัคซีนไข้เลือดออกจำเป็นมากไหม ฉีดแล้วมั่นใจได้แค่ไหน (1 กรกฎาคม 2568)


