บทความแนะนำวัคซีน IPD คืออะไร 2569: PCV กับ PPSV23 ฉีดกี่เข็ม ฟรีไหม ราคาเท่าไหร่

วัคซีน IPD คืออะไร 2569: PCV กับ PPSV23 ฉีดกี่เข็ม ฟรีไหม ราคาเท่าไหร่

ต้องอ่าน

สรุปสั้น ๆ: วัคซีน IPD คือชื่อเรียกทั่วไปของวัคซีนป้องกันเชื้อนิวโมคอคคัส (Streptococcus pneumoniae) ซึ่งคนไทยเรียกอีกชื่อว่าวัคซีนปอดอักเสบ มี 2 กลุ่มคือชนิดคอนจูเกต (PCV) กับชนิดพอลิแซ็กคาไรด์ (PPSV23) ปี 2569 เด็กไทยได้สิทธิฉีด PCV โดยไม่เสียค่าวัคซีน 3 ครั้งที่อายุ 2, 4 และ 12 เดือน ส่วนประกาศสิทธิปี 2569 ยังไม่รวมผู้ใหญ่ ผู้ที่อายุ 65 ปีขึ้นไปและผู้มีโรคประจำตัวควรปรึกษาแพทย์ตามคำแนะนำฉบับปี 2569

วัคซีน IPD คือวัคซีนที่ป้องกันโรคติดเชื้อนิวโมคอคคัสชนิดรุนแรงหรือชนิดรุกราน (Invasive Pneumococcal Disease) เช่น การติดเชื้อในกระแสเลือด เยื่อหุ้มสมองอักเสบ และปอดอักเสบรุนแรง โดยป้องกันได้เฉพาะสายพันธุ์ที่อยู่ในวัคซีน ประกาศคณะกรรมการหลักประกันสุขภาพแห่งชาติที่ลงราชกิจจานุเบกษาเมื่อ 30 เมษายน 2569 ทำให้วัคซีนชนิด PCV เป็นสิทธิของเด็กไทย และประกาศฉบับที่ 11 กำหนดให้เป็นสิทธิต่อเนื่องตั้งแต่ 1 ตุลาคม 2569

ประเด็นสำคัญ

  • วัคซีน IPD กับวัคซีนปอดอักเสบที่โรงพยาบาลเรียกกันคือวัคซีนกลุ่มเดียวกัน แต่ป้องกันปอดอักเสบได้เฉพาะที่เกิดจากเชื้อนิวโมคอคคัสสายพันธุ์ในวัคซีน ไม่ใช่ปอดอักเสบทุกสาเหตุ
  • ชนิดคอนจูเกต (PCV) กระตุ้นภูมิได้สูงและอยู่นานกว่า ส่วน PPSV23 ใช้ไม่ได้ผลดีในเด็กอายุต่ำกว่า 2 ปี
  • สิทธิปี 2569 ให้ PCV แก่เด็ก 3 ครั้งที่อายุ 2, 4 และ 12 เดือน นับย้อนหลังตั้งแต่ 2 มีนาคม 2569 และเป็นสิทธิต่อเนื่องตั้งแต่ 1 ตุลาคม 2569
  • คำแนะนำของสมาคมโรคติดเชื้อแห่งประเทศไทยปี 2569 แนะนำวัคซีนนี้ในผู้ที่อายุ 65 ปีขึ้นไป และผู้อายุ 18 ถึง 64 ปีที่มีโรคประจำตัว ส่วนอายุ 50 ถึง 64 ปีที่แข็งแรงให้พิจารณาเป็นราย ๆ
  • ราคาค่ายาที่โรงพยาบาลรามาธิบดี ณ 1 มีนาคม 2569 อยู่ระหว่าง 1,381.25 ถึง 2,786 บาทต่อเข็ม ยังไม่รวมค่าบริการ
  • เด็กที่มีไข้สูงร่วมกับซึม คอแข็ง ชัก หรือหายใจหอบ ต้องไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ไม่ว่าจะฉีดวัคซีนแล้วหรือยัง

วัคซีน IPD คืออะไร และป้องกันโรคอะไรได้บ้าง?

วัคซีน IPD คือวัคซีนที่สร้างภูมิคุ้มกันต่อเชื้อแบคทีเรีย Streptococcus pneumoniae หรือเชื้อนิวโมคอคคัส ชื่อ IPD มาจากโรคที่วัคซีนตั้งใจป้องกันมากที่สุด คือโรคติดเชื้อนิวโมคอคคัสชนิดรุกราน ส่วนชื่อทางการของตัววัคซีนคือวัคซีนนิวโมคอคคัส ซึ่งมีตัวย่อ PCV และ PPSV ตามชนิด

นิยาม: โรคติดเชื้อนิวโมคอคคัสชนิดรุกราน (Invasive Pneumococcal Disease หรือ IPD) คือภาวะที่เชื้อนิวโมคอคคัสผ่านเยื่อบุเข้าไปในส่วนของร่างกายที่ปกติไม่มีเชื้อ เช่น กระแสเลือดและเยื่อหุ้มสมอง ทำให้เกิดการติดเชื้อในกระแสเลือด เยื่อหุ้มสมองอักเสบ และปอดอักเสบรุนแรงร่วมกับติดเชื้อในเลือด ต่างจากชนิดไม่รุกรานที่เชื้อก่อโรคเฉพาะบริเวณเยื่อบุ เช่น หูชั้นกลางอักเสบและไซนัสอักเสบ

ผู้อำนวยการสถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติมหาราชินี กรมการแพทย์ อธิบายเมื่อ 4 มีนาคม 2569 ว่าเชื้อนี้อาศัยอยู่ในโพรงจมูกและลำคอของคนทั่วไปโดยไม่แสดงอาการ เด็กเล็กเป็นพาหะมาก และแพร่ผ่านละอองจากการไอและจาม คล้ายไวรัสไข้หวัดใหญ่ แนวทางของกรมควบคุมโรคฉบับปีงบประมาณ 2566 เสริมว่าเชื้อนี้มีราว 90 ซีโรทัยป์ และมักพบโรคในฤดูฝนกับฤดูหนาว

ความรุนแรงเห็นได้จากตัวเลขในประเทศ สถิติย้อนหลัง 3 ปีของสถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติมหาราชินีที่กรมการแพทย์เปิดเผยเมื่อ 4 มีนาคม 2569 พบผู้ป่วย 101 คน ในจำนวนนี้ร้อยละ 36 มีอาการรุนแรงและเกิดโรคแทรกซ้อน การศึกษาในจังหวัดสระแก้วและนครพนมช่วงปี 2548 ถึง 2553 ที่กรมควบคุมโรคอ้างไว้ พบผู้ติดเชื้อยืนยัน 196 ราย เสียชีวิตร้อยละ 23 และพบโรคสูงสุดในทารกอายุต่ำกว่า 1 ปี ที่ 33.8 ต่อแสนคนต่อปี

วัคซีนปอดอักเสบกับวัคซีน IPD คือตัวเดียวกันไหม

ในทางปฏิบัติคือตัวเดียวกัน เอกสารราคาวัคซีนทางเลือกของโรงพยาบาลรามาธิบดีใช้ชื่อรายการว่า “วัคซีนป้องกันปอดอักเสบติดเชื้อรุนแรง ไอพีดี” แล้วแยกยี่ห้อ PCV ไว้ใต้ชื่อนั้น แต่ต้องเข้าใจให้ตรงว่าวัคซีนนี้ไม่ได้กันปอดอักเสบทุกชนิด องค์การอนามัยโลกระบุว่าปอดอักเสบเกิดได้จากไวรัส แบคทีเรีย และเชื้อรา นิวโมคอคคัสเป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของปอดอักเสบจากแบคทีเรียในเด็ก ส่วนไวรัสที่พบบ่อยที่สุดคือ RSV ซึ่งมีวัคซีนแยกต่างหาก อ่านได้ที่ วัคซีน RSV

แนวทางของกรมควบคุมโรคจึงเขียนไว้ชัดว่า PCV ป้องกันได้เฉพาะซีโรทัยป์ที่เป็นส่วนประกอบในวัคซีน และไม่ป้องกันเชื้ออื่นที่ทำให้เกิดปอดบวมหรือหูชั้นกลางอักเสบ เจ้าหน้าที่ต้องอธิบายผู้ปกครองว่าเด็กที่ฉีดครบแล้วยังมีโอกาสป่วยได้

วัคซีน IPD ชนิด PCV กับ PPSV23 ต่างกันอย่างไร?

ต่างกันที่วิธีกระตุ้นภูมิ PCV นำสารพอลิแซ็กคาไรด์จากผิวเชื้อไปเชื่อมกับโปรตีน ร่างกายจึงสร้างเซลล์ความจำ (memory B cell) ได้ ใช้ได้ตั้งแต่อายุ 6 สัปดาห์ และลดการเป็นพาหะในคอหอย ส่วน PPSV ใช้สารพอลิแซ็กคาไรด์อย่างเดียว กระตุ้นภูมิได้ไม่ดีในเด็กอายุต่ำกว่า 2 ปี ไม่สร้างความจำทางภูมิคุ้มกันในทุกอายุ และฉีดซ้ำก็ไม่ได้ผลแบบกระตุ้นภูมิให้สูงขึ้น กรมควบคุมโรคระบุว่า PPSV ใช้เฉพาะกลุ่มเสี่ยงที่อายุ 2 ปีขึ้นไป

ตัวเลขหลังชื่อวัคซีนคือจำนวนซีโรทัยป์ที่บรรจุ สิ่งที่ต้องดูคือสายพันธุ์ในวัคซีนตรงกับสายพันธุ์ที่ก่อโรคในไทยมากแค่ไหน ตารางด้านล่างรวบรวมจากแนวทางของกรมควบคุมโรคปีงบประมาณ 2566 และคำแนะนำของสมาคมโรคติดเชื้อแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2569

ชนิดวัคซีนจำนวนสายพันธุ์จุดต่างสำคัญสัดส่วนสายพันธุ์ก่อโรคในไทยที่ตรงกับวัคซีนสถานะในไทย
PCV10 (คอนจูเกต)101, 4, 5, 6B, 7F, 9V, 14, 18C, 19F และ 23Fร้อยละ 74 ของซีโรทัยป์ในเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี (การศึกษาปี 2548 ถึง 2553)ใช้ในโครงการนำร่องมหาสารคาม ปี 2564 ถึง 2566
PCV13 (คอนจูเกต)13เพิ่ม 3, 6A และ 19A จาก PCV10เด็กต่ำกว่า 5 ปี ร้อยละ 92 (ปี 2548 ถึง 2553) ผู้ใหญ่ที่เป็น IPD อย่างน้อยร้อยละ 79 (ข้อมูลในคำแนะนำปี 2569)มีใช้ ผู้ใหญ่เลือกแทน PCV15 ได้
PCV15 (คอนจูเกต)15เพิ่ม 22F และ 33F จาก PCV13ผู้ใหญ่ที่เป็น IPD อย่างน้อยร้อยละ 81มีใช้ ใช้คู่กับ PPSV23 ในผู้ใหญ่
PCV20 (คอนจูเกต)20เพิ่ม 8, 10A, 11A, 12F และ 15B จาก PCV15ผู้ใหญ่ที่เป็น IPD อย่างน้อยร้อยละ 94มีใช้ ผู้ใหญ่ฉีด 1 โดสเป็นทางเลือกแบบที่ 1
PCV21 (คอนจูเกต)21มีสายพันธุ์ใหม่ เช่น 15A, 16F, 23A และ 35B แต่ไม่มี 1, 4, 5, 6B, 14 และ 19F ที่อยู่ใน PCV13ผู้ใหญ่ที่เป็น IPD อย่างน้อยร้อยละ 56ยังไม่มีจำหน่ายและยังไม่มีคำแนะนำในไทย (ปี 2569)
PPSV23 (พอลิแซ็กคาไรด์)23ไม่สร้างความจำทางภูมิคุ้มกัน ใช้ไม่ได้ผลดีในเด็กต่ำกว่า 2 ปีร้อยละ 82 ทั้งเด็กและผู้ใหญ่ในไทยใช้ในผู้ใหญ่และกลุ่มเสี่ยงอายุ 2 ปีขึ้นไป
บทความที่น่าตื่นเต้นมากขึ้น  โพรงกระดูกสันหลังตีบ อาการเดินแล้วขาชา วิธีรักษาไม่ผ่าตัด และเมื่อไรควรผ่า

ตัวเลขของเด็กมาจากการศึกษาเก่าที่กรมควบคุมโรคอ้างไว้ ส่วนของผู้ใหญ่มาจากเล่มคำแนะนำปี 2569 จึงไม่ควรเทียบข้ามแถวแบบตรง ๆ

อินโฟกราฟิกสรุป วัคซีน IPD คืออะไร 2569: PCV กับ PPSV23 ฉีดกี่เข็ม ฟรีไหม ราคาเท่าไหร่
สรุปเป็นภาพ: วัคซีน IPD คืออะไร 2569: PCV กับ PPSV23 ฉีดกี่เข็ม ฟรีไหม ราคาเท่าไหร่

เด็กต้องฉีดวัคซีน IPD กี่เข็ม และฉีดตอนอายุเท่าไหร่?

ตามสิทธิของรัฐปี 2569 คือ 3 ครั้ง ที่อายุ 2 เดือน 4 เดือน และ 12 เดือน ตารางแนบท้ายประกาศคณะกรรมการหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ฉบับที่ 11 เขียนกลุ่มเป้าหมายไว้ว่าเด็กอายุ 2 เดือนถึง 12 เดือน ความถี่ 3 ครั้ง รูปแบบนี้เรียกว่า 2+1 ซึ่งเลขาธิการ สปสช. ระบุว่าคณะอนุกรรมการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรคเป็นผู้แนะนำ

ตารางของสมาคมโรคติดเชื้อในเด็กแห่งประเทศไทย ฉบับวันที่ 3 กุมภาพันธ์ 2569 ซึ่งออกก่อนประกาศสิทธิ ยังจัด PCV ไว้ในหมวดวัคซีนที่อาจให้เสริมหรือทดแทน และแสดงช่วงอายุไว้ที่ 2 เดือน 4 เดือน 6 เดือน (ใส่วงเล็บไว้) และ 12 ถึง 15 เดือน โรงพยาบาลรามาธิบดีก็เรียงวัคซีนทางเลือกไว้ 4 เข็มที่อายุ 2, 4, 6 และ 15 เดือน ข้อสรุปของเราคือ ถ้าลูกรับวัคซีนตามสิทธิที่หน่วยบริการของรัฐ ให้ยึดนัด 3 ครั้งตามประกาศ ถ้าจะซื้อวัคซีนเองหรือเคยเริ่มฉีดยี่ห้ออื่นไปแล้ว ให้กุมารแพทย์เป็นผู้กำหนดจำนวนเข็มที่เหลือ

เด็กที่มาช้ากว่านัด จำนวนเข็มขึ้นกับอายุตอนเริ่มฉีดและชนิดวัคซีน ให้แพทย์ดูจากสมุดบันทึกสุขภาพ ภาพรวมวัคซีนเด็กตามวัยอ่านได้ที่ ตารางวัคซีนเด็ก 2569

วัคซีน IPD ฉีดฟรีไหม และเข้าแผนงานของรัฐตั้งแต่เมื่อไหร่?

ฟรีสำหรับเด็กไทยตามกลุ่มอายุที่ประกาศกำหนด ประกาศปี 2569 ทั้งสองฉบับเขียนกลุ่มเป้าหมายไว้เฉพาะเด็กเล็ก และเราไม่พบประกาศสิทธิวัคซีนนี้สำหรับผู้ใหญ่ทั่วไป แนวทางของกรมควบคุมโรคระบุว่าในปี 2560 คณะอนุกรรมการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรคจัดให้ PCV สำหรับเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปีเป็นวัคซีนใหม่ที่ควรนำเข้าแผนงานโดยเร็ว จากนั้นกรมควบคุมโรคทำโครงการนำร่องที่จังหวัดมหาสารคามในปี 2564

ช่วงนำร่องที่มหาสารคาม ปี 2564 ถึง 2566

โครงการนำร่องเริ่มให้บริการในเดือนกันยายน 2564 กับเด็กที่เกิดตั้งแต่เดือนกรกฎาคม 2564 เป็นต้นไป ใช้ PCV10 ตามตาราง 2 เดือน 4 เดือน และ 12 เดือน รายงานผลของกรมควบคุมโรคระบุว่าให้บริการได้ทั้ง 13 อำเภอ ข้อมูล ณ 31 มีนาคม 2565 มีเด็กได้เข็มที่ 1 จำนวน 1,376 ราย และเข็มที่ 2 จำนวน 811 ราย สัดส่วนเด็กที่ได้วัคซีนครบยังต่ำกว่าเป้าหมายร้อยละ 90 ที่ตั้งไว้

จากมตินำร่องสู่สิทธิทั่วประเทศในปี 2569

  1. 2 กุมภาพันธ์ 2569: Thai PBS รายงานว่าบอร์ด สปสช. มีมติให้เริ่มแบบนำร่องในพื้นที่อัตราป่วยสูง กุมารแพทย์ขอให้ทบทวนเป็นสิทธิของเด็กทุกคน
  2. 2 มีนาคม 2569: การประชุมครั้งที่ 3/2569 มีมติให้ฉีดทั่วประเทศ ข่าว Thai PBS วันเดียวกันระบุว่าต่อรองราคาได้ต่ำกว่า 200 บาทต่อเข็ม และวัคซีนต้องป้องกันได้อย่างน้อย 10 สายพันธุ์
  3. 30 เมษายน 2569: ราชกิจจานุเบกษาเผยแพร่ประกาศกรณีบริการวัคซีน PCV พ.ศ. 2569 ลงนาม 17 เมษายน 2569 มีผลวันถัดจากวันประกาศ ข้อ 4 ให้ถือว่าการฉีดตั้งแต่ 2 มีนาคม 2569 เป็นบริการตามประกาศนี้ด้วย
  4. 20 กรกฎาคม 2569: ราชกิจจานุเบกษาเผยแพร่ประกาศประเภทและขอบเขตของบริการสาธารณสุข (ฉบับที่ 11) พ.ศ. 2569 ลงนาม 24 มิถุนายน 2569 เพิ่ม PCV เป็นลำดับที่ 28 ในกลุ่มเด็กเล็กอายุ 0 ถึง 5 ปี มีผลตั้งแต่ 1 ตุลาคม 2569 ซึ่งตรงกับวันเริ่มปีงบประมาณ 2570
  5. 24 กันยายน 2569: The Coverage รายงานว่าคณะกรรมการพัฒนาระบบยาแห่งชาติเห็นชอบเพิ่ม PCV ในบัญชียาหลักแห่งชาติ สำหรับเด็กเล็กประมาณ 400,000 ราย

เรื่องวันเริ่มฉีดจริงต้องอ่านอย่างระวัง The Active รายงานเมื่อ 7 พฤษภาคม 2569 ว่าคาดเริ่มฉีดได้ราวเดือนกรกฎาคม และ THE STANDARD รายงานเมื่อ 12 พฤษภาคม 2569 ว่า สปสช. อยู่ระหว่างจัดหาวัคซีน โดยตั้งเป้าเปิดบริการพร้อมกันทั่วประเทศภายในช่วงปลายปี 2569 ณ วันที่เราตรวจสอบ เราไม่พบประกาศทางการที่ยืนยันวันเริ่มฉีดของแต่ละพื้นที่ ผู้ปกครองควรถามหน่วยบริการที่ลูกฉีดวัคซีนประจำ หรือโทรสายด่วน สปสช. 1330

ผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ 65 ปีขึ้นไปควรฉีดวัคซีน IPD แบบไหน?

คำแนะนำการให้วัคซีนป้องกันโรคสำหรับผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ ปี พ.ศ. 2569 ของสมาคมโรคติดเชื้อแห่งประเทศไทย ซึ่งจัดทำร่วมกับอีก 7 สมาคมวิชาชีพและ 1 ราชวิทยาลัย แบ่งผู้ใหญ่เป็น 3 ระดับ คือแนะนำสำหรับผู้ที่อายุ 65 ปีขึ้นไป แนะนำสำหรับผู้อายุ 18 ถึง 64 ปีที่มีภาวะร่วมหรือโรคประจำตัว และให้พิจารณาในผู้อายุ 50 ถึง 64 ปีที่ไม่มีโรคประจำตัว ชนิดวัคซีนและจำนวนโดสขึ้นกับอายุ โรคประจำตัว และประวัติการฉีดวัคซีนนิวโมคอคคัสที่ผ่านมา

บทความที่น่าตื่นเต้นมากขึ้น  อาการคนท้องแรกๆ สังเกตยังไง ตรวจครรภ์ตอนไหนแม่น และเมื่อไหร่ต้องพบแพทย์

สำหรับคนที่ไม่เคยฉีดมาก่อน ตารางที่ 3 ในเล่มนั้นเขียนทางเลือกไว้ 2 แบบ แบบที่ 1 คือ PCV20 แบบที่ 2 คือ PCV13 หรือ PCV15 แล้วพิจารณาตามด้วย PPSV23 ระยะห่างของแบบที่ 2 ต่างกันตามกลุ่ม ดังนี้

  • อายุ 50 ปีขึ้นไปที่ภูมิคุ้มกันปกติ และผู้อายุ 18 ปีขึ้นไปที่มีโรคหัวใจเรื้อรัง โรคปอดเรื้อรัง โรคตับเรื้อรัง เบาหวาน สูบบุหรี่ หรือพิษสุราเรื้อรัง: PPSV23 ห่างจากวัคซีนคอนจูเกตอย่างน้อย 1 ปี
  • อายุ 50 ปีขึ้นไปที่ภูมิคุ้มกันบกพร่อง และผู้ฝังประสาทหูเทียมหรือมีน้ำไขสันหลังรั่ว: ระยะห่างสั้นลงเหลืออย่างน้อย 8 สัปดาห์
  • อายุ 18 ถึง 49 ปีที่ภูมิคุ้มกันบกพร่อง และผู้ปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดเลือด: มีตารางเฉพาะที่ซับซ้อนกว่า ต้องให้แพทย์ผู้ดูแลกำหนด

ภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่องในเล่มนี้ยกตัวอย่างไว้ เช่น โรคไตเรื้อรังระยะที่ 4 ขึ้นไป ไม่มีม้าม และการได้ยากดภูมิคุ้มกัน หญิงตั้งครรภ์ที่มีโรคประจำตัวและไม่เคยได้วัคซีนนี้ เล่มคำแนะนำให้พิจารณา PCV20 1 โดส

คนที่เคยฉีดมาแล้วบางส่วนไม่ต้องเริ่มใหม่ ตามตารางที่ 4 ทั้งหมดนี้เป็นคำแนะนำสำหรับบุคลากรทางการแพทย์ ไม่ใช่สูตรให้เลือกเอง ผู้ใหญ่ที่วางแผนวัคซีนหลายตัวพร้อมกัน อ่านภาพรวมได้ที่ วัคซีนผู้ใหญ่ 2569 และเรื่องวัคซีนประจำปีที่ วัคซีนไข้หวัดใหญ่

วัคซีน IPD ราคาเท่าไหร่ในโรงพยาบาลรัฐ?

ราคาที่เปิดเผยเป็นลายลักษณ์อักษรที่เราตรวจสอบได้คือเอกสารวัคซีนทางเลือกสำหรับเด็ก หน่วยตรวจผู้ป่วยนอกพิเศษเด็ก โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล ปรับปรุงวันที่ 4 มีนาคม 2569 ระบุว่าเป็นราคาค่ายา ณ วันที่ 1 มีนาคม 2569 ไม่รวมค่าบริการโรงพยาบาล ค่าบริการพยาบาล และค่าธรรมเนียมแพทย์ ราคาต่อเข็มมีดังนี้

  • Prevnar 20 (20 สายพันธุ์): 2,786.00 บาท
  • Vaxneuvance (15 สายพันธุ์): 2,197.00 บาท
  • Weuphoria (13 สายพันธุ์): 1,381.25 บาท

ถ้าคิดเฉพาะค่ายา 4 เข็มตามตารางของรามาธิบดี จะอยู่ที่ราว 5,525 บาทสำหรับ Weuphoria และ 11,144 บาทสำหรับ Prevnar 20 ตัวเลขนี้เราคำนวณเองและยังไม่รวมค่าบริการ เทียบกับข่าว Thai PBS วันที่ 2 มีนาคม 2569 ที่ระบุว่า สปสช. ต่อรองราคาจัดซื้อได้ต่ำกว่า 200 บาทต่อเข็ม จะเห็นว่าส่วนต่างสูงมาก

สำหรับผู้ใหญ่ เราไม่พบเอกสารราคาปี 2569 ของโรงพยาบาลรัฐหรือคณะแพทยศาสตร์ที่เปิดอ่านได้ จึงไม่ใส่ตัวเลขไว้ ควรโทรถามโรงพยาบาลก่อนว่ายอดรวมค่าบริการแล้วหรือยัง

ภูมิจากวัคซีน IPD อยู่ได้กี่ปี และหลังฉีดต้องสังเกตอะไร?

ข้อมูลที่มีแหล่งอ้างอิงชัดมีเฉพาะชนิดพอลิแซ็กคาไรด์ แนวทางของกรมควบคุมโรคระบุว่าภูมิคุ้มกันจาก PPSV จะลดลงภายหลังการฉีดประมาณ 5 ถึง 10 ปี ส่วนชนิดคอนจูเกต เล่มคำแนะนำปี 2569 เขียนเพียงว่ากระตุ้นภูมิได้สูงและอยู่นานกว่า โดยไม่ได้ระบุจำนวนปีที่แน่นอน เราจึงไม่ใส่ตัวเลขของ PCV ในบทความนี้

ผลข้างเคียงที่พบได้และข้อห้าม

ตารางอาการไม่พึงประสงค์ในแนวทางของกรมควบคุมโรคปีงบประมาณ 2566 จัดให้อาการปวด แดง บวมตรงที่ฉีด ไข้ งอแง ง่วงซึม และเบื่ออาหาร เป็นอาการที่พบบ่อยมากในเด็กหลังฉีด PCV10 และ PCV13 ส่วนอาการแพ้รุนแรงแบบแอนาฟิแล็กซิสจัดอยู่ในกลุ่มพบน้อยมากสำหรับ PCV10 ข้อห้ามคือเคยแพ้วัคซีน PCV หรือส่วนประกอบของวัคซีน และถ้ามีไข้สูงเฉียบพลันควรเลื่อนการฉีด ในผู้ใหญ่ เล่มคำแนะนำปี 2569 ห้ามให้ PCV ในผู้ที่มีประวัติแพ้วัคซีนคอตีบ (diphtheria toxoid)

สัญญาณของโรคติดเชื้อนิวโมคอคคัสชนิดรุนแรงที่ต้องรีบพบแพทย์

ไม่ว่าจะฉีดวัคซีนแล้วหรือไม่ ถ้าเด็กหรือผู้สูงอายุมีอาการต่อไปนี้ ให้ไปห้องฉุกเฉินหรือโทร 1669 ทันที อาการทั้งหมดนี้กรมควบคุมโรคระบุไว้เป็นอาการของโรคที่เกิดจากเชื้อนิวโมคอคคัส

  • เยื่อหุ้มสมองอักเสบ: ไข้สูง ปวดศีรษะ คอแข็ง ตาสู้แสงไม่ได้ มึนงงสับสน ทารกอาจกินนมน้อยลงและอาเจียน
  • ติดเชื้อในกระแสเลือด: ไข้ หนาวสั่นหรือตัวเย็น ซึม สับสน หายใจถี่ และหัวใจเต้นเร็ว
  • ปอดอักเสบ: ไข้ ไอมีเสมหะ หายใจเร็วหรือหายใจลำบาก เจ็บหน้าอก องค์การอนามัยโลกใช้อาการหายใจเร็วหรือหน้าอกส่วนล่างบุ๋มขณะหายใจเข้าเป็นเกณฑ์วินิจฉัยปอดอักเสบในเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปีที่ไอหรือหายใจลำบาก

การรักษาโรคนี้เป็นเรื่องของแพทย์ที่ต้องเลือกยาปฏิชีวนะตามผลเพาะเชื้อ กุมารแพทย์โรคติดเชื้อที่ร่วมแถลงกับกรมการแพทย์เมื่อ 4 มีนาคม 2569 ระบุว่าเชื้อนิวโมคอคคัสในไทยดื้อยาเพนิซิลลินและยาอื่นเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง ไทยใช้นโยบายการใช้ยาอย่างสมเหตุผล จึงไม่ควรซื้อยาปฏิชีวนะมากินเองเมื่อลูกมีไข้หรือไอ

คำถามที่พบบ่อย

วัคซีน IPD คืออะไรแบบสั้นที่สุด?

คือวัคซีนป้องกันเชื้อนิวโมคอคคัส สาเหตุของการติดเชื้อในกระแสเลือด เยื่อหุ้มสมองอักเสบ และปอดอักเสบรุนแรง

วัคซีนปอดอักเสบกับวัคซีน IPD เป็นตัวเดียวกันหรือเปล่า?

เป็นวัคซีนกลุ่มเดียวกัน โรงพยาบาลรามาธิบดีเรียกรายการนี้ว่าวัคซีนป้องกันปอดอักเสบติดเชื้อรุนแรง ไอพีดี แต่วัคซีนนี้ไม่ป้องกันปอดอักเสบจากไวรัสหรือเชื้ออื่น

เด็กไทยฉีดวัคซีน PCV ฟรีกี่เข็ม?

3 ครั้ง ที่อายุ 2 เดือน 4 เดือน และ 12 เดือน ตามประกาศคณะกรรมการหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ฉบับที่ 11 พ.ศ. 2569 ซึ่งมีผลตั้งแต่ 1 ตุลาคม 2569

ลูกฉีด PCV ไปตั้งแต่เดือนมีนาคม 2569 อยู่ในสิทธิไหม?

ข้อ 4 ของประกาศที่ลงราชกิจจานุเบกษา 30 เมษายน 2569 ให้ถือว่าการให้บริการตั้งแต่ 2 มีนาคม 2569 เป็นบริการตามประกาศนี้ด้วย

บทความที่น่าตื่นเต้นมากขึ้น  การแข่งขันฟุตบอล โอซาซูนา พบ คิโรน่า ผลลัพธ์และบทวิเคราะห์

ไทยเคยนำร่องวัคซีน PCV ที่ไหนมาก่อน?

จังหวัดมหาสารคาม เริ่มเดือนกันยายน 2564 ใช้ PCV10 ตามตาราง 2, 4 และ 12 เดือน ภายใต้โครงการของกรมควบคุมโรค

ผู้ใหญ่ต้องฉีดวัคซีน IPD กี่เข็ม?

คำแนะนำปี 2569 มี 2 ทางเลือกสำหรับคนที่ไม่เคยฉีด คือ PCV20 หรือ PCV13 หรือ PCV15 แล้วพิจารณา PPSV23 ตามมา จำนวนเข็มจริงขึ้นกับอายุ โรคประจำตัว และประวัติวัคซีน ให้แพทย์เป็นผู้กำหนด

วัคซีน IPD ราคาเท่าไหร่?

เอกสารของโรงพยาบาลรามาธิบดี ณ 1 มีนาคม 2569 ระบุค่ายาเข็มละ 1,381.25 บาท (Weuphoria) 2,197 บาท (Vaxneuvance) และ 2,786 บาท (Prevnar 20) ยังไม่รวมค่าบริการ

ภูมิจากวัคซีน PCV อยู่ได้กี่ปี?

แหล่งอ้างอิงไทยที่เราเปิดอ่านไม่ได้ระบุจำนวนปีของ PCV ไว้ บอกเพียงว่าภูมิสูงและอยู่นานกว่า PPSV ซึ่งภูมิลดลงราว 5 ถึง 10 ปีหลังฉีด

วัคซีน PCV ตามสิทธิเป็นยี่ห้อไหน?

ประกาศในราชกิจจานุเบกษาไม่ได้ระบุยี่ห้อ ข่าวการประชุมบอร์ด สปสช. วันที่ 6 พฤษภาคม 2569 ระบุเพียงว่าวัคซีนที่จัดหาต้องป้องกันสายพันธุ์ก่อโรคหลักได้อย่างน้อย 10 สายพันธุ์ และควรเป็นรูปแบบ 1 โดสต่อขวด

ฉีดครบแล้วยังเป็นปอดอักเสบได้ไหม?

ได้ เพราะวัคซีนไม่ป้องกันไวรัสหรือเชื้อชนิดอื่น ถ้ามีไข้สูง หายใจหอบ ซึม หรือคอแข็ง ต้องพบแพทย์ทันทีหรือโทร 1669

วางแผนวัคซีน IPD ให้ลูกและผู้สูงอายุในบ้านเริ่มจากตรงไหน

ถ้าบ้านมีทารก ให้เปิดสมุดบันทึกสุขภาพดูว่าลูกอายุครบ 2 เดือน 4 เดือน หรือ 12 เดือนเมื่อไร แล้วถามหน่วยบริการที่ฉีดวัคซีนประจำว่าเปิดให้ PCV ตามสิทธิแล้วหรือยัง ก่อนตัดสินใจจ่ายเองหลักพันบาทต่อเข็ม

ถ้าบ้านมีผู้สูงอายุ 65 ปีขึ้นไป หรือผู้ใหญ่ที่มีโรคเรื้อรังหรือสูบบุหรี่ ให้นำประวัติวัคซีนเดิมไปปรึกษาแพทย์ในการตรวจครั้งถัดไป

ตัวเลข สิทธิ และตารางวัคซีนในบทความนี้มาจากแหล่งที่อ้างอิงไว้ท้ายบทความ ณ วันตรวจสอบ 30 กันยายน 2569 สิทธิและราคาเปลี่ยนแปลงได้ โปรดยืนยันกับหน่วยบริการ สปสช. หรือกรมควบคุมโรค และปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนฉีดวัคซีน บทความนี้ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล

แหล่งอ้างอิง

สารบัญ [hide]

บทความล่าสุด